Имя автора: pressa

Президент, Хабарҳо

Ба истифода додани агрегати №7 Неругоҳи Норак ба номи Турсун Ӯлҷабоев баъд аз таъмиру навсозӣ

24 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади шиносоӣ бо вазъи зиндагии мардум ва ифтитоҳи иншооти таъиноти гуногун ба шаҳру ноҳияҳои вилояти Хатлон сафар намуданд. Сафари кории Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  аз шаҳри Норак оғоз ёфт. Зимни сафари корӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нахуст агрегати №7 Неругоҳи барқии обии Норакро ба истифода доданд. Тавре зикр гардид, корҳои сохтмонӣ ва таҷдид моҳи октябри соли 2024 оғоз ёфта, дар муҳлати пешбинишуда бо сифати баланд анҷом дода шудааст. Паймонкори асосии лоиҳа ширкати Андритз гидро буда, иҷрои корҳои зерпаймониро Ҷамъияти саҳомии кушодаи “Тоҷик СГЕМ” ба уҳда дошт. Дар доираи ин лоиҳа таҷҳизоти асосии гидроагрегат пурра нав карда шуда, технологияҳои муосири ҷавобгӯ ба талаботи байналмилалӣ ҷорӣ гардиданд. Ин тадбирҳо имкон медиҳанд, ки кори агрегат боэътимод ва самаранок ба роҳ монда шуда, муҳлати истифодаи он барои солҳои зиёд таъмин гардад. Маблағгузории навсозии гидроагрегати рақами ҳафт дар доираи ҳамкории судманд бо шарикони байналмилалӣ амалӣ гардид. Аз ҷумла, барои татбиқи ин лоиҳаи муҳим 34 миллион евро дар шакли қарз ҷалб карда шуда, ҳамзамон 9,5 миллион сомонӣ аз ҳисоби буҷаи давлатӣ равона гардид. Ин тарзи маблағгузорӣ имконият фароҳам овард, ки корҳои навсозӣ бо истифода аз технологияҳои муосир ва мутобиқ ба меъёрҳои байналмилалӣ анҷом ёфта, самаранокии фаъолияти неругоҳ ба таври назаррас баланд бардошта шавад. Пас аз анҷоми навсозӣ иқтидори истеҳсолии гидроагрегат афзоиш ёфт. Он метавонад дар як шабонарӯз то 8 миллион киловатт-соат неруи барқ истеҳсол намояд. Хотиррасон гардид, ки корҳои навсозии таҷҳизоти неругоҳи Норак соли 2019 оғоз ёфта, то ин вақт 3 агрегати он пурра иваз шудааст. Ҳамчунин, таҷҳизоти зиёди ёрирасон мавриди навсозӣ қарор гирифтааст. Дар натиҷаи навсозии 3 агрегат тавоноии неругоҳ 260 МВт зиёд шуд, ки ин аз иқтидори пурраи неругоҳи Сангтуда-2 бештар мебошад. Ҳоло навсозии агрегати чоруми неругоҳ бо маҷмуи таҷҳизоти ёрирасони он идома дорад. Дар маҷмуъ тибқи лоиҳаи навсозии неругоҳ ҳамаи агрегатҳои он бо харҷи 750 миллион доллари амрикоӣ то соли 2032 нав карда мешаванд. Ҳамчунин, бо харҷи зиёда аз 1 миллиард доллари амрикоӣ навсозии ҳамаи неругоҳҳои барқии мавҷудаи Тоҷикистон навсозӣ шуда истодаанд, ки ба ин восита муҳлати хизмати онҳо 70-80 соли дигар тамдид меёбад. Зимни шиносоӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба фаъолияти кормандон ва мутахассисони соҳа баҳои баланд дода, саҳми онҳоро дар пешрафти энергетикаи кишвар муҳим арзёбӣ намуданд. Таъкид гардид, ки рушди ин соҳа яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ мебошад. Ҳамчунин ба масъулин супориш дода шуд, ки ба истифодаи самараноки таҷҳизоти нав, нигоҳдории босифати онҳо ва омодасозии кадрҳои баландихтисос таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намоянд. Бо татбиқи чунин лоиҳаҳои бузург, Тоҷикистон тадриҷан мавқеи худро ҳамчун кишвари дорои имкониятҳои васеи истеҳсоли неруи “сабз” тақвият бахшида, ба таҳкими пояҳои истиқлолияти энергетикии кишвар мусоидат мекунад.

Президент, Хабарҳо

Таъиноти кадрӣ

Имрӯз дар Қасри миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон кадрҳоеро, ки дар вазоратҳои мудофиа, корҳои хориҷӣ, Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ, Кумитаи давлатии идораи замин ва геодезӣ, Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифаҳои масъулу роҳбарикунанда таъин гардиданд, барои суҳбат ба ҳузур пазируфтанд. Нахуст Пешвои миллат фаъолияти сохторҳои низомӣ ва ҷузъу томҳои Вазорати мудофиа ва Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллиро ҳамаҷониба таҳлил намуда, таъкид намуданд, ки дар шароити ҳассосу мураккаби ҷаҳони имрӯза ҳушёриву зиракии беш аз ҳарвақта дар ҳимояи марзу буми Ватан, такмили омодагии ҷангӣ, таъмини пайвастаи техникаву лавозимоти муосир, табодули иттилоот, ҳамоҳансозии фаъолияти ҷузъу томҳо ва умуман таъмини амну суботи кишвар аз вазифаҳои аввалиндарҷаи ҳар як роҳбар бояд бошад. Бартараф намудани сабабу омилҳои халалдоркунандаи фаъолияти муназзами хизматӣ дар воҳидҳои низомӣ, пешгирии қонунвайронкунӣ миёни хизматчиёни ҳарбӣ, тарбияи наваскарон дар рӯҳияи ватандӯстӣ, омӯзиши техникаи муосири ҷангӣ ва забонҳои хориҷӣ, таъмини ҳамаҷонибаи ҷузъу томҳо бо ашёи зарурӣ аз мавзӯъҳои асосии суҳбат буд. Мутобиқи банди 8 моддаи 69 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳодҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон “дар бораи қатъ намудани ваколати судяи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон Ҷамшедзода Ҷамшед Назаршо бинобар вафоташ”,  “дар бораи интихоб намудани судяи Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қодирзода Ҷурабек Шариф” ва “дар бораи бозхонд намудани Аминзода Сайдабону Рустам бо сабаби расидан ба синни ниҳоии дар вазифаи судя будан” ба Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон манзур карда шуданд. Дар якчанд сохторҳои Вазорати мудофиа ва Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ низ тағироти кадрӣ сурат гирифта, комиссарони ҳарбии як қатор шаҳру ноҳияҳои мамлакат ва сардорони баъзе отряду дигар воҳидҳои низомии Қӯшунҳои сарҳадии Кумитаи давлатии амнияти миллӣ аз ҳисоби афсарони соҳибтаҷриба таъин гардиданд. “Фаъолияти мақомоти марбута дар самти пешгирии убури ғайриқонунии сарҳади давлатӣ, қочоқи маводи мухаддир ва дигар молу маҳсулот аз ҳар як марзбон ҳушёриву зиракӣ ва далериву шуҷоатро талаб менамояд, – таъкид намуданд Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Таъкид гардид, ки кашфи фаъолияти гурӯҳҳои муташаккили ҷинояткорӣ бояд ҳаматарфа мавриди таҳлилу омӯзиш қарор гирифта,  роҳу усулҳои мураккабу пешгӯинашавандаи қочоқчиён ошкор, пешгирӣ ва бартараф карда шаванд. Зимни суҳбат ба кадрҳо доир ба софдилонаю содиқона ва бо виҷдони пок иҷро намудани вазифаҳои хизматӣ ба нафъи давлат ва мардуми Тоҷикистон дастуру тавсияҳо дода шуд. Таъкид гардид, ки ҳангоми иҷрои вазифа манфиатҳои давлат бояд дар мадди аввал қарор дошта бошанд.

Президент, Хабарҳо

Иштирок дар ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал

22 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Остона дар ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал иштирок ва суханронӣ намуданд. Таъкид гардид, ки аз замони таъсиси Фонд, Тоҷикистон онро ҳамчун механизми муҳими ҳамкории бисёрҷониба байни кишварҳои минтақа дар масъалаҳои идораи захираҳои об ва экология эътироф намудааст. Роҳбари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз доштанд, ки буҳронҳои бузурги экологӣ дар минтақа, аз ҷумла фоҷиаи баҳри Арал, аз мо тадбирҳои минбаъдаи муштаракро талаб менамояд. Гуфта шуд, ки дар давоми давраи гузашта, мо дар доираи Фонди байналмилалии наҷоти Арал ба ташаккули майдони фарох барои муҳокимаи озоди масъалаҳои марбут ба ин буҳрон ва ҷалби таваҷҷуҳи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба ин мушкилот муваффақ шудем. Ҳамчунин, зикр гардид, ки бо талошҳои муштарак ва бо дастгирии шарикони байналмилалӣ, дар кишварҳои мо лоиҳаҳо ва барномаҳои зиёди минтақавӣ дар идоракунии захираҳои об ва ҳифзи муҳити зист татбиқ гардиданд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз рӯ ба рӯ шудан бо хатарҳо ва мушкилоти ҷиддии дорои хусусияти экологӣ дар минтақа ёдовар шуда, обшавии босуръати пиряхҳо, таназзули низомҳои экологӣ ва офатҳои табиии гуногуни вобаста ба обро аз ҷумлаи онҳо номиданд. Хокборишҳо, ки дар солҳои охир ба зуҳуроти бисёр маъмул табдил ёфтаанд, махсус таъкид карда шуд. Зикр гардид, ки хокборишҳо ҳам ба саломатии аҳолӣ ва ҳам ба пиряхҳо – манбаи асосии оби нӯшокӣ ва заминҳои кишоварзӣ – манбаи асосии даромади аксари аҳолии кишварҳои минтақа, таъсири манфӣ мерасонанд. Дар робита ба ин даъват карда шуд, ки барои бартараф намудани оқибатҳои манфии ин зуҳурот чораҳои муштараки қатъӣ андешида шавад. “Тоҷикистон, ки дар ҳудуди он то 60 фоизи ҷараёни дарёҳои минтақа, манбаи асосии оби тоза, ташаккул меёбад, оқибатҳои ин офатҳоро башиддат эҳсос менамояд”, – изҳор доштанд Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Таъкид шуд, ки афзоиши босуръати аҳолӣ ва зиёдшавии истеъмоли об дар ҳама бахшҳои иқтисодиёт дар якҷоягӣ бо тағирёбии иқлим ба захираҳои об фишори назаррас меорад. Ин омилҳо мустақиман ба суботи энергетикӣ, озуқаворӣ ва экологӣ дар минтақа таъсир мерасонад. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуданд, ки дар чунин шароит, бояд ба истифодаи самараноки механизмҳои мавҷудаи ҳамкорӣ дар масъалаҳои захираҳои об дар Осиёи Марказӣ афзалияти хосса дода шавад. Сарвари давлати мо мутобиқсозии Фондро ба воқеияти замон барои таҳким ва рушди ҳамкории минтақавӣ дар ҳавзаи баҳри Арал муҳим шумурданд. Гуфта шуд, ки Тоҷикистон пайваста ҷонибдори такмили сохтории ташкилӣ ва заминаи шартномавӣ – ҳуқуқии Фонд бо мақсади бахшидани самаранокии бештар ба фаъолияти он мебошад. Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пешниҳод намуданд, ки дар чаҳорчӯби Фонди байналмилалии наҷоти Арал Комиссияи байнидавлатии энергетикии Осиёи Марказӣ таъсис дода шавад. Тавре зикр гардид, масъалаҳои вобаста ба об дар саросари ҷаҳон афзалиятнок ва хеле ҳассос боқӣ мемонанд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки минтақаи Осиёи Марказӣ ва механизмҳои ҳамкорие, ки мо таъсис додаем, намунаи мусбати истифодаи муштараки захираҳои обиро нишон медиҳанд. “Бо назардошти мушкилоти дар боло гуфташуда ва рушди технологияи нав, мо бояд тадбирҳои истифодаи маҷмӯӣ ва оқилонаи захираҳои обӣ ва ҳифзи онро пурзӯр намоем”, – таъкид карданд Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Дар робита ба ин, тезонидани татбиқи технологияҳои нави сарфакунандаи об ва энергия дар соҳаи кишоварзӣ, бахши коммуналӣ ва саноат, тайёр кардани насли нави мутахассисон, тавсеаи мубодилаи академикӣ ва таҳқиқоти муштараки илмию амалӣ оид ба масъалаҳои тағйирёбии иқлим ва истифодаи оқилонаи об аз вазифаҳои аввалиндараҷа номида шуд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зимни суханронӣ аз пешбурди масъалаҳои рӯзномаи ҷаҳонии об ёдовар шуда, таъкид намуданд, ки имсол, ҷиҳати татбиқи ташаббусҳои Тоҷикистон дар соҳаи об дар охири моҳи май дар шаҳри Душанбе Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” баргузор мегардад. Дар фароварди сухан Роҳбари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз роҳбарони ҳайатҳои иштирокдори ҷаласа даъват намуданд, ки ба Тоҷикистон ташриф оварда, дар ин конфронси сатҳи баланд ширкат варзанд. 22.04.2026 Қазоқистон

Президент, Хабарҳо

Иштирок дар Саммити минтақавии экологӣ дар мавзуи “Диди муштарак барои ояндаи устувор”

22 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Остонаи Ҷумҳурии Қазоқистон дар Ҳамоиши минтақавии экологӣ дар мавзуи “Диди муштарак барои ояндаи устувор” иштирок ва суханронӣ намуданд. Таъкид гардид, ки тағйирёбии иқлим, таназзули низомҳои экологӣ, норасоии захираҳои об ва офатҳои табиӣ ҳам барои минтақа ва ҳам барои тамоми ҷаҳон ба мушкилоти ҷиддӣ табдил меёбанд ва ин вазъият аз мо тадбирҳои муштараку ҳамоҳангро тақозо менамояд. Роҳбари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуданд, ки дар ҳудуди Тоҷикистон то 60 фоизи захираҳои обии Осиёи Марказӣ ташаккул меёбанд ва ин нақши муҳими низоми экологии кӯҳии кишвари моро дар таъмини обрасонӣ ва рушди устувор дар минтақа собит менамояд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки раванди босуръати обшавии пиряхҳо дар саросари ҷаҳон тамоюли афзоиш дошта, ба вайроншавии тавозуни об, ба вуҷуд омадани таҳдидҳо ба муҳити зист ва зиёд гардидани хавфи офатҳои табиии вобаста ба об оварда мерасонад. Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамзамон тамоюли нигаронкунандаи афзоиши басомад ва давомнокии зуҳуроти тӯфонҳои чанголудро дар кишварҳои минтақа, ки ба саломатии аҳолӣ ва муҳити зист таъсири манфӣ мерасонанд, таъкид намуданд. Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз талошҳои пайвастаи Тоҷикистон дар доираи Раванди оби Душанбе барои пешбурди рӯзномаи ҷаҳонии обу иқлим ёдрас шуданд. Гуфта шуд, ки имрӯз қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор” дар марҳилаи татбиқи фаъол қарор дорад. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Конфронси якуми байналмилалии сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳоро, ки соли гузашта дар шаҳри Душанбе баргузор шуда буд, минбари муассири ҳамоҳангсозии талошҳои ҷонибҳои манфиатдор ва андешидани тадбирҳои минбаъда дар ин самт маънидод намуданд. Ҳамзамон, аҳамияти қабули Қатъномаи Созмони Милали Муттаҳид дар бораи эълон кардани Даҳсолаи амал оид ба дастгирии илмҳои криосферӣ (2025-2034) ва таъсиси Маркази минтақавии омӯзиш ва мониторинги пиряхҳо ва криосфераи Осиёи Марказӣ таҳти сарпарастии Созмони ҷаҳонии метеорологӣ дар шаҳри Душанбе таъкид гардид. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таваҷҷуҳи иштирокдорони Саммитро ба масъалаҳои мусоидат ба гузариши иқлимӣ ҳамчун  яке аз самтҳои афзалиятноки рушд, густариши манбаъҳои барқароршавандаи энергия ва мавзӯи баланд бардоштани самаранокии энергетикӣ ва ташаккули иқтисодиёти камкарбон ҷалб намуданд. Зикр гардид, ки барои Тоҷикистон рушди гидроэнергетика ва дигар манбаъҳои тозаи энергия афзалияти стратегӣ дорад. Ба андешаи муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шароити кунунӣ, сафарбарсозии сармоягузориҳои экологӣ ва ҷорӣ намудани механизмҳои бозории дастгирии рушди “сабз” аҳамияти хоса касб менамояд. Таъкид гардид, ки дар ин замина, Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барориши вомбаргҳои “сабз”-ро амалӣ менамояд. Ин қадами муҳим дар роҳи ҳамгироии кишвар ба низоми ҷаҳонии маблағгузории устувори иқлимӣ мебошад. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон баррасии имконияти ташаккули марҳилавии бозори минтақавии карбонро барои дастгирии талошҳо дар самти коҳиши партовҳо ва ҷалби сармоягузориҳои нав ба мақсад мувофиқ шумориданд. Иброз гардид, ки ҳифз ва истифодаи оқилонаи захираҳои биологӣ қадами муҳим дар ҳалли масъалаҳои муҳити зист мебошад ва бо назардошти ин, дар Тоҷикистон Барномаи давлатии сабзкорӣ барои давраи то соли 2040 қабул гардидааст. Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки Тоҷикистон барномаҳо ва лоиҳаҳои гуногуни давлатиро оид ба ҳифзи намудҳои беназир ва нодири ҳайвоноти кӯҳӣ фаъолона амалӣ мекунад. “Ин ва дигар талошҳои мо барои ҳифзи муҳити зисти табиӣ ва таъмини муносибати эҳтиёткорона ба табиат нигаронида шудаанд”, – иброз доштанд муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Бо мақсади баланд бардоштани самаранокии ҳамкории минтақавии экологӣ рушди василаҳои сохтории он ва таҳияи мавқеъҳои ҳамоҳангшудаи минтақавӣ дар арсаи байналмилалӣ зарур шумурда шуд. Дар ин замина, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, инчунин аҳамияти Маркази минтақавӣ оид ба идоракунии партовҳоро, ки дар шаҳри Душанбе таъсис ёфтааст, таъкид намуданд. Роҳбари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз дастгирии ташаббусҳои ҷаҳонии Тоҷикистон ҷиҳати пешбурди манфиатҳои муштараки кишварҳои Осиёи Марказӣ дар сатҳи байналмилалӣ ёдовар шуданд. Аз иштирокдорон даъват ба амал оварда шуд, ки дар Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба татбиқи ҳадафҳои Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор”, ки даҳаи сеюми моҳи майи соли равон дар шаҳри Душанбе баргузор мегардад, ширкат варзанд. Дар интиҳои кори Ҳамоиши минтақавии экологӣ дар мавзуи “Диди муштарак барои ояндаи устувор” Эъломияи муштараки сарони давлатҳо қабул гардида, Барномаи минтақавии амал барои солҳои 2026-2030 тасдиқ карда шуд. 22.04.2026 Қазоқистон

Президент, Хабарҳо

Боздид аз намоишгоҳи Саммити минтақавии экологӣ

22 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Остона дар ҳошияи Саммити минтақавии экологӣ дар мавзуи “Диди муштарак барои ояндаи устувор” якҷо бо дигар сарони давлатҳо ва ҳайатҳои иштирокдор аз намоишгоҳи Саммит боздид намуданд. Дар намоишгоҳ павилиони Тоҷикистон ҳам мавҷуд аст, ки саҳми кишвари моро дар пешбурди рӯзномаи иқлим нишон медиҳад. Ба сарони давлатҳо дар павилиони Тоҷикистон оид ба мушкилоти ҷаҳонии обшавии пиряхҳо, ҳифзи гуногунии биологӣ, беҳдошти муҳити зист, аҳамияту авлавияти гузариш ба “иқтисодиёти сабз” ва рушди экотуризм маълумот пешкаш гардид. Дар гӯшаи Тоҷикистон гуногунии табиат ва мероси фарҳангии Тоҷикистон, анъанаҳо, ҳунарҳо ва санъат, ки робитаи амиқи мардумро бо муҳити зист инъикос мекунанд, мақоми хоса дорад. Иттилоъ дода шуд, ки дар Тоҷикистон ба ҳифзи гуногунии биологӣ ва робитаи инсону табиат диққати махсус медиҳанд. Татбиқи босамари барномаҳои ҳифзи бабри барфӣ ва барқарорсозии саршумори бузи пармашох ва гӯсфанди кӯҳии архар (Марко Поло) аз ҷумлаи тадбирҳои назарраси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба шумор меравад. 22.04.2026 Қазоқистон

Президент, Хабарҳо

Мулоқот бо Президенти Ҷумҳурии Арманистон Ваагн Хачатурян

21 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҳошияи Ҳамоиши экологӣ дар Остона бо Президенти Ҷумҳурии Арманистон муҳтарам Ваагн Хачатурян мулоқот намуданд. Зимни суҳбат атрофи доираи васеи масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳи муштарак дар муносибатҳои ду кишвар ва ҳам вобаста ба рӯзномаи бисёрҷониба мубодилаи афкор сурат гирифт. Президенти кишвари мо, аз ҷумла, изҳор доштанд, ки “муносибатҳои миёни Тоҷикистон ва Арманистон ба анъанаҳои деринаи дӯстию  ҳамкорӣ, эҳтиром ва эътимод ба якдигар асос ёфтаанд”. Дар идома ҳамкории сиёсӣ, тиҷоратию иқтисодӣ, сармоягузорӣ ва фарҳангию башарии миёни ду кишвар баррасӣ гардид. Таваҷҷуҳи хос ба масъалаҳои амнияти минтақавӣ ва байналмилалӣ, бахусус, ба вазъият дар Ховари Миёна зоҳир карда шуд. Вобаста ба ин мавзуъ, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори дигар мавқеи устувори давлати моро дар ин масъала таъкид карда, изҳор доштанд: “Мо қотеъона ҷонибдори ҳалли осоиштаи ҳама гуна низоъҳо ва баҳсҳо бо истифода аз воситаҳои сиёсӣ ва дипломатӣ ҳастем.” 21.04.2026 Қазоқистон

Президент, Хабарҳо

Мулоқот бо Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон Қосим-Жомарт Токаев

21 апрел дар шаҳри Остона мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Ҷумҳурии Қазоқистон муҳтарам Қосим-Жомарт Токаев баргузор гардид. Дар ҷараёни суҳбат сарварони ду давлат ҳолати кунунӣ ва дурнамои муносибатҳои дуҷонибаи дӯстӣ ва ҳамкории Тоҷикистону Қазоқистонро дар заминаи шарикии стратегӣ ва ҳампаймонӣ мавриди муҳокима қарор доданд. Ҷонибҳо аз  ҷараёни баланди густариши шарикии ду кишвар дар ҳамаи самтҳо изҳори қаноатмандӣ намуданд. Аҳаммияти таҳкими минбаъдаи муколамаи сиёсии байнидавлатӣ, тавсеаи робитаҳои тиҷоративу иқтисодӣ ва сармоягузорӣ дар соҳаҳои мавриди манфиатҳои тарафайн, бахусус дар бахшҳои саноат, нақлиёт, логистика ва аграрӣ таъкид гардид. Ба сатҳи хуби афзоиши ҳаҷми тиҷорати дуҷониба,  ки аз рӯйи натиҷаҳои соли 2025 1,2 миллиард долларро ташкил дод, ишора карда шуд. Соҳаҳои рақамикунонӣ, инноватсия, технологияҳои муосир ва зеҳни сунъӣ ба сифати самтҳои ояндадори ҳамкорӣ муайян карда шуданд. Дар арсаи фарҳангиву башарӣ суҳбат атрофи тавсеаи таҷрибаи мубодилаҳои эҷодӣ, ҳамчунин, робитаҳо дар соҳаҳои илму маориф сурат гирифт. Дар самти амният сарони давлатҳо ба маъалаҳои таҳкими ҳамкориҳо  дар соҳаҳои низомӣ, низомиву техникӣ, инчунин, муқовимат ба хатару таҳдидҳои ҷаҳониву минтақавӣ диққати махсус доданд. Дар баробари ин, суҳбат фарогири масъалаҳои ҳамкории бисёрҷониба дар чорчӯби сохторҳои байналмилалӣ ва минтақавӣ буд. Дар ин замина мубодилаи афкор оид ба рӯзномаи Ҳамоиши экологии минтақавӣ ва ҷаласаи навбатии Шӯрои сарони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал, ки пагоҳ дар пойтахти Қазоқистон баргузор мешаванд, сурат гирифт. 21.04.2026 Қазоқистон

Президент, Хабарҳо

Оғози сафари корӣ ба Ҷумҳурии Қазоқистон

21 апрел Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои иштирок дар Ҳамоиши минтақавии экологӣ ва ҷаласаи Шурои сарони давлатҳои муассиси Фонди байналмилалии наҷоти Арал вориди шаҳри Остонаи Ҷумҳурии Қазоқистон шуданд. Дар фурудгоҳи байналмилалии ба номи Нурсултон Назарбоев Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро Сарвазири Ҷумҳурии Қазоқистон Олжас Бектенов ва дигар намояндагони воломақом гарму самимӣ истиқбол гирифтанд. Ба ифтихори меҳмони олиқадр майдони фурудгоҳ бо парчамҳои давлатӣ оро ёфта, қаровули фахрӣ саф ороста буд. 21.04.2026 Қазоқистон

МАҚОЛАҲО

Урфу одат: Навзод дар оинаи анъанаҳо

Идомаи мақола… Одату русуми оилавии мардуми тоҷик аз таваллуд то давраи оиладоршавӣ бисёр ғанӣ ва дорои маъноҳои иҷтимоӣ, ахлоқӣ ва фарҳангӣ мебошанд. Анъанаҳои ҳар халқу миллат марбут ба ҳаёти фардӣ-иҷтимоӣ ва рӯзгори оилавии онҳо мебошанд. Ҳаёти оилавию фардии миллати тоҷикро низ ба монанди дигар халқу миллатҳо аз рӯзи таваллуд то охири умр урфу одатҳо ва маросимҳои зиёде дарбар мегиранд. Барои халқи тоҷик аз қадим то имрӯз фараҳбахштарин ҳодиса дар ҳаёти оилавию фардияшон ин таваллуди фарзанд мебошад, ки бархе аз урфу одатҳо ва маросимҳо дар муносибат бо таваллуди фарзанд ба миён омада, аз давраи таваллуд то чилрӯза шудани кӯдак татбиқ мегарданд. Албатта, соли аввали ҳаёти кӯдак дар фарҳанги миллӣ ва мардумии халқи тоҷик аҳамияти калон дорад, зеро дар ин марҳала гузариши кӯдак аз як ҳолат ба ҳолати дигар пайваста тағйир меёбад. Бархе аз модарону бибиҳо гумон мекунанд, ки дар ин вақт кӯдак бештар ба хатар дучор мешавад ва гӯё кӯдакро шарри қувваҳои зиёнкор таъсири манфӣ мерасонанд. Аз ин рӯ, барои ҳифзи кӯдак ва модараш расму одатҳои қадимаро ба кор мебаранд. Дар ин маврид, муҳаққиқ Шоев Зиёвиддин бисёр ба маврид қайд кардааст, ки назари ӯро дар ҳар хонадони тоҷик ҳангоми доштани тифли навзод ба таври возеҳ дидан мумкин аст. Муҳаққиқ мегӯяд: «Халқи тоҷик тибқи анъанаҳо модар ва тифли навтаваллудро то чил рӯз шабонгоҳ ва дар хонаи торик танҳо намегузоранд. Ҳуҷраи хоби модару кӯдак гарм ва равшан нигоҳ дошта мешавад ва шомгоҳон дар он испанд ва дигар гиёҳҳоеро месӯзонданд, ки тибқи бовариҳо бӯйи он қувваи зиёнкорро дур мекунад. Бо ҳамин мақсад, яъне барои ҳифзи кӯдаки навзод аз шарри қувваҳои зиёнкор дар зери болин ё гаҳвораи тифл сирпиёз, занҷабили хушк, корд ё дигар ашёҳои тезро мегузоштанд. Чилладории модару кӯдаки навзод бо маъракаи чиллагурезон, вақте ки модар аввалин бор ҳамроҳи тифли навзод аз чиллахона берун мебарояд ба анҷом мерасад. Ин анъана дар бештари минтақаҳои Тоҷикистон дар хонаи бобову бибии модарӣ ба анҷом мерасад ва вақти ба охир расидани чилла аввалин қадамҳои тифли навзод ба хонаи падараш ҳамчун қадами баракат ва давомдиҳандаи насл ҷашн гирифта мешавад» [1]. Чунин урфу одатҳои халқӣ дар миёни ҳама халқҳои форсу тоҷик дида мешавад, аз ҷумла, миллати афғон дар бештари ҳолатҳо бо миллати тоҷик дар анҷоми суннатҳои мардумӣ якзайланд. Додоҷон Обидов дар таълифоти худ «Одоб, ойинҳо ва боварҳои мардуми Афғонистон» вобаста ба нигоҳубини навзод ва модараш қайд мекунад, ки «Замоне ки кӯдаки навзод чилрӯза мешавад, кӯдак ва модарашро чиллагурез мекунанд. Нахуст, модар бо тифлаш ва яке аз хешовандони зан ба наздиктарин зиёратгоҳ меравад ва барои саломатии тифлаш, худаш ва дигар аъзои оилааш дуо мекунад ва ба табъи хушу болида ба хонааш бармегардад. Сипас, вай бо дастурхони нозу неъмат, аз қабили нон ва кулчаҳои ширину равғанӣ, меваҷот ва соири туҳфаҳо ба хонаи яке аз дӯстонаш (модараш ё хоҳараш) меравад. Пас аз салом ва аҳволпурсӣ, ончиро ки модари навзод бо худ овардааст, байни худ ва дигарон, ки ба истиқболаш омадаанд, нону чой мехӯранд, тифли навзод ва модарашро муборакбодӣ мегӯянд ва барояшон туҳфаҳо медиҳанд. Баъд аз 3-4 соати меҳмондорӣ ва хондани дуо аз ҷониби яке аз занони калонсол, модари навзод бо кӯдакаш ба хонаи худаш бармегардад. Бо ҳамин маросими чиллагурез ба охир мерасад». Ҳамчунин, муҳаққиқ қайд мекунад, ки «чиллагурезӣ расми анъанавӣ аст ва маншаи қадимӣ дорад» [2]. Бояд зикр дошт, ки ҳарчанд маросими чиллагурез аз суннатҳои мардумии мо маҳсуб мегардад, вале тибқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» маъракаҳои ба таваллуди кӯдак вобаста дар доираи оила, бе забҳи чорво ва хизматрасонии санъаткорон баргузор карда мешавад, зеро урфу одатҳои мардумӣ то рафт ба хароҷоти зиёдатӣ ва исрофкорӣ рафта расид ва зарурати қабули қонуни танзим низ дар ҳамин аст. Тавре ки Президенти мамлакат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи умумиҷумҳуриявӣ оид ба танзими расму ойинҳои миллӣ ва анъанаву маросимҳои динӣ 24 майи соли 2007 таъкид доштанд, “Ҳаёти аксарияти мардуми мо бо гузаронидани силсилаи маросиму маъракаҳои пайдарпай сипарӣ мегардаду онҳо доир ба мазмуну моҳияти аслии зиндагӣ ва рисолати инсонии хеш кам фикр мекунанд. Масалан, аз ваќти таваллуд то ҳафтсолагии фарзанди худ падару модарон як силсила чорабиниҳои хурсандиро, ба монанди гаҳворабандон, чиллагурезон, мӯйсаргирон ва хатнатӯй мегузаронанд, ки дар асл мазмуни хонаводагӣ доранд, вале солҳои охир онҳо аз доираи оила берун баромада, вусъати торафт бештар касб кардаанд ва ба исрофкории маҳз табдил ёфтаанд [3]. Албатта, расму ойинҳои мардумӣ зиёд ба назар расида, дар бештар вақт занон бо доир кардани маросиму маъракаҳо ба исрофкориву зиёдаравӣ ва дар натиҷа ба хурофот бурда мерасонанд. То соли 2007, яъне то қабули Қонуни танзим баргузории маъракаи чиллагурезон бо иштироки хешовандони наздик ба мушоҳида мерасид. Занон кӯдаки навзодро то 40 рӯз бо навбат ба хонаи хешу табор мебурданд, то ки аз бемориву аҷали ногаҳонӣ бехавф гардонанд. Дар бораи боварҳои тоҷикони асри XIX олими рус Н.В. Ханыков (1819-1878) менависад, ки пас аз таваллуди кӯдак дар давоми 40 шабонарӯз дар болои гаҳвораи навзод шамъро фурӯзон мекунанд, то аз зарари ҷинҳо эмин бошад [4]. Кӯдак ба маросимҳое дохил карда мешуд, ки рамзи ҷудошавии ӯ аз модар ва шомил шудан ба ҷомеа буданд. Маросими аввалин ҳангоми таваллуди кӯдак буридани нофи ӯст. Нофро ҳамчун узве, ки қувваи асосии ҳаёт дар он ҷамъ шудааст, меҳисобиданд. Бештари занони тоҷик пӯсти буридаи нофро хушк карда, дар зери гаҳвораи кӯдак то дусолагӣ нигоҳ дошта, баъдан зери дарахти мевадиҳанда мегузоранд, то тансиҳату ояндаи нек насибаш гардад. Ин ҳолатро дар дигар халқу миллатҳо низ дидан мумкин аст. Нанайҳо (халқе, ки асосан дар кишвари Хабаровск зиндагӣ мекунанд) пӯсти нофи буридаро бо мақсади солим будани кӯдак то 5-солагӣ нигоҳ медоштанд. Дар Олмон ин масъулият ба зиммаи падари кӯдак вогузор карда мешуд. Дар Сербия ва Косово пӯсти нофи буридаро дар дарахти мевадиҳанда хушк карда, дар алоҳидагӣ нигоҳ медоштанд. Дар Мексикаи қадим пӯсти нофи буридаи писарро дар майдони ҷанг зери хок мекарданд, то писарак ҷанговар шавад. Ва аз духтарро дар назди ҳавлӣ, то ки кадбонуи хуб шавад [5]. Дар шимолу ғарбии Меланезия пӯсти нофи буридаро то роҳрав шудани кӯдак нигоҳ медоштанд. Баъдан дар назди ҳавлӣ зери хок карда, ба болои он дарахти нахли норҷил (кокосовая пальма) мешинонданд ва кӯдак соҳиби комилҳуқуқи ҳамин дарахт ҳисобида мешуд [6]. Дигар аз суннати мардумие, ки марбут ба кӯдаки навзод аст, шӯстани кӯдак аст, ки дар халқи тоҷик аз қадим

Хабарҳо

Вохӯрии намояндаи Марказ бо ҳайати шахсии наваскарони қисми ҳарбии 6593 СРИҶҶ ВА Ҷумҳурии Тоҷикистон

6 – уми апрели соли равон мулоқоти Наҷотзода Мутеъулло – сармутахассиси шуъбаи пажӯҳиши ҳуқуқи исломӣ бо ҳайати шахсии наваскарони қисми ҳарбии 6593 Сарраёсати иҷрои ҷазои ҷиноятии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар мулоқот Наҷотзода Мутеъулло – сармутахассиси шуъбаи пажӯҳиши ҳуқуқи исломӣ, номзади филология иштирок намуда, ҷиҳати пешгирии қонуншиканӣ ва ҷиноят дар байни ҳайати шахсӣ дар мавзӯи “Хизмат ба Ватан шараф аст” ва “Манъи худкушӣ аз нигоҳи дини мубини ислом” маърӯза намуд. Дар фарҷом байни афсарону сарбозон вобаста ба мавзуоти баррасишуда табодули афкор сурат гирифт. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ

Прокрутить вверх