Муассисаи давлатии «Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон» ҷиҳати таҳқиқу омӯзиши Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» корҳои зиёди илмӣ-амалиро тавассути мақолаҳои таҳлилӣ, баргузор кардани конфронсу ҳамоишҳо, суҳбату вохӯриҳо дар шаҳру ноҳияҳои ҷумҳурӣ ва суҳбат дар телевизиону радио ба анҷом мерасонад. Аз ҷумла, Маркази исломшиносӣ дар якҷоягӣ бо Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон 9-уми июни соли 2026 бахшида ба 19-солагии қабули Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон» Конференсияи ҷумҳуриявии илмӣ-амалӣ дар мавзуи «Истиқлоли давлатӣ, озодиҳои эътиқодӣ ва ойинҳои миллӣ» дар толори Донишкадаи исломии Тоҷикистон ба номи Имоми Аъзам – Абуҳанифа Нуъмон ибни Собит баргузор кард. Дар кори конференсия намояндагони Дастгоҳи иҷроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Суди конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Суди Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Прокуратури генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, коршиносон аз вазорату идораҳои дахлдор, мудирони шуъбаю бахшҳои дину танзими мамлакат, ходимони дини шаҳру ноҳияҳо ва воситаҳои ахбори омма иштирок ва баромад карданд. Маркази исломшиносӣ маводҳои конференсияро дар шакли маҷмуаи мақолаҳо зери унвони «Қонуни танзим – тарбиятгари насли наврас» рӯйи чоп оварда, мақолаҳои илмию таҳқиқотии баромадкунандагонро пешкаши хонандагон гардонидааст, ки барои мутахассисону муҳаққиқони соҳа аҳаммияти илмию назариявӣ дорад. Зарур мешуморем, ки гулчини таҳлилҳои илмӣ, фикру андеша ва пешниҳодҳои дар маҷмӯа ҷамъовардаро пешниҳоди хонанда гардонем. Директори Маркази исломшиносӣ, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Абдураҳим Холиқзода дар мақолаи хеш зери унвони «Соҳибихтиёрии давлатӣ ва истиқлоли миллӣ дар шароити ҷаҳонишавии манфиатҳо: ҷустуҷӯйи кафолатҳои маънавӣ ва ҳуқуқӣ» назари худ ва олимони сатҳи ҷаҳониро вобаста ба истиқлоли миллӣ ва мушкилиҳои сиёсати ҷаҳонӣ, воситаҳои ҳуқуқӣ ва маънавии ҳимояи истиқлоли сиёсӣ, соҳибихтиёрии миллӣ ва ғояи давлатдории миллии демократӣ ва кашфи рисолатҳои нави давлатдории миллӣ бо далелҳо пешкаш гардонидааст. Ӯ таъкид менамояд, ки яке аз рукнҳои муҳимми бунёди давлат истиқлоли давлатист. Истиқлол танҳо бо эълон намудану қабули санади соҳибихтиёрӣ ва Эъломия анҷом наёфта, ҳуқуқи халқу миллатро ба таъсиси ҳокимияти давлатии мустақил дар дохили кишвар амалӣ намудану онро чун субъекти соҳибихтиёр ба арсаи сиёсати ҷаҳонӣ ва майдони муборизаи ҳастӣ ворид сохтан аст. Аз дидгоҳи ҳуқуқи конститутсионии муосир истиқлоли давлатӣ сарчашмаи худро аз соҳибихтиёрии давлатӣ мегирад. Соҳибихтиёрӣ усулан ба се навъ тақсим мешавад: халқӣ, миллӣ ва давлатӣ. Соҳибихтиёрии халқӣ дар ифодаи иродаи халқ ҳамчун манбаи ҳокимияти давлатӣ зоҳир меёбад, яъне халқ сарчашмаи ягонаи ҳокимияти давлатист. Соҳибихтиёрии миллӣ ҳуқуқи миллат ба худмуайянкунии миллист. Соҳибихтиёрии давлатӣ, ки ба истиқлолияти давлатӣ анҷом мепазирад, зинаи охирини соҳибихтиёрист, ки мустақилияти давлатро дар дохил ва хориҷ муаррифӣ менамояд. Профессор Абдураҳим Холиқзода яке аз омилҳои муҳимми истиқлолро дар кишварҳои тозаистиқлол ташаккули амалии андешаи давлати миллӣ, ҳуқуқи миллӣ ва ҷорӣ намудани реҷаи шоистасолориро дар онҳо ҳисобида, мақоми худшиносӣ ва худогоҳиро дар давлатдории миллӣ аз усулу воситаҳои ибтидоӣ ва калидии некӯкирдорӣ, адлпарастӣ, ҳақиқатшиносӣ, инсонмеҳварӣ, таҳаммулгароӣ ва мақомкасбкунии онҳо дар тарбияи шахс меҳисобад. Ӯ таъкид ба он дорад, ки илми ҳуқуқшиносӣ ва раванди ҳуқуқэҷодкунӣ бо таҳлилҳои устувори мантиқӣ, аналитикӣ, дастрасии дастовардҳои ҷаҳонӣ ва таърихӣ ҳама гуна арзиш, манфиат, принсип ва усулҳои ҳуқуқиро дар мизони адл тарзе ҷо ба ҷо гузорад, ки ҳақиқат, озодӣ, адолат ва баробарии инсонҳо зарар наёбанд. Раиси Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Сулаймон Давлатзода таъмин гардидани озодии виҷдон ва эътиқодро яке аз арзишҳои муҳимми даврони соҳибихтиёрӣ арзёбӣ карда, ёдовар гардидаанд, ки истиқлол барои эҳёи фарҳанг, анъанаҳо ва арзишҳои миллии тоҷикон имкониятҳои бесобиқа фароҳам овард. Дар давраи соҳибистиқлолӣ бисёре аз ҷашнҳо, ойинҳо ва суннатҳои миллӣ эҳё гардида, мақоми воқеии худро дар ҳаёти фарҳангии ҷомеа пайдо намуданд ва ҷашну маросим ҳамчун ҷузъи муҳимми мероси фарҳангии миллат дар ташаккули худшиносӣ, тарбияи маънавӣ ва таҳкими ҳисси ватандӯстӣ нақши бузург доранд. Вазъи душвори ҷамъиятӣ ва сиёсӣ дар Тоҷикистон, ки дар солҳои 90-уми асри гузашта ба вуҷуд омада буд, ба илму фарҳанги мамлакат, ба рушду инкишофи арзишҳои фарҳанги миллӣ бетаъсир намонд, навиштааст академик Кароматулло Олимов. Вале ба туфайли иҷрои қарорҳои Иҷлосияи тақдирсози XVI-и Шурои Олӣ дар мамлакат дар натиҷаи устувор шудани сулҳу ваҳдати миллӣ илму фарҳанг рӯ ба рушд ниҳодаанд. Ба таъкиди ӯ, дар раванди ҳаёти фарҳангии мамлакат ду масъала мавқеи марказӣ пайдо кард. Якум, ваҳдати миллӣ ва сулҳу осоиш, ки тамоми мардуми Тоҷикистон ниёзмандии зиёд ба он доштанд ва адабиёту фарҳанг инъикоскунандаи орзую омоли халқ дар ин самт гардиданд. Дуввум, руҷуъ ба мавзуҳои таърихӣ ба хотири худшиносии миллӣ дар асарҳою суханрониҳои Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун самти асосии сиёсати фарҳангии давлат мақоми баландро ишғол намуд. Ректори Донишкадаи исломии Тоҷикистон Абдуалим Аҳтамзода дар атрофи Консепсияи танзими сарфакории Пешвои миллат ва аҳаммияти глобалии он андешаронӣ намуда, изҳори назар карданд, ки замоне, ки хурофот ҷойи дину эътиқод ва эҳсосот ҷойи ақлу хирадро мегирад, монеи ҷиддие дар роҳи рушди инсон ва ҷомеа эҷод мекунад, ки боиси исрофкорӣ ва ба миён омадани нобасомониҳои иҷтимоӣ мегардад. Ягона роҳи несту нобуд кардани хурофот дар самти танзими анъана ва ҷашну маросим, эътиқоду боварҳои солим, илму дониши созанда, истифодаи хиради азалӣ ва фаҳми дурусти қонуни миллии танзим мебошад. Муовини директори Маркази исломшиносӣ Абдураҳмон Ваҳобзода вобаста ба таъмини озодии виҷдон ва эътиқоди динӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон таъкиди онро доранд, ки давлат ва Ҳукумати мамлакат бо таваҷҷуҳ ба бунёди давлати ҳуқуқбунёд масъалаи риояи ҳуқуқу озодиҳои инсонро дар мадди аввал гузоштааст. Истиқлоли давлатӣ барои дарк ва решадор гардидани худшиносии милливу динӣ ва озодиву ифтихори миллӣ шароит ба вуҷуд овард. Натиҷаи ҳамин аст, ки имрӯз ҷомеаи мо ба таъриху фарҳанг ва ойину суннатҳои миллии худ таваҷҷуҳи бештар зоҳир мекунад. Муовини раиси Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Фаррухулло Олимзода нақши ҳувиятсози Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон»-ро таҳлил намуда, қабули онро дар марҳалаи муайяни рушди ҷомеаи тоҷик саривақтӣ ҳисобидааст. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, густариши равандҳои ҳамгироӣ ва таъсири босуръати фарҳангҳои гуногун ба ҳаёти ҷомеаҳо масъалаи ҳифзи ҳувияти миллӣ ва арзишҳои фарҳангӣ аҳаммияти махсус касб менамояд. Барои ҳар як миллат нигоҳ доштани хусусиятҳои фарҳангӣ, урфу одатҳо, анъанаҳо ва тарзи зиндагии миллӣ яке аз омилҳои муҳимми бақои иҷтимоӣ ва рушди устувор ба ҳисоб меравад. Таъкиди муовини директори Маркази исломшиносӣ, доктори илмҳои фалсафа Кароматулло Абдухалилзода бар он аст, ки агарчанде ҷомеаи башарӣ дар тамоми тули таърихи рушди худ дар шакли аҳкоми динию қавонини дунявӣ ба танзими зиндагӣ ниёз