Имя автора: pressa

Президент, Хабарҳо

Маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ ба кормандони сохторҳои қудратӣ ва низомии кишвар

3 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Қасри миллат ба ифтихори ҷашни муқаддас ва бузурги миллӣ – 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ба як қатор намояндагони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ҳокимияти судӣ ва сохторҳои қудратию низомии кишвар мукофотҳои давлатӣ, унвону рутбаҳои махсус супориданд. Зимни суханронӣ дар маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба нақши Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар сохторҳои ҳарбӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи Тоҷикистон дар роҳи расидан ба истиқлоли давлатӣ ва ҳифзи музаффариятҳои он андешаронӣ намуданд. Таъкид гардид, ки маҳз руҳияи баланди ватандӯстӣ, эҳсоси масъулияти шаҳрвандӣ ва садоқат ба Ватан миллати моро дар марҳалаҳои гуногуни таърих аз озмоишҳои сангин сарбаландона берун овардааст. Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон саҳми шоистаи ҳозиринро дар роҳи ҳифзи истиқлоли давлатӣ, таъмини амнияти миллӣ, суботу оромии ҷомеа ва ҳимояи ҳуқуқу манфиатҳои шаҳрвандон таъкид намуданд. Гуфта шуд, ки дар ҳар давру замон ҳимояи Ватан, ҳифзи марзу буми он ва таъмини зиндагии осоиштаи мардум барои ҳар як ҷавонмарди бонангу номус вазифаи муқаддас ва қарзи пуршараф ба ҳисоб меравад. Дар робита ба вазъи мураккабу пуртазоди ҷаҳони муосир, ки таҳдиду хатарҳои гуногун, аз ҷумла терроризму экстремизм, радикализми динӣ, ҷинояткории муташаккили фаромиллӣ, қочоқи маводди мухаддир, ҷиноятҳои киберӣ ва дигар ҷинояткориҳои муташаккили фаромиллӣ вусъат гирифта истодаанд, аз афсарону сарбозон зиракии касбӣ ва хизмати содиқона талаб карда шуд. Аз ҷумла, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки ин вазъият аз ҳар як хизматчии ҳарбӣ на танҳо сатҳи баланди касбият ва омодабошии доимӣ, балки ҷаҳонбинии васеъ, зиракии сиёсӣ ва маҳорату малакаи истифодаи технологияҳои муосирро талаб менамояд. Зикр карда шуд, ки ҳифзи истиқлоли давлатӣ, сулҳу субот, ваҳдати миллӣ ва амнияти ҷомеа вазифаи муқаддас ва қарзи ҷавонмардии ҳар як хизматчии ҳарбӣ ва корманди мақомоти ҳифзи ҳуқуқ мебошад. Ба таъкиди Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хизматчиёни ҳарбӣ бояд дарк намоянд, ки иҷрои содиқонаи вазифаи хизматӣ на танҳо масъулияти касбӣ, балки қарзи виҷдонӣ ва нишонаи садоқат ба миллату давлат мебошад. Зарур шумурда шуд, ки баланд бардоштани сатҳи донишҳои касбӣ, аз худ намудани техникаву технологияҳои муосир, аз ҷумла истифодаи имкониятҳои техникаву технологияҳои навин, таҳкими ҳисси миллӣ, ватандӯстӣ ва садоқат ба давлату миллат бояд самти асосии фаъолияти ҳайати роҳбариву фармондеҳӣ ва ҳар як хизматчии ҳарбӣ бошад. Дар фароварди сухан Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо итминон изҳор доштанд, ки афсарону сарбозони Қувваҳои Мусаллаҳ ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ минбаъд низ вазифаҳои хизматии худро бо масъулияти баланд, интизоми намунавӣ, сатҳи баланди касбият ва руҳияи устувор иҷро намуда, ба савганди ҳарбии худ содиқ мемонанд ва дар роҳи ҳифзи манфиатҳои миллӣ, амнияти давлат ва оромии ҷомеа саҳми арзишманд мегузоранд. Дар маросими тантанавии супоридани мукофотҳои давлатӣ ба истиқболи 35-солагии Истиқлоли давлатии Тоҷикистон бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба як гуруҳ низомиён мукофотҳои давлатӣ ва рутбаҳо тақдим карда шуд. Ҳамин тавр, ин навбат мутобиқи моддаи 69 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи сарфарозгардонии кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ҳокимияти судӣ ва хизматчиёни ҳарбӣ барои хизмати намунавӣ ва саҳми арзанда дар ҳифзи ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандон, мубориза бо ҷинояткорӣ, нигоҳдории тартиботи ҷамъиятӣ ва ҷасорату фидокорӣ” хизматчиёни ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мукофотҳои давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва як гуруҳ фарзандони шуҷоъу далер бо унвонҳои фахрӣ ва рутбаҳои махсуси навбатӣ, олии ҳарбӣ, навбатии ҳарбӣ ва дараҷавӣ қадрдонӣ шуданд. Аз ҷумла, дар ин маросим сарбозону афсарон, хизматчиёни низомӣ ва як гуруҳ собиқадорон бо унвони фахрии Корманди шоистаи Тоҷикистон, ордени Спитамен дараҷаи I, ордени Спитамен дараҷаи II, ордени Шараф дараҷаи I, ордени Шараф дараҷаи II, медали Ҷасорат, медали Хизмати шоиста, медали Шафқат, медали Марзбони шуҷои Тоҷикистон, медали ҷашнии 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва бо Ифтихорномаи Ҷумҳурии Тоҷикистон сарфароз гардиданд. Бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон мутобиқи моддаи 69 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи додани рутбаҳои махсуси навбатӣ, тахассусии навбатӣ, олии ҳарбӣ, навбатии ҳарбӣ ва дараҷавӣ ба як гуруҳ хизматчиёни низомӣ” ва кормандони масъул аз Хадамоти гумрук, Прокуратураи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи ҳолатҳои фавқулодаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи андози назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Хадамоти иҷрои назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Агентии назорати маводи нашъаовари  назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Агентии давлатии назорати молиявӣ ва мубориза бо коррупсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон рутбаҳои олии ҳарбӣ ва махсус, аз ҷумла рутбаи навбатии ҳарбии генерал-полковник, рутбаи махсуси навбатии генерал-полковники адлия, рутбаи олии генерал-полковник, рутбаи олии навбатии генерал-лейтенанти хизмати назорати маводи нашъаовар, рутбаи махсуси навбатии генерал-лейтенант, рутбаи дараҷавии мушовири адлияи дараҷаи 2, рутбаи олии ҳарбии генерал-майори адлия, рутбаи дараҷавии мушовири адлияи дараҷаи 3, рутбаи махсуси навбатии генерал-майори милитсия, рутбаи олии ҳарбии генерал майор, рутбаи навбатии ҳарбии генерал-майори адлия, рутбаи махсуси навбатии генерал-майори адлия, рутбаи олии ҳарбии генерал-майор ва рутбаи тахассусии навбатии мушовири давлатии мақомоти андози дараҷаи 3, дода шуд. Бояд гуфт, ки дар даврони соҳибистиқлолӣ хизматҳои содиқонаи афсарону кормандони масъул, фаъолияти пурмаҳсул ва хизмати намунавии онҳо аз ҷониби Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша қадр карда мешавад. Ба таъкиди Роҳбари давлат маҳз ҷасурию далерӣ, зиракию ҳушёрӣ ва дарки баланди масъулият боис гашт, ки ин ҷавонон имрӯз аз байни ҳазорон сарбози Ватан бо мукофотҳои давлатӣ сарфароз гарданд. Аз роҳбарони сохторҳои низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқу тартибот талаб карда шуд, ки бо сарбозон чун фарзандони худ муносибат намоянд. Аз онҳо кадрҳои аз ҳар ҷиҳат обутобёфтаро тарбия кунанд. Дар маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори дигар ҳамаи ҳозиринро бо сарфароз шуданашон бо мукофотҳои давлатӣ ва рутбаҳои навбатии ҳарбию махсус шодбош гуфтанд. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хизматчиёни ҳарбӣ ва кормандони мақомоти ҳифзи ҳуқуқро ба хизмати содиқона бар нафъи давлату миллат, таъмини амнияту суботи сарзамин, риояи ҳатмии қонунияту тартибот, яъне волоияти қонун ва иҷрои бечунучарои талаботи ойинномаҳо ҳидоят намуданд. Дар фароварди маросими супоридани мукофотҳои давлатӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳори итминон карданд, ки кормандону хизматчиёни ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар сохторҳои низомӣ ва мақомоти ҳифзи ҳуқуқи кишвар, дар оянда низ барои ободонии Ватани азизамон, пойдории сулҳу суботи ҷомеа, амнияти давлат ва осоишу оромии сокинони кишвар талош меварзанд.

МАҚОЛАҲО

Бахшида ба рӯзи дониш: САБАҚИ ИБНИ СИНО БА ҶАВОНОНИ ИМРӮЗ: «МАН ДАР СОҲАИ ХУД БЕҲТАРИН ҲАСТАМ!» – ШИОРИ ҲАР ЯК МУТАХАССИСИ ТОҶИК

Бешубҳа, дар тамоми давраҳои таърих пешрафти ҷомеа, шукуфоии давлат ва сарбаландии миллатҳо пеш аз ҳама ба сатҳи дониш, маърифат ва фарҳанги мардум вобаста будааст. Таҷрибаи таърих нишон медиҳад, ки миллатҳое, ки ба илму дониш такя кардаанд, тавонистаанд дар арсаи тамаддуни башарӣ мақоми шоистаро касб намоянд. Мардуми тоҷик низ аз қадимулайём миллати фарҳангсолор ва донишпарвар буда, фарзандони фарзонае чун Абӯалӣ ибни Сино, Носири Хусрав, Умари Хайём, Закариёи Розӣ, Абунасри Форобӣ, Абурайҳони Берунӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ ва садҳо чеҳраҳои дигари барҷастаро ба ҷаҳониён тақдим намудааст. Танҳо Абӯалӣ ибни Сино беш аз 450 рисола дар соҳаҳои мухталифи илм навиштааст, ки то замони мо 240-то аз он маҳфуз мондаанд. Аз ин шумора, 150 рисола ба илми фалсафа ва беш аз 40 рисола ба соҳаи тиб бахшида шудаанд. Машҳуртарин осори ӯ – «ал-Қонуну фи-т-тиб» (Қонуни тиб) ва «аш-Шифо» (Китоби шифо) – дар донишгоҳҳои Аврупо то садаи XIX чун китобҳои дарсӣ тадрис мешуданд. Ин худ гувоҳи он аст, ки вусъат ва амиқии дониши як инсон метавонад ба сатҳе бирасад, ки асрҳои дароз дар тамоми ҷаҳон мавриди истифода қарор гирад. Аммо шояд муҳимтар аз худи осори гаронбаҳои Ибни Сино, роҳи расидан ба ин қуллаҳои баланди илму маърифат бошад. Зеро мероси воқеии ӯ на танҳо садҳо китобу рисолаҳои илмӣ, балки намунаи олии донишҷӯӣ, меҳнатдӯстӣ, худсозӣ ва талоши пайвастаи ӯ барои расидан ба камол мебошад. Маҳз ҳамин паҳлуи рӯзгор ва талошҳои илмии Шайхурраис (лақаб ё дараҷаи илмии Ибни Сино) барои ҷавонони имрӯз намунаи барҷастаи ибрат аст. Бино ба ақидаи муаррихон ва зиндагиноманависон, ӯ ҳанӯз дар синни ҳаждаҳсолагӣ ба умқи тамоми улуми замони худ расида буд. Худи ӯ дар тарҷумаи ҳолаш чунин гуфтааст: «Вақте ба синни ҳаждаҳсолагӣ расидам, омӯзиши тамоми ин илмҳо (илмҳои замонаи худро – Ф. Х.) ба поён расонда будам. Дар он рӯзгор ҳофизаи ман нисбат ба имрӯз қавитар буд, вале имрӯз донишу дарки ман дар улум пухтатар ва амиқтар шудааст. Бо вуҷуди ин, появу мояи илмии ман ҳамон аст, ки дар он замон омӯхта будам ва чизи нави дигаре бар он афзуда нашудааст». Дар ҷои дигар мегӯяд: «…тамоми илмҳоро ба таври устувор аз худ намудам ва то ҳадди имкони шахсӣ ва тавоноии инсонӣ бар онҳо огоҳӣ ёфтам». Ин иқрори самимӣ ва таърихии Шайхурраис гувоҳи он аст, ки ӯ дар баҳори умри худ калиди тамоми улуми роиҷи замонро ба даст оварда, ба мақоми олии тахассус расида буд. Бояд қайд кард, ки доираи илмҳое, ки Ибни Сино дар онҳо ба камол расида буд, танҳо ба тиб ва фалсафа маҳдуд намешуд. Ӯ дар илми ҳайат (ахтаршиносӣ), кимиё, заминшиносӣ, мантиқ, риёзиёт, физика, равоншиносӣ ва ҳатто шеър низ дасти тавоно дошт. Ӯро ба ҳақ «падари пизишкии муосир», «падари геология» ва асосгузори мантиқи синоӣ меноманд. Шояд барои баъзе ҷавонони имрӯз чунин намуна ғайривоқеӣ ва дастнорас намояд. Шояд касе бигӯяд: «Ибни Сино куҷову мо куҷо?! Ӯ нобиғаи аср, алломаи даҳр ва шахсияти нодиру нотакрор буд. Магар касе метавонад ба пояи ӯ бирасад?» Бале, дуруст аст, ки Абӯалӣ ибни Сино воқеан нобиғаи таърих ва яке аз чеҳраҳои истисноии тамаддуни башарӣ буд. Вале мақсад аз ёдоварии ӯ ин нест, ки ҳар як ҷавон ҳатман бояд тамоми илмҳои замони худро фаро гирад ва ё ба мақоми Ибни Сино бирасад. Биёед ба ин масъала аз дидгоҳи замони муосир назар андозем: Имрӯз аз ҷавони мо талаб карда намешавад, ки мисли Сино тамоми илмҳои даврон – аз тиббу фалсафа то нуҷуму мусиқиро ба таври куллӣ фаро гирад. Зеро замони мо замони тахассусҳои маҳдуд ва амиқ аст. Чӣ мешавад, агар ҳар як донишҷӯ, ҳар як хонанда ва ҷавони мо танҳо дар як соҳаи интихобкардаи хеш чунон мутахассиси забардаст гардад, ки бо боварии комил ва сари баланд бигӯяд: “Ман дар ихтисоси худ то ба ҳадди ниҳоӣ моҳир шудаам ва кишварам метавонад дар ин самт ба донишу сифати кори ман такя кунад!” Агар Ибни Сино дар шароити ҳазору чанд соли пеш, бидуни интернет, бидуни китобхонаҳои рақамӣ ва технологияҳои муосир, дар синни ҳаждаҳсолагӣ ба умқи илмҳои даврон расида бошад, чӣ монеае вуҷуд дорад, ки ҷавони имрӯзаи мо бо ин ҳама имкониятҳои муҳайёкардаи давлату ҳукумат, ҳатто дар як соҳаи мушаххас (масалан, барномасозӣ, муҳандисӣ, биотехнология ё тиб) мутахассиси дараҷаи аввал ва замонавии кишвари худ нагардад? Дар замони мо ҷавонон аз имкониятҳое бархурдоранд, ки наслҳои пешин ҳатто тасаввур ҳам карда наметавонистанд. Интернет, китобхонаҳои рақамӣ, курсҳои омӯзишии байналмилалӣ ва воситаҳои муосири иртиботӣ имкониятҳои фарохеро барои донишомӯзӣ фароҳам овардаанд. Аз ин рӯ, муваффақият имрӯз бештар аз ҳар вақти дигар ба ирода, ҳадафмандӣ ва меҳнати худи инсон вобаста аст. Чаро ҳар як ҷавони мо бо ифтихор ва бо виҷдони ором натавонад бигӯяд: «Ман дар соҳае, ки таҳсил кардаам, тамоми қувва, вақт ва тавоноии худро сарф намудаам ва кӯшидаам то ба ҳадди имкон мутахассиси варзида ва донишманди соҳаи худ бошам». Ҷомеа аз мо талаб намекунад, ки ҳама нобиға бошем, вале ҳақ дорад аз мо талаб кунад, ки дар касбу ихтисоси худ саҳлангор, сатҳӣ ва миёнаҳол набошем. Зеро пешрафти миллат на аз ҳисоби нобиғаҳои ангуштшумор, балки пеш аз ҳама ба шарофати ҳазорон мутахассиси босавод, виҷдонманд ва масъулиятшинос таъмин мегардад. Ҷомеа ба табибони донишманд, омӯзгорони соҳибмаърифат, муҳандисони соҳибкасб, иқтисоддонҳои кордон, олимони навовар ва мутахассисони содиқу ватандӯст ниёз дорад. Имрӯз ҷомеаи мо пеш аз ҳама ба диплом не, балки ба дониш, маҳорат ва сифати баланди касбӣ ниёз дорад. Обрӯи ҳар як миллат ва рақобатпазирии ҳар як давлат пеш аз ҳама аз сифати мутахассисони он вобаста аст. Бинобар ин, фарҳанги сатҳигароӣ ва қаноат кардан ба дониши нопурра бояд ҷойи худро ба фарҳанги камолот, масъулиятшиносӣ ва касбияти баланд диҳад. Дар ҷаҳони муосир замони донистани ҳама чиз гузаштааст. Имрӯз замони мутахассисони воқеӣ ва соҳибмаҳорат аст. Маҳз ҳамин гуна мутахассисонанд, ки давлатҳоро пешрафта, иқтисодҳоро пурқувват ва ҷомеаҳоро обод месозанд. Аммо тахассусмандӣ ҳолати якбор ба даст оянда нест; маҳорати касбӣ ё соҳибихтисос шудан чизе нест, ки онро танҳо як маротиба ба даст оварда, ором бишинем. Ин раванд якдафъаина набуда, балки кӯшишу талоши мунтазамро талаб мекунад. Дар ҷаҳони муосир, ки дониш ва технологияҳо бо суръати бесобиқа тағйир ёфта, такмил меёбанд, мутахассиси воқеӣ касест, ки омӯхтанро ҳеҷ гоҳ қатъ намекунад. Имрӯз дар ҷаҳон мафҳуми «омӯзиши якумрӣ» (lifelong learning) ба яке аз арзишҳои асосии ҷомеаи донишбунёд табдил ёфтааст. Донишгоҳ танҳо оғози роҳи донишомӯзист, на поёни он. Бинобар ин, барои ҷавонони мо муҳим

Президент, Хабарҳо

Ба истифода додани маркази хизматрасонии Аҳмадҷон дар шаҳри Душанбе ва мулоқот бо 151 ятим ва тақдими туҳфаҳо ба онҳо

2 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ дар ноҳияи Фирдавсии пойтахт Маркази хизматрасонии Аҳмадҷонро мавриди истифода қарор доданд. Зимни муаррифӣ ба Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттилоъ доданд, ки иншооти мазкур бо саҳми соҳибкори ватанӣ Мустафо Атобуллоев дар масоҳати умумии 11 ҳазор метри мураббаъ бунёд ёфта, барои фароҳам овардани шароити мусоиди хизматрасонӣ, тиҷоратӣ ва фароғатӣ ба сокинону меҳмонони пойтахт пешбинӣ шудааст. Маркази хизматрасонии Аҳмадҷон аз маҷмӯи биноҳои се ва чорошёна иборат буда, дар он се ошхона, маркази савдо, тарабхона бо 150 ҷойи нишаст, маркази дилхушии кӯдакон, меҳмонхона бо 18 ҳуҷра, 12 ҳуҷраи корӣ ва маҷлисгоҳ ҷойгир шудаанд. Ҳамчунин, дар маҷмаа таваққуфгоҳи замонавӣ бо шароити зарурӣ, майдони саққобозӣ (билярд), толори машқҳои варзишӣ ва фароғатӣ мавҷуд буда, дар он барои истироҳату дилхушии сокинону меҳмонон имкониятҳои мусоид фароҳам оварда шудааст. Дар болои бино  панелҳои офтобӣ насб гардидаанд, ки қисме аз эҳтиёҷоти онро бо неруи барқ таъмин менамоянд. Баробари ба истифода додани марказ дар маҷмуъ 250 нафар бо кори доимӣ таъмин хоҳанд шуд. Ба истифода додани чунин иншооти муосири хизматрасонӣ дар пойтахт ба рушди соҳибкории ватанӣ, фароҳамсозии ҷойҳои нави корӣ, баланд бардоштани сатҳи хизматрасонӣ ва боз ҳам ободу зебо гардондани муҳити шаҳр мусоидат менамояд. Дар идомаи боздид Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ бо 151 ятим мулоқот намуда, ба онҳо туҳфаҳои идона тақдим карданд. Таваҷҷуҳи пайваста ба қишрҳои ниёзманди ҷомеа, бахусус ятимону бепарасторон, яке аз самтҳои муҳимми сиёсати иҷтимоии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба ҳисоб рафта, иқдоми мазкур идомаи тадбирҳои хайру савоб дар самти дастгирии кӯдакону наврасон ва фароҳам овардани шароити муносиб барои зиндагиву таҳсили онҳо мебошад. Ёдовар мешавем, ки ин иншооти зебои муосир дар соҳили чапи рӯди Душанбе дар доираи навсозии васеи кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳорови пойтахт бунёд ёфта, ба симои ин мавзеъ, ки ба макони истироҳату фароғат ва сайру гашти сокинону меҳмонони  Душанбешаҳри нозанин бояд табдил ёбад, ҳусни дилкаш зам намудааст. Ҳамчунин, ҷойи зикр аст, ки 13 марти соли 2023 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ барои навсозии васеи кӯчаи Абдулаҳад Қаҳҳорови пойтахт санги асос гузошта буданд. Инак маркази наву муосири хизматрасонии Аҳмадҷон аз ҷумлаи нахустин иншоот мебошад, ки дар ин масир бо тарҳи зебову замонавӣ ба истифода дода шуд.

МАҚОЛАҲО

ИСТИҚЛОЛИЯТИ ДАВЛАТИИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН АЗ НИГОҲИ ТАЪРИХӢ

Истиқлолияти сиёсӣ яке аз муҳимтарин дастовардҳои таърихии барои ҳар як миллат ба шумор меравад. Истиқлолият ба халқ имкон медиҳад, ки сарнавишти сиёсӣ, иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва фарҳангии худро мустақилона муайян намуда, дар ҷомеаи байналмилалӣ ҳамчун давлати соҳибихтиёр ҷойгоҳи хешро пайдо кунад. Барои мардуми тоҷик истиқлолияти давлатӣ на танҳо як рӯйдоди сиёсӣ, балки натиҷаи як раванди тӯлонии таърихӣ, мубориза барои ҳифзи ҳувияти миллӣ ва талош барои эҳёи давлатдории миллӣ мебошад. Тоҷикон ҳамчун яке аз халқҳои қадимии Осиёи Марказӣ дорои таърихи бой ва фарҳанги чандинҳазорсола мебошанд. Дар тӯли таърих дар сарзамини тоҷикон давлатҳои бузург ва марказҳои муҳими тамаддунӣ ба вуҷуд омадаанд. Давлати Ҳахоманишиён, давлати Сосониён, давлати Сомониён ва дигар давлатҳои таърихӣ дар ташаккули давлатдорӣ, фарҳанг ва худшиносии мардуми тоҷик нақши муҳим гузоштаанд. Махсусан, давлати Сомониён ҳамчун яке аз намунаҳои барҷастаи давлатдории миллӣ дар хотираи таърихии тоҷикон мақоми махсус дорад. Оиди заминаҳои таърихии давлатдории тоҷикон ҳаминро бояд қайд намуд, ки таърихи давлатдории тоҷикон ба давраҳои хеле қадим мерасад. Сарзаминҳои имрӯзаи Тоҷикистон дар давраҳои гуногуни таърихӣ қисми давлатҳои бузурги минтақа буданд. Бохтар, Суғд ва дигар минтақаҳои таърихии Осиёи Марказӣ марказҳои муҳими иқтисодӣ, сиёсӣ ва фарҳангӣ ба ҳисоб мерафтанд. Дар аҳди қадим дар ин сарзаминҳо тамаддунҳои пешрафта ташаккул ёфта буданд. Шаҳрҳо, роҳҳои тиҷоратӣ, ҳунармандӣ ва кишоварзӣ рушд мекарданд. Ҷойгиршавии минтақа дар масири Роҳи бузурги абрешим барои густариши муносибатҳои иқтисодӣ ва фарҳангӣ бо кишварҳои гуногун мусоидат менамуд. Яке аз марҳилаҳои муҳим дар таърихи давлатдории халқҳои эронитабори минтақа давраи Ҳахоманишиён мебошад. Дар асрҳои баъдӣ низ давлатҳои гуногун дар минтақа ҳукмронӣ карданд. Таъсири тамаддунҳои юнонӣ, эронӣ, ҳиндӣ ва дигар фарҳангҳо дар ташаккули муҳити фарҳангии Осиёи Марказӣ нақши муҳим дошт. Дар давраи Сосониён низ минтақаҳои тоҷикнишин дар ҳаёти сиёсӣ ва фарҳангии ҷаҳони эронӣ мақоми муҳим доштанд. Забон ва фарҳанги эронӣ дар ин сарзаминҳо инкишоф ёфтанд ва баъдан барои ташаккули фарҳанги асримиёнагии тоҷик замина фароҳам оварданд. Марҳилаи махсусан муҳим дар таърихи давлатдории тоҷикон давраи Сомониён мебошад. Давлати Сомониён дар асрҳои IX–X ба яке аз марказҳои бузурги сиёсӣ ва фарҳангии Мовароуннаҳр ва Хуросон табдил ёфт. Бухоро ҳамчун маркази сиёсӣ ва фарҳангӣ шуҳрати ҷаҳонӣ пайдо кард. Дар ин давра илм, адабиёт, фалсафа, тиб, математика ва дигар соҳаҳои дониш рушд карданд. Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абӯалӣ ибни Сино, Абурайҳони Берунӣ ва дигар донишмандону адибони бузург дар муҳити фарҳангии ин давра ва баъд аз он ба камол расиданд. Махсусан, Рӯдакӣ ҳамчун падари адабиёти классикии форсу тоҷик дар рушди забони адабӣ нақши бузург гузошт. Давлати Сомониён дар таърихи худшиносии тоҷикон аҳамияти махсус дорад. Хотираи ин давлати пурқудрат дар тӯли асрҳо нигоҳ дошта шуд ва дар замони муосир ҳамчун яке аз рамзҳои давлатдории миллӣ эҳё гардид. Дар мавриди Ҳифзи ҳувияти миллӣ дар давраҳои баъдӣ мо ҳаминро метавонем бигуем, ки пас аз суқути давлати Сомониён сарзаминҳои тоҷикнишин ба ҳайати давлатҳои гуногун дохил шуданд. Ғазнавиён, Қарахониён, Салҷуқиён, Хоразмшоҳиён, Темуриён ва дигар сулолаҳо дар минтақа ҳукмронӣ карданд. Истилои муғулҳо дар асри XIII ба ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангии минтақа зарбаи сахт расонд. Бо вуҷуди ин, забон ва фарҳанги тоҷикӣ аз байн нарафт. Баръакс, дар давраҳои баъдӣ адабиёти классикии форсу тоҷик ба сатҳи баланди рушд расид. Асарҳои Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Носири Хусрав, Саъдӣ, Ҳофиз, Ҷомӣ ва дигар адибон барои ҳифзи забон ва фарҳанги муштараки тоҷикон ва форсизабонон аҳамияти бузург доштанд. Дар асрҳои XVIII–XIX дар минтақа аморату хонигариҳои гуногун вуҷуд доштанд. Қисме аз сарзаминҳои тоҷикнишин ба Аморати Бухоро дохил мешуданд. Дар ин давра низ марказҳои шаҳрии тоҷикнишин, аз ҷумла Бухоро, Самарқанд, Ҳисор ва дигар минтақаҳо, ҳамчун марказҳои илмӣ ва фарҳангӣ аҳамияти худро нигоҳ доштанд. Дар асрҳои баъдӣ сарзаминҳои тоҷикнишин ба ҳайати давлатҳо ва воҳидҳои гуногуни сиёсӣ дохил шуданд. Бо вуҷуди тағйироти сиёсӣ, истилои аҷнабиён ва дигар мушкилоти таърихӣ, забон, фарҳанг, адабиёт ва анъанаҳои миллии тоҷикон ҳифз гардиданд. Ин омилҳо барои нигоҳ доштани ҳувияти миллӣ ва ташаккули андешаи давлатдории тоҷикон заминаи муҳим фароҳам оварданд. Дар нимаи дуюми асри XIX қисми зиёди Осиёи Марказӣ ба ҳайати империяи Русия дохил гардид. Ин раванд сохтори сиёсӣ ва иқтисодии минтақаи Осиёи Марказиро тағйир дод. Пас аз Инқилоби Октябри соли 1917 низ дар минтақа дигаргуниҳои амиқи сиёсӣ ба амал омаданд. Дар асри XX низ масъалаи худшиносии миллӣ ва давлатдорӣ барои тоҷикон аҳамияти калон дошт. Ташкили Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар соли 1924 ва баъдан таъсиси Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар соли 1929 марҳилаҳои муҳими ташаккули воҳиди сиёсии тоҷикон дар давраи шӯравӣ буданд. Бо вуҷуди маҳдудиятҳои низоми шӯравӣ, дар ин давра низ барои рушди маориф, илм, фарҳанг ва ташаккули кадрҳои миллӣ заминаҳои муайян фароҳам омаданд. Пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ дар охири асри XX барои ҷумҳуриҳои иттифоқӣ имкони ба даст овардани истиқлолияти давлатиро ба вуҷуд овард. Тоҷикистон низ аз ин раванд берун намонд. 9 сентябри соли 1991 дар таърихи кишвар ҳамчун рӯзи эълон гардидани истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт шуд. Аммо ба даст овардани истиқлолият танҳо оғози марҳилаи нави таърихӣ буд. Кишвари навистиқлол бо мушкилоти ҷиддии сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Ташкили Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар соли 1924 ва Ҷумҳурии Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон дар соли 1929 дар ташаккули сохтори ҳудудию сиёсии тоҷикон нақши муҳим бозид. Соли 1929 Тоҷикистон ба ҷумҳурии иттифоқии мустақил дар ҳайати Иттиҳоди Шӯравӣ табдил ёфт. Давраи шӯравӣ дорои ҷанбаҳои гуногун буд. Аз як тараф, истиқлолияти сиёсӣ вуҷуд надошт ва қарорҳои калидӣ дар сатҳи марказии Иттиҳоди Шӯравӣ қабул мешуданд. Аз ҷониби дигар, дар Тоҷикистон шабакаи мактабҳо ва муассисаҳои илмӣ рушд кард, сатҳи саводнокӣ баланд шуд, донишгоҳҳо ва муассисаҳои фарҳангӣ таъсис ёфтанд ва кадрҳои миллӣ омода гардиданд. Ҳамин тавр, дар охири давраи шӯравӣ Тоҷикистон дорои сохтори ҷумҳуриявӣ, ҳудуди муайян, мақомоти давлатӣ, кадрҳои миллӣ ва таҷрибаи идоракунии давлатӣ буд. Ин омилҳо баъдан барои ташаккули давлати мустақил аҳамияти калон пайдо карданд. Бояд қайд намуд, ки эълони истиқлолияти давлатии Тоҷикистон дар охири солҳои 1980 ва аввали солҳои 1990 дар Иттиҳоди Шӯравӣ буҳрони амиқи сиёсӣ ва иқтисодӣ ба вуҷуд омад. Сиёсати бозсозӣ ва ошкорбаёнӣ имконият дод, ки масъалаҳои миллӣ, сиёсӣ ва иҷтимоӣ бештар мавриди муҳокима қарор гиранд. Ҷумҳуриҳои иттифоқӣ тадриҷан ба масъалаи соҳибихтиёрӣ ва истиқлолияти давлатӣ таваҷҷуҳи бештар зоҳир мекарданд. Дар чунин шароит Тоҷикистон низ роҳи худро ба сӯи истиқлолият оғоз кард. 24 августи соли 1990 Эъломияи соҳибихтиёрии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. Ин ҳуҷҷат яке аз қадамҳои муҳим дар роҳи ташаккули давлатдории мустақил ба ҳисоб меравад. Баъди рӯйдодҳои сиёсии моҳи

Президент, Хабарҳо

Ба истифода додани бинои нави муассисаи таълимии ғайридавлатии таҳсилоти миёнаи умумии Имкон дар шаҳри Душанбе

2 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва Раиси Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси шаҳри Душанбе муҳтарам Рустами Эмомалӣ бинои нави муассисаи таълимии ғайридавлатии таҳсилоти миёнаи умумии Имконро барои 800 хонанда дар кӯчаи Аҳрории шаҳри Душанбе мавриди истифода қарор доданд. Иншооти нав бо мақсади фароҳам овардани шароити арзандаи таълиму тарбия аз ҷониби бародарони соҳибкор Валиҷон, Пиран ва Пайрав Ахмедовҳо бунёд шудааст. Зимни шиносоӣ ба Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттилоъ дода шуд, ки дар тарҳрезӣ ва сохтмони бино ба сифати корҳо ва истифодаи масолеҳи ватании ҷавобгӯ ба меъёрҳои муосир  таваҷҷуҳи зарурӣ зоҳир шудааст. Сохтмони ин муассисаи муосири таълимӣ бо риояи талаботи меъёрҳои муосири шаҳрсозӣ анҷом дода шудааст. Дар раванди бунёди иншоот 80 сокини маҳаллӣ бо кори муваққатӣ таъмин гардиданд. Муассиса дорои 59 синфхонаи таълимӣ ва як қатор ҳуҷраҳои ёрирасон мебошад. Дар синфхонаҳои муассиса барои омӯзиши фанҳои гуногун, аз ҷумла технологияҳои иттилоотӣ, касбу ҳунар, биология, физика, санъати тасвирӣ ва забонҳои хориҷӣ заминаи зарурии моддию техникӣ фароҳам оварда шудааст. Ҳар як кабинети фаннӣ бо назардошти хусусияти таълимӣ ва талаботи барномаи таълимӣ муҷаҳҳаз карда шудааст. Дар муассисаи таълимӣ ҳоло 34 омӯзгор, ки 90 фоизи онҳоро бонувон ташкил медиҳад, ба фаъолияти касбӣ машғул буда, раванди таълим асосан бо забонҳои  тоҷикӣ, русӣ ва англисӣ  ба роҳ монда шудааст. Оянда дар ин ҷо таълими забони чинӣ ҳам ба роҳ монда мешавад. Ин равиш ба хонандагон имконият медиҳад, ки дар баробари гирифтани дониши муосир, малакаи муошират бо забонҳои хориҷиро низ такмил диҳанд. Муассиса, ҳамчунин дорои ошхона бо 290 ҷойи нишаст, толори варзишӣ, ду ҳавзи шиноварӣ барои писарону духтарон, толори маҷлис бо 180 ҷойи нишаст, боғи зимистона ва толори тирпарронӣ барои гузаронидани машғулиятҳои омодагии ибтидоии ҳарбӣ мебошад. Толори варзишӣ бо таҷҳизоти зарурӣ барои баргузории машғулиятҳои гуногуни варзишӣ пешбинӣ шуда, ба хонандагон имконият медиҳад, ки дар шароити муносиб ба тарбияи ҷисмонӣ машғул шаванд ва маҳорати варзишии худро такмил диҳанд. Ҳавзҳои шиноварӣ бо назардошти талаботи муосир бунёд гардида, барои писарону духтарон алоҳида пешбинӣ шудаанд ва муҳити муносиб барои омӯзиши шиноварӣ, обутоби ҷисмонӣ ва беҳсозии саломатии хонандагон фароҳам меоранд. Толори барҳавои маҷлис бо 180 ҷойи нишаст барои баргузории чорабиниҳои фарҳангиву маърифатӣ, маҳфилҳои таълимӣ ва ҷамъомадҳои гуногун пешбинӣ шуда, толори тирпарронӣ низ бо таҷҳизоти зарурӣ барои гузаронидани машғулиятҳои ҳарбӣ имконияти хуб фароҳам месозад. Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид доштанд, ки фароҳам овардани шароити муосири таълиму тарбия ва баланд бардоштани сифати таҳсилот аз самтҳои муҳимтарини сиёсати иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Омӯзгорон ба истифодаи самараноки имкониятҳои омодашуда, баланд бардоштани сатҳу сифати таълим ва тарбияи насли соҳибмаърифату ватандӯст ҳидоят карда шуданд.

Президент, Хабарҳо

Мулоқот бо Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин

1 сентябр дар шаҳри Бишкек дар ҳошияи ҷаласаи Шурои Сарони давлатҳои аъзои Созмони ҳамкории Шанхай, ҳамчунин, мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Федератсияи Русия муҳтарам Владимир Путин баргузор гардид. Дар вохӯрӣ вазъи кунунии ҳамкории гуногунҷанбаи Тоҷикистону Русия ва дурнамои он баррасӣ шуд. Таваҷҷуҳи зиёд ба масоили вобаста ба амну субот, тиҷорату иқтисод ва робитаҳои фарҳангию башарӣ зоҳир гардид. Пеш аз ҳама, аз суръати сохтмони Маркази рушди кӯдакони болаёқат ва бинои нави театри драмавии ба номи Маяковский дар шаҳри Душанбе изҳори қаноат карда шуд. Масоили вобаста ба рушди тиҷорат, соҳибкорӣ, сармоягузорӣ ва ҳамкори энергетикӣ низ дар маркази таваҷҷуҳ қарор дошт. Таҳкими ҳамкорӣ барои таъмини амну суботи минтақавӣ, аз ҷумла дар мубориза бо таҳдиду хатарҳои ҷаҳони муосир, аз мавзӯъҳои муҳими суҳбат буд. Табодули андеша, ҳамчунин атрофи масоили алоҳидаи  вазъият дар минтақа ва ҷаҳон сурат гирифт.

Президент, Хабарҳо

Мулоқот бо Сарвазири Ҷумҳурии Ҳиндустон Нарендра Модӣ

Дар мулоқоти Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Сарвазири Ҷумҳурии Ҳиндустон Нарендра Модӣ, ки дар ҳошияи ҷаласаи Шурои Сарони давлатҳои аъзои Созмони ҳамкории Шанхай дар шаҳри Бишкек баргузор гардид, масоили густариши минбаъдаи ҳамкории амалӣ ва эътимодбахши ду кишвар баррасӣ шуд. Ҷонибҳо доир ба рушди муносибатҳои байнидавлатӣ дар бахшҳои сиёсат, тиҷорату иқтисод, илму маориф, фарҳанг ва амният табодули афкор намуданд. Идомаи фаъоли муколамаи сатҳи олӣ ва баланд, таъмини рушди муносибатҳои байнидавлатӣ дар соҳаҳои гуногун муҳим дониста шуд.

Президент, Хабарҳо

Иштирок ва суханронӣ дар ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳо дар қолаби СҲШ+

1 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи Шӯрои сарони давлатҳо дар қолаби СҲШ+ дар мавзӯи «СММ ҳамчун унсури калидии низоми одилонаи ҷаҳонӣ: саҳми давлатҳои СҲШ+ дар ташаккули ҷаҳони бисёрқутба» иштирок ва суханронӣ намуданд. Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар оғози сухан бори дигар ба Президенти Ҷумҳурии Қирғизистон муҳтарм Садир Жапаров барои пазироии самимӣ ва танзими хуби кори ҳамоиш изҳори сипос намуда, қолаби СҲШ+ро “заминаи хуби рушди ҳамкории бисёрҷониба ва нишонаи эътибори афзояндаи Созмони ҳамкории Шанхай” номиданд. Дар идома гуфта шуд, ки “имрӯз ҷаҳон бо мухолифатҳои геополитикӣ ва низоъҳои минтақавӣ, таҳдидҳои афзояндаи терроризм, экстремизм ва радикализм, инчунин мушкилоти амнияти энергетикӣ ва озуқаворӣ рӯбарӯ аст”. Бо изҳори нигаронӣ аз авзои ҷаҳони имрӯза Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон , ҳамчунин, таъкид доштанд, ки “таъсири тағйирёбии иқлим рӯз аз рӯз бештар ба назар мерасад ва моро водор мекунад, ки нерӯҳои худро муттаҳид кунем ва стратегияи вокуниши муштарак таҳия намоем”. Зимни суханронӣ Сарвари давлати мо аз пешниҳоди нави Тоҷикистон дар бораи “Барномаи чаҳорчӯбаи Душанбе оид ба об” барои пешбурди рӯзномаи ҷаҳонии об пас аз соли 2030 ёдовар шуданд, ки дар баробари чаҳорчӯбҳои муҳиме чун “Раванди оби Душанбе” ва “Раванди Душанбе барои ҳифзи пиряхҳо” ҷавобгӯи ормонҳои аҳли башар дар ин масир хоҳад буд. Зикр гардид, ки “Раванди Душанбе оид ба мубориза бо терроризм” ҳам, ки аз ҷониби Тоҷикистон бо дастгирии СММ пешбарӣ шудааст, ҳамчун як чаҳорчӯби байналмилалии матлуб рушд мекунад. Изҳори итминон карда шуд, ки ноил шудан ба ҳадафҳо ва вазифаҳои дар қатъномаи ба наздикӣ бо пешниҳоди Тоҷикистон қабулшудаи СММ доир ба “Даҳсолаи таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда” саҳми назаррас дар таъмини сулҳ, субот ва рушди устувор дар ҷаҳон хоҳад буд. Сарвари давлати муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттилоъ доданд, ки соли 2027 Тоҷикистон нақша дорад дар доираи ин даҳсола якҷоя бо СММ аввалин Конфронси байналмилалӣ баргузор намояд ва аз шарикони байналмилалӣ даъват карданд, ки дар ин чорабинӣ фаъолона иштирок варзанд. Ҳамчунин гуфта шуд, ки “Тоҷикистон ҳамчун ҳаммуаллифи қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ оид ба пешбурди муколамаи байнифарҳангӣ ва таҳаммулпазирӣ таъкид мекунад, ки муколамаи байни тамаддунҳо ва тақвияти сулҳ, дӯстӣ ва таҳаммулпазирӣ воситаҳои муҳими муқовимат ба тафриқа, экстремизм ва радикализм мебошанд”. Дар фароварди сухан Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳори бовар намуданд, ки СММ ва СҲШ бар асоси арзишҳо ва принсипҳои муштараки ҳамкории созанда метавонанд дар ташаккули тартиботи ҷаҳонии одилона, фарогир ва устувор нақши боз ҳам муҳимтар дошта бошанд. Гуфта шуд, ки “Тоҷикистон омода аст дар пешрафти ин раванди созанда якҷоя бо ҳамаи давлатҳо дар доираи “СҲШ+”, СММ ва дигар шарикони байналмилалӣ саҳмгузор бошад”.

Президент, Хабарҳо

Иштирок дар ҷаласаи Шурои Сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай таҳти унвони “25 соли СҲШ: таҳкими субот, густариши ҳамкорӣ барои рушди ояндаи муштарак”

1 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ҷаласаи Шурои Сарони давлатҳои Созмони ҳамкории Шанхай таҳти унвони “25 соли Созмони ҳамкории Шанхай: таҳкими субот, густариши ҳамкорӣ барои рушди ояндаи муштарак”  иштирок ва суханронӣ намуданд. Дар оғози сухан Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба раёсати Ҷумҳурии Қирғизистон дар Созмони ҳамкории Шанхай баҳои баланд дода, ба Роҳбари он Садир Жапаров барои меҳмоннавозии анъанавӣ ва ташкили  сатҳи баланди ҳамоиш изҳори сипос намуданд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки Тоҷикистон ҳамчун яке аз кишварҳои таъсисдиҳандаи “Панҷгонаи Шанхай” ва Созмони ҳамкории Шанхай иштирокдори фаъол дар таҳаввули онҳо, бунёдгузории созмон ва таҳкими обурӯи байналмилалии он буду ҳаст. Сарвари давлати мо аз шиддат гирифтани зиддиятҳои геополитикӣ ва низоъҳои минтақавӣ, афзоиши таҳдидҳои терроризм, экстремизм, радикализм ва дигар мушкилоти кунунӣ ёдовар шуда, таъкид доштанд, ки  таъмини амният дар ин авзоъ корбурдҳои бештар муассирро тақозо менамояд. “Дар фурсатҳои наздиктарин фаъол гардондани кори Маркази зидди маводи нашъадор ва Маркази универсиалии мубориза бо хатару таҳдидҳои амниятӣ метавонад аз ҷумлаи табдирҳои муштараки муассир дар ин самт бошад”, – изҳор доштанд Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон. Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бори дигар зарурати бо роҳҳои сиёсию дипломатӣ ҳал намудани ҳамаи низоъҳои минтақавию байналмилалӣ, аз ҷумла дар Ховари Миёна ва атрофи Ҷумҳурии Исломии Эронро, таъкид намуданд. Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон алоқамандии устувори Тоҷикистонро ба пешбурди минбаъдаи рӯзномаи ҷаҳонии сулҳу субот таъкид дошта, ба сарони давлатҳои шарик барои дастгирии ташаббуси кишвари мо дар эълон намудани “Даҳсолаи таҳкими сулҳ барои наслҳои оянда” арзи сипос намуданд. Дар идомаи сухан Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамкории тиҷоратию иқтисодӣ дар доираи созмонро аз авлавиятҳои дигар номида, зарур донистанд, ки ба ҳамкорӣ дар соҳаҳои саноат, энергетика, нақлиёту транзит ва кишоварзӣ такони бештар дода шавад. Гуфта шуд, ки густариши иқтисоди рақамӣ, навоварӣ ва технологияҳои баланд, аз ҷумла зеҳни сунъӣ, ба рушди дарозмуддат мусоид мекунад. Бо назардошти танишҳо дар бозорҳои энергетикии минтақавӣ ва ҷаҳонӣ, даъват карда шуд, ки ҳамоҳангсозии амалҳо дар соҳаи энергетикаи анъанавӣ ва пешбурди лоиҳаҳои гузариш ба неруи “сабз” тақвият дода шавад. Пешниҳод гардид, ки таъсиси минтақаҳои рушди иқтисодӣ ва Платформаи минтақавии рақамии агроэкологӣ дар минтақаи СҲШ омӯхта шавад. Аз пешрафт дар таъсиси Бонки рушди СҲШ истиқбол карда шуд. Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳифзи пиряхҳо, истифодаи оқилонаи захираҳои об, пешгирии вайроншавии замин ва таъмини амнияти экологиро дар шароити имрӯза аз ҳадафҳои стратегии рушди устувор номиданд. Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳори умед намуданд, ки ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон дар ин самтҳо минбаъд низ мавриди дастгирӣ қарор хоҳанд гирифт. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар охир Ҷумҳурии Исломии Покистонро барои қабули раёсат дар Созмони ҳамкории Шанхай таҳният гуфта, ҷонибдории худро аз иқдоми эълони шаҳри Лоҳур чун пойтахти сайёҳӣ ва фарҳангии Созмони ҳамкории Шанхай дар солҳои 2026-2027 изҳор намуданд.

МАҚОЛАҲО

Зиёдаравию таассуб ва сахтгирию ифрот аз ислом нестанд!

Дар фазои илмӣ-таҳқиқотии ҷомеаи мо коршиносон мавзуи ифротгаройии динӣ ва хатари онро ба субот ва амнияти ҷомеа бисёр баррасӣ менамоянд ва мавриди таҳқиқу таҳлили ҷиддии илмӣ қарор медиҳанд. Аммо мавзуи таассуби динӣ ва хатари он ба ҷомеа, аз чӣ бошад, ки аз назари эшон дар канор мемонад. Вақте ба таассуби динӣ ҳамчун ҳодисаи иҷтимоӣ назар меандозем ва кӯшиш менамоем, ки моҳият, сабаб ва пайомадҳои онро таҳқиқ намоем, дармеёбем, ки хатари он аз ифротгаройии динӣ камтар нест. Зимни таҳқиқи ҳар ду падида ва таҳлили муқоисавии онҳо ба осонӣ метавон дарёфт, ки онҳо ба ҳамдигар хеле шабоҳат доранд ва ҳатто метавон гуфт, ки ҳадафи ягонаро пайгирӣ менамоянд, зеро дар бисёр ҳолатҳо маҳз таассуб замина ё маншаи ташаккули ақидаю ҳадафҳои ифротиро ташкил менамояд. Аз ин нуқтаи назар, хатари таассуби динӣ барои субот ва амнияти ҷомеа аз ифротгаройии динӣ камтар нест. Таҳқиқи илмии моҳияти таассуби динӣ, яъне ошкор намудани чистияти он ва пайомадҳои хатарбори он ба суботу амнияти ҷомеа имкон медиҳад, ки дар баробари муқовимат эҷод намудан ба раванди ташаккулу интишори ифротгаройии динӣ ҳамзамон ба таҳкими суботу оромии ҷомеа низ саҳмгузорӣ карда шавад. Агарчанде таассуби динӣ ҳамчун падидаи иҷтимоӣ дар таърихи тамоми динҳо дар ҳамаи марҳилаҳои он ба мушоҳида мерасад, аммо мафҳуми “таассуб”-ро дар шакли аврупоии фанатизм (лат. fanaticus «ҳаяҷони шадид, шадиднок”») бори аввал воиз ва фақеҳи фаронсавӣ Жак-Бенин Боссюэ (1627-1704) ба фазои илмӣ ворид намудааст. Ӯ протестантҳоро, ки таълимоташон на аз қоидаҳо ва муқаррароти калисо, балки пурра аз Худо вобаста аст, мутаассиб ҳисобидааст (Ru.wikipedia.org/wiki/ Религиозный_фанатизм. Рӯзи муроҷиат: 27.07.2026). Аз чунин нуқтаи назари Жак – Бенин Боссюе чунин бардошт ҳосил мегардад, ки ҳар андеша ва мавқеи бегона, чун қобили қабул нест (агарчи беасос нест, яъне аз лиҳози мантиқ асоснок ва қобили қабул аст, зеро дигар ҷониб низ ҳақ дорад, ки объекти эътиқод дошта бошад), он таассуб маҳсуб меёбад. Ҳамин тариқ, хатари таассуби динӣ барои ҳар гуна ҷомеа дар шароити ҳар чӣ бештар интишор ёфтани низоми гуфтугӯи тамаддунҳо, ҳамзистии фарҳангҳои мухталиф ва тарзи дунявии зисту пешбурди ҳаёт дар он ифода меёбад, ки он ҳама гуна афкору ақоиди бегонаро номақбул ҳисобида, бар зидди он мубориза бурданро ҳатмӣ мешуморад. Чунин нигоҳ ва мавқеъ барои ҷомеаҳои дунявию мардумсолорӣ аз он ҷиҳат хатарнок аст, ки он сарчашмаи низоъ ба ҳисоб рафта, метавонад омили пайдоиши даргириҳои хунини мазҳабӣ шавад. Қобили зикр аст, ки вожаи “таассуб” арабӣ буда, ба маъноҳои “муҳаббати беандоза ба авлод, миллат ва ҳар чизе, ки худист” ва “дилбастагии кӯр-кӯрона ” тарҷима мешавад. Ҳамин тариқ, бо дарназардошти маънои луғавӣ ва истилоҳӣ таассуби диниро метавон ҳамчун дилбастагии аз ҳад зиёд ва кӯр-кӯрона ба ғояҳои динӣ ва кӯшишу талоши зиёд барои пайравии ҳатмӣ ба онҳо дар ҳаёти амалӣ, ҳамзамон муносибати манфӣ ва бетаҳаммулона ба дину афкори бегона таъриф дод. Пайгирии мавзуи мазкур дар таълифоти муҳаққиқон бар он далолат мекунад, ки мафҳумҳои таассуб ва зиёдаравӣ аз ҷиҳати маъно ва таъиноташон ба ҳам наздиканд. Бинобар ин, иддае аз коршиносони соҳаи мазкур онро якҷо истифода мебаранд. (Ниг. Мавқеи имомҳои ислом дар нисбати таассуби мазҳабӣ ва зиёдаравӣ дар дин ва талоши онҳо барои таъмини эътидол”, (ба забони арабӣ), search. mandumah. Com /Record /1174540; “Таассуб, зиёдаравӣ ва фарҳанги эътидол”,(ба забони арабӣ ), alsabaah.ig/24016-.html.). Иддаи дигари коршиносон бар он назаранд, ки “зиёдаравӣ ба ташаддуд (дар луғат: дар чизе сахт истодагарӣ кардан), ки он таассуб аст, меоварад. Ҳамзамон бар он ишора менамоянд, ки ташаддуд ва таассуб ба татарруф (дар луғат: эътиқоди ифротӣ доштан), меоваранд, яъне асли татарруф ташаддуд ва таассуб аст, ки сабаби асосияшон зиёдаравӣ дар дин аст”. (ниг. http://www. elbalad. news/ 6275184)05.-8.2026). Сарчашмаи зикршуда, доир ба мафҳумҳои зикршуда маълумоти бештар пешниҳод намуда, ҳамзамон таъкид менамояд, ки зиёдаравӣ дар луғат “аз ҳад гузаштан аст” ва онро ном танаттуъ (дар луғат: аз ҳад зиёд сахтгир будан), ташаддуд ва тасаллуб(дар луғат: яхбаста будан) аст. Ҳамин тариқ, зимни таҳлилу таҳқиқи андешаи коршиносон доир ба таассубу зиёдаравӣ ба чунин хулосае хоҳем расид, ки онҳо дар забони арабӣ ҳангоми баррасии мафҳумҳои зикршуда инчунин мафҳумҳои ташаддуд, тасаллуб, татарруф ва танаттуъро истифода бурда, ба мавҷудияти алоқамандии маъноии онҳо ишора менамоянд. Ба қавли дигар, ҳама гуна таассубу зиёдаравӣ ҳамчун амали фитна тадриҷан ба сахтгирию ифрот оварда расонида, омили низоъю тафриқа дар ҷомеа хоҳанд шуд. Бинобар ин, дини ислом ҳама гуна зиёдаравию таассуб ва сахтгирию ифротро маҳкум намуда, дар муқобили онҳо роҳи васат ва эътидолро роҳи дуруст ва муфиди пайравӣ аз дин тавсия додааст: “ Ва ҳамчунин шуморо гурӯҳе васат (ҳамоне, ки мавқеи мобайниро ишғол менамояд -А.К.) сохтем, то бар мусулмонон гувоҳ бошед ва то расул бар шумо гувоҳ бошад” (Бақара, 143). Қобили зикр аст, ки коршиносон ба се маънои мафҳуми “Васат” ишора мекунанд: Аввал, он маънои адл ва адолатро ифода мекунад, яъне мақсад аз васат таъмини адл аст. Дуюм, бо такя бо мазмуни оятҳои 110 аз сураи “Оли Имрон” ва ояти 28 аз сураи “Қалам” он маънои беҳтаринро медиҳад, яъне бо ишғоли мавқеи васат шахс, гурӯҳ ё ҷомеа аз ҷумлаи беҳтаринҳо маҳсуб меёбад. Сеюм он ба ишғол намудани мавқеи мобайнӣ ишора менамояд, яъне байни ғулув (зиёдаравӣ) ва тақсир (саҳлангорӣ), байни ифрот ва тафрит, байни исроф ва хасисӣ (сарфакории аз ҳад зиёд). (Ал-васатияту фил-ислом. Islamweb.net. 24.08.2026. Ҳамзамон, қобили зикр аст, ки вожаи “Васат”, ки аз забони арабӣ ба маъноҳои “мобайн, марказ, миёна” тарҷима мешавад, дар баъзе тарҷимаҳои тоҷикӣ “мухтор”, дар базеи дигар “беҳтарин” ва дар тарҷимаи Э. Кулиев ба маънои “ҷамоае, ки мавқеи мобайниро ишғол менамояд” омадааст. Ҳамин тариқ, дини ислом зиёдаравию сахтгириро маҳкум намуда, онҳоро аз амали ғайриисломӣ маҳсуб медонад ва бар ивази онҳо, чуноне, ки Қуръон мефармояд “ Худо барои шумо осониро мехоҳад ва барои шумо душвориро намехоҳад”. Бақара, 185.) осонгириро тавсия медиҳад. Маънии мазкур дар ҳадис низ бо забони фасеҳ баён ёфттааст: Осонгирӣ кунед, сахтгирӣ накунед. Мардумро башорат диҳед, онҳоро тарсонда, нагурезонед. Паёмбари ислом хатари таассуб, зиёдаравӣ ва ифротгароиро дарк намуда, барои пешгирӣ аз зиёдаравӣ ва таассуб фармудааст: Аз зиёдаравӣ дар дин эҳтиёт кунед. Ҳар оина онҳое, ки пеш аз шумо буданд, ҳалок шуданд. Дар ҳадиси дигар низ фармудааст: Ҳар оина дин сабукӣ аст. Пайғамбар ҳамчунин мефармояд: Дин матин, устувор аст. Ба он бо мулоимӣ ворид шавед, яъне сайр кунед. Дар дилҳоятон ба сабаби ибодати Аллоҳ ба дин буғзу кина, бадбинӣ эҷод накунед.Ҳар оина мусофирро роҳаш қатъ гардид, аммо ҳадаф иҷронашуда монд.

Прокрутить вверх