Мақола

Рустам Азизӣ: Как СМИ не стать проводником для распространения радикальных идей

Истифодаи воҳидҳои фразеологии Қуръони карим дар забони тоҷикӣ

Тавре ки аз таърих маълум мегардад, тамаддуни ҷаҳонӣ шоҳиди китобҳои зиёде аст, ки онҳо ба тақдиру қисмати инсоният таъсир расонидаанд. Аз ҷумла Қуръони карим умдатарин ва бинои асосии тамаддуни исломӣ ба ҳисоб меравад.  Тӯли XIV аср, ки Қуръони карим мавриди пажӯҳиши донишмандон қарор мегирад ва тибқи сарчашмаҳои таърихӣ дар саросари ҷаҳон беш аз даҳ ҳазор тафсир бар он навишта шудааст, ки аз он миён беш аз шаш ҳазори он ба сурати дастхат дар китобхонаҳои ҷаҳон маҳфуз буда, зиёда аз ҳазортои дигар дар болои сангпораҳо ва пӯсти дарахтону ҳайвонот нигошта шудаанд.

МЕҲРГОН - ҶАШНИ СИПОСГУЗОРИВУ СУРУРИ ТОҶИКОН

         Ҷашни Меҳргон бинобар ахбори бостоншиносону муаррихон таърихи чаҳорҳазорсола дорад. Меҳргон ёдгори рӯзгорони гузашта ва шоҳиди ҳузури дерпойи ниёгони мо дар паҳнои таърих аст. Бештари муаррихону адибони гузашта, аз барпоийи ин ҷашн зебо хабар додаанд.
           Меҳргон чун ҷашнҳои дигари мардуми ориёӣ аз чанд ҷанба - табиӣ, устураӣ, дин ӣва сиёсӣ таркиб ёфтааст.

Афзалияти тафаккури дунявӣ бар тафаккури динӣ

Қобили зикр аст, ки ифодаҳои тафаккури динӣ ва дунявӣ дар сарчашмаҳо гоҳ-гоҳ ба назар мерасанд. Бо вуҷуди ин яке аз муаллифон тафаккурҳои устуравӣ, динӣ ва илмиро мавриди таҳқиқ қарор дода, онҳоро ба сатҳи пешрафти ҷомеа ва рушди кӯдак алоқаманд намудааст . Дар забони русӣ ифодаи «тафаккури дунявӣ» дар шакли «светское мышление» вомехӯрад.   

Идеяи ҷомеаи шаҳрвандӣ ва асли эътиқод дар давлати миллӣ

       Ҷомеаи шаҳрвандӣ  идеяи  чандинасраи инсоният буда, дар ҳар замон соҳибандешон кўшиш мекарданд, то як андешаи комил дар бораи мафҳуми ҷомеаи шаҳрвандӣ,  таносуби ҷомеаи шаҳрвандӣ ва  давлат, ҷомеа  ва ҳуқуқ, озодиҳои шаҳрванд ва масъулияти онҳо дар назди қонун, масоили  иҷтимоӣ ва ғайра таҳия намоянд.  Масъалаи асосӣ бошад муносибати давлат ба  ҷомеаи шаҳрвандӣ, ки  на ҳама вақт  ба таври зарурӣ ба роҳ монда шуда буд.

Саҳми уламои ҳанафӣ дар шарҳи осори Имом Бухорӣ

Суннати паёмбар дар баробари Қуръони карим дар ҳама давру замон сарчашмаи аслии шариат ва ақидаи исломӣ маҳсуб мегардид ва тамоми уламоии исломи маконат ва ҷойгоҳи бузургии онро эътироф менамуданд. Асосгузори мазҳаби ҳанафӣ Имом Абӯҳанифа низ дар ин маврид чунин фармудааст: «Вақте ман фармонеро дар китоби Худо меёбам онро аз он ҷо мегирам. Вақте онро дар он ҷо наёфтам аз қавлу феъл ва суннати муайяди Паёмбар мегирам, ки аз маъхазҳои муътабар ба дасти мо расидааст. Вақте онро дар китоби Худо ва дар суннати Расул наёфтам, аз ақидаи саҳобагони паёмбар пайравӣ мекунам ва ҳеҷ ақидаеро аз хориҷ намепазирам». Гуфтаҳои Абӯҳанифа муносибати ӯро ба суннати паёмбар ва донандагони он ба таври возеҳ нишон медиҳад. Ин эҳтиром ва побандӣ ба суннати паёмбар ва шавқу рағбат дар омӯзиши он ба шогирдону пайравони Абӯҳанифа  низ  ҳамчун мерос гузашт, ки онҳо дар омӯзиш ва интишори суннати набавӣ ҳам бо таълифоти худ ва ҳам бо шарҳи таълифоти муҳаддисини бузург ба хусус  Имом Бухорӣ, саҳми арзандаи худро гузоштанд.

Таносуби низоми дунявӣ ва динӣ

Низоми дунявӣ низомест, ки бар қонунҳои аз тарафи аҳли ҷомеа  таълиф ва аз тарафи онҳо қабулгардида асос меёбад. Чун ҷомеа пешрафт намуда тағйир ёфт, вобаста ба тағйиротҳо  бо мақсади дурусттар, дақиқтар, одилонатар ба танзим даровардани муносибатҳои байниҳамдигарии шаҳрвандон дар ҳамаи соҳаи ҳаёти ҷомеа қонунҳои нав қабул мегарданд. Яъне, дар низоми дунявӣ қонунҳо догма набуда, тағйирпазиранд ва асоси такмилу дигаргун шудани  қонунҳо манфиатҳои аҳли ҷомеа маҳсуб меёбанд. Сарчашмаи қонунҳо бошад, дар низоми мазкур тафаккури инсонӣ ҳисобида мешавад.  

Истиқлолияти сиёсӣ ҳамчун хусусияти ҷудонопазири давлати соҳибихтиёр

Давлат дар марҳилаи муайяни инкишофи ҷомеаи инсонӣ пайдо шудааст. Зарурияти онро ҳаёти ҷомеа ва талаботи манфиати ҷомеаи инсонӣ тақозо намудааст.Таҷрибаи таърихӣ собит месозад, ки ҳуқуқи байналхалқӣ бо пайдо шудани  давлатҳо ва зарурати объективии танзими ҳуқуқии муносибатҳои байниҳамдигарии онҳо ба миён омадааст. Зеро пайдоиши давлат ва муносибатҳои байнидавлатӣ зарурияти танзими онҳоро ба миён овард. Аз ин сабаб, давлатҳо аз рӯи табиати ҳуқуқӣ ва пайдоиш субъекти аввалиндараҷаи ҳуқуқи байналхалқӣ ба ҳисоб мераванд.

Страницы