Имя автора: pressa

Хабарҳо

Баргузории семинари илмӣ дар мавзуи «Нақши анъанаҳои миллӣ ва суннатҳои мардумӣ дар ташаккули тафаккури ҷавонон» дар Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

9-уми феврали соли 2026 дар Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон семинари илмӣ дар мавзуи «Нақши анъанаҳои миллӣ ва суннатҳои мардумӣ дар ташаккули тафаккури ҷавонон» баргузор гардид. Дар кори семинар директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Холиқзода Абдураҳим Ғафор, муовинон ва ҳайати кормандони Марказ иштирок намуданд. Тибқи нақшаи кории Марказ, мудири шуъбаи пажӯҳиши анъанаву маросим ва диншиносии муқоисавии Марказ, номзади илмҳои педагогӣ Одинашоҳ Вализода суханронӣ намуда, зикр кард, ки наслҳо бояд чигунагии миллати худ, ҳастии ӯ, хусусиятҳои хос, махсусиятҳои тафаккур, такомули фикрӣ, инкишофи таърихӣ, анъана, расму ойин, одат ва дигар ҷиҳатҳои миллати худро ба хубӣ донанд. Анъанаҳои миллӣ ва суннатҳои мардумӣ омили муҳимми ташаккули худшиносии миллӣ мебошанд. Худшиносии миллӣ дарки мансубият ба миллат, ифтихор аз таърих, забон ва фарҳангро дар бар мегирад. Ҷавононе, ки дар муҳити эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ба воя мерасанд, дорои тафаккури устувори миллӣ мегарданд ва дар муқобили таъсироти манфии фарҳанги бегона устувортар мешаванд. Дар фарҷом байни иштирокчиёни семинар табодули афкор сурат гирифт. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ

МАҚОЛАҲО

ГУРӮҲБАНДИИ ДИНӢ ВА ҲИЗБҲОИ БА НОМ ИСЛОМӢ

Ҳанӯз аз оғози густариши дини ислом истифодаи ғаразноки дин баҳри амалӣ намудани мақсадҳои сиёсӣ мушоҳида мешавад. Ашхоси алоҳида, гурӯҳҳо ва ҳатто баъзе давлатҳо низ динро ҳамчун василаи таъсиррасонӣ ба мардум ва пиёда намудани ҳадафҳои худ истифода мебурданд. Аввалин гурӯҳе, ки ин амалро анҷом дод, аҳли хавориҷ дар муҳорибаи Сиффин буданд. Аҳли хавориҷ варақҳои Қуръонро ба нӯги найзаҳояшон насб карда, ба ҳамин васила аз кушта шудан эмин монданд. Дар замони хилофати умавиён, аббосиён, фотимиён ва дигар сулолаҳо минбари масҷид моҳирона ба манфиати гурӯҳҳои мухталиф хизмат мекард. Масалан, барои барканор намудан ё баръакс, сари қудрат овардани ягон ҳоким, рӯҳониён дар хутбаҳои худ ба он шахсият ё сано мехонданд ё лаънат мефиристоданд. Чунин истифодабариҳо аз ислом бисёр таъсирбахш ва натиҷанок буд. Дар оянда гурӯҳҳои манфиатҷӯ ба таъсиси ҳар гуна равия ва ҳизбҳои ба ном исломӣ пардохтанд. Масалан, гурӯҳи «Ихвону-л-муслимин» – «Бародарони мусулмон» аслан барои ба сари қудрат омадани як иддаи муайян таъсис дода шуд. Яке аз саркардагони ин тоифа Саид Қутб тафсири «Зилол» навишта, дар он оятҳои Қуръонро ба фоидаи худ тафсир намуда, ба Қуръони карим характери сиёсӣ дод. То ҳол китоби мазкур боиси ихтилофи мусулмонон буда, дар аксар давлатҳо интишори он мамнуъ гаштааст. Натиҷаи фаъолияти «Ихвону-л-муслимин» таркишҳо ва кушторҳои садҳо нафар бегуноҳон, ташкили гирдиҳамоиҳо ва бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии давлати Миср ва нооромиҳо дар дигар минтақаҳои ҷаҳон мебошад. Номи ташкилоти «Ихвону-л-муслимин» дар воқеаҳои хунини солҳои навадум дар Тоҷикистон низ садо медод, ки аз мудохилаи онҳо баҳри куштори мардум дарак медиҳад. Ташкилотҳои экстремистӣ-террористии “Ҳизби Таҳрир”, “Ҳаракати исломии Туркистон”, “Ҷамоати Ансоруллоҳ”, “Салафияи ҷиҳодӣ”, “Давлати исломӣ” ва садҳо созмону ташкилотҳое вуҷуд доранд, ки дини исломро ҳамчун василаи фиреби мардум истифода мебаранд. Бешак хатарноктарини онҳо Салафияи ҷиҳодӣ ба шумор меравад, зеро ҷараёни салафия дорои идеологияи хос мебошад, ки ҳамаи ташкилотҳои террористии муосир аз таълимоти салафияи тундгаро сарчашма мегиранд. Дар натиҷаи таҳрифи таълимоти динӣ, ҳазорон мусулмонон фирефта шуда, бо шиорҳои давлати исломӣ, ҷиҳод дар роҳи Худо, шаҳид, савоб, адолат ва амсоли инҳо ба сафи ташкилотҳои ифротӣ ва террористӣ шомил шуда, садҳо ҳазор мусулмононро ба қатл мерасонанд ва давлатҳои ободро хароб мекунанд. Баъди соҳибистиқлол шудан дар Тоҷикистон низ чанд гурӯҳу фирқаҳои ба ном исломӣ таъсис дода шуда, дини ислом барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ истифода карда шуд. Солҳои навадум – айёме, ки мо тоҷикон аз тобеияти шӯравӣ баромада қадамҳои аввалини мустақил мегузоштем. Мардум баъд аз муҳосираи 70 сола боз ба асли хеш бармегашт, дини исломро муқаддас ва ходимони дин – муллову эшонҳоро поку биҳиштӣ мепиндошт. Бинобар ин, ҳар сухани диндорон мисли ояти Қуръон барои бархе аз ҳамватанони мо муқаддас ва иҷрои он фарзу суннат маҳсуб меёфт. Аз чунин вазъ истифода намуда, баъзе эшонҳои номдору муллоҳои шинохта мардумро ба майдонҳо бароварда, муқобили ҳамдигар барангехтанд. Чунин гурӯҳбозӣ ва тафриқа қариб 150 ҳазор кушатаро ба бор овард. Куштани фарзандони тоҷик, хонаҳои сӯхтаву доду фиғони модари зор, нолишҳои ятимони бегуноҳ ва дуои бади ҷабрдидагон… Ҳамаи ин баҳри ба сари қудрат омадан, ба даст овардани моли дунё, сохтани хонаҳои пурҳашамат, харидани мошинҳои гаронарзиш. Аммо моли мардум ба касе насиб намекунад! Агар имрӯз боре тааммул кунем, мебинем ки ягон нафар золим, қотил, дузд ё роҳзан, ки хонаи мардумро сӯхта, молашро талаву тороҷ кард, ба мақсад нарасид. Ҳамаи онҳо хору залил шуданд. Ибтидо аз саркардагон, интиҳо то роҳзану қотили қаторӣ ё ба азобу шиканҷа мурданд ё дар маҳбас рӯзҳои охирони ҳаёташонро сипарӣ мекунанд. Ҳақ ба ҷониби Рӯдакии бузург аст, ки фармуд: Чун теғ ба даст орӣ, мардум натавон кушт, Наздики Худованд бадӣ нест фаромушт! Дар дини ислом гурӯҳбандиву ҳизббозӣ нест! Худованд ба ҳеҷ як ҳизбу гурӯҳи ба ном исломӣ ниёз надорад, зеро дар Қуръони карим мефармояд: Ал-явма акмалту лакум динакум … Имрӯз дини шуморо мукамал сохтам … Аз ояти мазкура бармеояд, ки дини ислом дини мукаммал буда, дар он ягон нуқсону камбуд нест. Агар ислом ба гурӯҳбандиву ҳизб эҳтиёҷ медошт, Расули акрам (с) аввалин ҳизбро таъсис медоданд. Аммо он Ҳазрат баръакас мусулмононро ҳушдор доданд, ки баъд аз ман ислом ба 73 фирқа тақсим меёбад ва ҳамаи онҳо ба ҷуз аҳли суннат ва ҷамоат вориди дӯзах мегарданд. Зеро ҳизбу гурӯҳҳои гуногуни ба ном исломӣ ба мусулмонон бадбахтӣ оварда, онҳоро муқобили ҳамдигар бармеангезанд. Мутаассифона, гурӯҳбандиҳои динӣ ва корҳои тарғиботии онҳо имрӯз ҳам идома дошта, боиси бадбахтии мардуми мусулмон мегарданд. Ҷавонони ноогоҳ ва ҷоҳил ба даъватҳои баъзе исломгароён бовар карда, ба ташкилотҳои террористӣ шомил мешаванд. Чунин ҷавонон доғи падару модар, ватану миллат буда, баҳри баргардонидани онҳо аз ин роҳи зишт ва фаҳмонидани асли таълимоти исломӣ мо бояд масъулият ҳис кунем. Саволе ба миён меояд, ки падару модарон фарзандони худро чӣ гуна тарбия мекунанд, ки онҳо муқобили ватану миллати худ қиём мекунанд? Ходимони дин, масъулон, муаллимон, хешу табору ҳамсоягон дар куҷо буданд? Чаро мо роҳ додем, ки фарзандони мо террорист шаванд? Ин айби кист? Айби ҳамаи мо, айби ҷомеа аст, ки бетарафиро ихтиёр намудаем! Агар ҳамин хел муносибат идома ёбад, аз беэътиноии худи мо миллатамон дар арсаи ҷаҳонӣ бадном мешавад. Пас чӣ бояд кард? Дар ҷомеаи навини Тоҷикистон байни ҷавонон бояд ақидаи солимро тарғиб кард, маърифати онҳоро боло бардошт, то ки таблиғоти ифротгароёнро бидуни таҳқиқ қабул накунанд, онҳо тавонанд ҳамсолони гумроҳи хешро аз роҳи пайвастшавӣ ба гурӯҳҳои ифротӣ ва ҷаҳолати динӣ боз доранд. Аз тарафи дигар, ҷомеаро зарур аст, ки ноогоҳии сиёсӣ ва дараҷаи пасти ҷаҳонбинии ҷавононро бартараф созад. Пайваста корҳои фаҳмонидадиҳӣ дар бораи сабабҳои зуҳури фундаментализм ва экстремизми динӣ, мақсадҳо ва ҳадафҳои гурӯҳҳои ифротгаро, дарки моҳияти таҳдидҳои мафкуравии замони муосир, таҳдидҳо ба амнияти миллат ва давлат ба роҳ монда шавад. Дар ниҳоди ҷавонон масъалаҳои ба қадри сулҳу субот, осудагиву ваҳдат ва истиқлолияти давлатӣ расидан тарбия карда шавад. Мо бояд ҳушёр бошем ва аз оқибати ҳалокатбори тафриқаандозию фирқагароӣ амиқ биандешем. Феълан моро мебояд, ки бедорию зиракиро аз даст надиҳем ва набояд фирефтаи шиорҳои дурӯғини ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои ба зоҳир исломию дар асл экстремистию террористӣ шавем. Ҷавонони мо бояд ҳушёру зирак бошанд, то ба доми ин шахсони фитнагар наафтанд ва ҳаёти ширини худро аз даст надиҳанд. Насиҳати зебо ва пурмазмуни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро, ки «ҷавонон бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд», ҳеҷ гоҳ фаромӯш накунанд. Мо бояд садди роҳи нияти ғаразноки гурӯҳҳои ифротгаро ва экстремистӣ гардем,

Хабарҳо

Шарҳу тавзеҳи Паём дар ноҳияи Дӯстӣ

Бо мақсади иҷрои Нақшаи чирабиниҳо аз 08.01.2026, #АП – 960 оид ба иҷрои вазифаҳое, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 12.2025 ” Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон” зикр гардидаанд, санаи 4-уми феврали соли 2026 вохӯрии гурӯҳи корӣ таҳти роҳбарии директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Холиқзода Абдураҳим Ғафор бо сокинон, фаъолон ва имомхатибони ноҳияи Дӯстӣ баргузор гардид. Дар мулоқот директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Холиқзода Абдураҳим Ғафор, муовини раиси вилояти Хатлон Раҳмонзода Абдулло, раиси ноҳия Нишонзода Даврон Назарӣ ва мушовири директори Марказ Мирзозода А.Ф. иштирок намуданд. Нахуст Нишонзода Даврон ташрифи меҳмононро ба ноҳияи Дӯстӣ хайра мақдам гуфта, Раҳмонзода Абдулло – муовини раиси вилояти Хатлон дар бораи ташкили гурӯҳҳои корӣ ва корбарӣ бо усули “хона ба хона” ҷиҳати сазовор истиқбол намудани 35 – солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ибрози андеша намуд. Сипас, директори Маркази исломшиносӣ муҳтарам Холиқзода Абдураҳим дар мавзуъҳои “Мақсад, ҳадаф ва мазмуни эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободонию созандагӣ ва тақвияти таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ”, “Муҳофизат ва тарғиби мероси таърихию фарҳангии ба Феҳристи ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардидани ёдгориҳои таърихии Хутали қадим ва Саразм”, ” Риояи қатъии қонунҳои миллӣ”,” Худдорӣ намудан аз таассуби сиёсӣ, миллӣ ва динӣ ва вокуниш нишон додан ба чунин амалҳо”, “Адами исрофкорӣ ва баланд набардоштани нархи маҳсулоти хӯрока дар моҳи шарифи Рамазон”, ” Анҷом додани корҳои хайру эҳсон, дастгирии оилаҳои ниёзманд” ва дигар дастуру супоришҳое, ки дар Паём зикр гардиданд, суханронӣ намуд. Дар фарҷом байни иштирокчиёни мулоқот табодули афкор сурат гирифт. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ

Хабарҳо

Шарҳу тавзеҳи Паём дар ноҳияи Ҷайҳун

Бо мақсади иҷрои Нақшаи чирабиниҳо аз 08.01.2026, #АП – 960 оид ба иҷрои вазифаҳое, ки дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 16 12.2025 ” Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилӣ ва хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон” зикр гардидаанд, санаи 4-уми феврали соли 2026 баъд аз нисфи рӯзӣ вохӯрии гурӯҳи корӣ таҳти роҳбарии директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессор Холиқзода Абдураҳим Ғафор бо имомхатибон, фаъолон ва кормандони ташкилоту идораҳои ноҳияи Ҷайҳун баргузор гардид. Дар мулоқот директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Холиқзода Абдураҳим Ғафор, муовини раиси вилояти Хатлон Раҳмонзода Абдулло, муовини раиси ноҳия Сабурзода Насим Маҳмадулло ва мушовири директори Маркази исломшиносӣ Мирзозода А.Ф. иштирок намуданд. Нахуст Сабурзода Насим ташрифи меҳмононро ба ноҳияи Ҷайҳун хайра мақдам гуфта, Раҳмонзода Абдулло – муовини раиси вилояти Хатлон дар бораи ташкили гурӯҳҳои корӣ ва корбарӣ бо усули “хона ба хона” ҷиҳати сазовор истиқбол намудани ҷашни 35 – солагии Истиқлолияти Ҷумҳурии Тоҷикистон ибрози андеша намуд. Сипас, директори Маркази исломшиносӣ муҳтарам Холиқзода Абдураҳим дар мавзуъҳои “Мақсад, ҳадаф ва мазмуни эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободонию созандагӣ ва тақвияти таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ”, “Муҳофизат ва тарғиби мероси таърихию фарҳангии ба Феҳристи ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардидани ёдгориҳои таърихии Хутали қадим ва Саразм”, ” Риояи қатъии қонунҳои миллӣ”,” Худдорӣ намудан аз таассуби сиёсӣ, миллӣ ва динӣ ва вокуниш нишон додан ба чунин амалҳо”, “Адами исрофкорӣ ва баланд набардоштани нархи маҳсулоти хӯрока дар моҳи шарифи Рамазон”, ” Анҷом додани корҳои хайру эҳсон ва дастгирии оилаҳои ниёзманд”, инчунин, дастуру супоришҳое, ки дар Паём зикр гардиданд, суханронӣ намуд. Дар фарҷом байни иштирокчиёни мулоқот табодули афкор сурат гирифт. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ

МАҚОЛАҲО

Саҳми мутафаккирони тоҷику форси ҳавзаи Хуросони Бузург дар ташаккули тамадуни исломӣ: Робиаи Балхӣ. Бахшида ба 1050-солагии Робияи Балхӣ

Асрҳои миёна барои тоҷикон, барҳақ, давраи тиллоии таърихи миллӣ маҳсуб мешавад. Пас аз суқути империяҳои бостонии аҷдодии худ – Каёниён, Ҳахоманишиниён, Кушониён, Ҳайтолиён бори дигар дар аввалҳои асрҳои миёна фарзандони фарзонаи ин миллати куҳан эҳёгарии нави миллиро оғоз ниҳоданд. Дар ибтидо, ҳамчун меросбарони давлатҳои бузурги минтақа, таҷрибаи давлатдории аҷдодиро барои ҷомеаи нави таърихӣ дар доираи васеътари халқҳову мардумони гуногун дар иҷтимои ягонаи навзуҳури густардатаре бо номи – мусулмонон пешниҳод ва амалӣ карда, хилофати исломиро дар ҷомаи фарҳанги бузурги аҷдодии хеш бо падидаҳои нав печиданд ва бад-ин восита тавонистанд аз фарҳангу тамаддуни ҷаҳонгири гузаштаи худ ҳимоят кунанд ва ҷойгоҳи арҷмандонаи онро дар сохтори ҷомеаи навини он замон пайдо намоянд (Нурмуҳаммад Амиршоҳӣ. Донишномаи мухтасари бузургони форс-тоҷик (асрҳои 7-15). Душанбе: «Эр-граф», 2022, саҳ.3). Яке аз чеҳраҳои нодир ва шоистаи таърихи адабиёти тоҷик, яке аз намояндагони давраи тиллоии ташаккули таърихи тоҷикон аввалин шоираи тоҷикзабон Робиаи Балхӣ мебошад. Вай нахустин зани шоираи тоҷикзабон ба шумор меравад, ки дар тазкираҳои адабӣ аз ӯ бо эҳтиром ёд кардаанд. Робиа дар ҳусну ҷамол, фазлу камол, зеҳни тез ва қудрати шоирӣ ба форсӣ, дарию арабӣ машҳур буд. Робиа дар муҳите ба воя расид, ки илму адаб қадр дошт. Бо таваҷҷуҳи падари хирадмандаш, ӯ таълими хуб гирифт ва дар забони форсӣ-дарӣ ва санъати шеър ба дараҷаи баланди камол расид. Табъи шоирона, ҳисси зебоӣ ва ҷаҳонбинии фарохи ӯ боиси он гардид, ки ашъораш аз садоқат, эҳсос ва покдилии занона пур бошад. Робиаи Қуздории Балхӣ (ар. رابعة بنت کعب القزداري‎), маъруф ба Робиаи Балхӣ, нахустин шоираи тоҷикзабони ҳамдавра бо аҳди Сомониён ва Абуабдуллои Рўдакӣ мебошад. Робиа бинти Каъб Қуздорӣ дар нимаи аввали асри чаҳоруми ҳиҷрӣ / 10-и мелодӣ, яъне тақрибан ҳазор сол пеш, дар шаҳри куҳанбунёди Балх ба дунё омадааст. Балх он замон маркази бузурги илму фарҳанг, дину мазоҳиб ва мактабу андешаҳои гуногун буд. Падари Робиа Каъб Қуздорӣ марди донишманд ва обрӯманд буда, дар давраи салтанати Сомониён дар Систон, Қандаҳор ва Балх ҳукумдорӣ мекард. Бино бар фарзанди чаҳоруми оила буданаш, ўро Робиа (رابعة – Робиъа – чаҳоруми ҷинси занона) ном ниҳодаанд. Робиа бо забонҳои тоҷикию арабӣ шеър сурудааст. Таърихи дақиқи соли таваллуд ва вафоташ маълум нест, аммо бино ба маълумоти баъзе сарчашмаҳо ў дар асри 10, дар оилаи бонуфузи замони хеш ба дунё омадааст. Падараш араб буда, ба қисмати шарқии сарзамини Порс (Хуросон) муҳоҷират карда, дар ин ҷо бо яке аз бонувони маҳаллии тоҷик издивоҷ намудааст (Sinha M. K. The Persian World: Understanding People, Polity, and Life in Iran, Afghanistan, and Tajikistan. — Hope India, 2005. — P. 118- 151 p.). Маълумоти араб будани падари ў дар «Донишномаи мухтасари бузургони форс-тоҷик (асрҳои 7-15)» зикр шудааст (Нурмуҳаммад Амиршоҳӣ. Донишномаи мухтасари бузургони форс-тоҷик (асрҳои 7-15). Душанбе: «Эр-граф», 2022, саҳ.5). Падараш мансабдори ҳарбии Шоҳ Насри 2-и Сомонӣ буда, дар наздикии шаҳрҳои Балх ва Қуздор ифои вазифа мекард. Аз ҳамин сабаб Робия тахаллусҳои Балхӣ ва Қуздориро истифода бурдааст. Инчунин, Робия тахаллуси Зайну-л-араб (زين العرب‎” – Соҳибҷамоли Араб»)-ро низ доро буд (Оқобузурги Теҳронӣ. Аз-зориъа ила тасанифи аш-шиъа. Нашриёти «Дору-л-ъадва», 1986, ҷилди 9, қисми 2, саҳ. 294). Ва шояд дар ашъори арабии худ Зайнулараб тахаллус мекардааст, ки баъдтар Фаридуддини Аттор дар «Илоҳинома» ва Ризоқулихони Ҳидоят дар «Маҷмаъул фусаҳо» бо ин унвон аз ў ёд мекунанд. Ба гумони мо бо чунин тахаллус шеъри арабӣ гуфтани Робиа шояд сабаб гардида бошад, ки дар бархе аз сарчашмаҳои адабӣ ўро шоираи арабизабон ва барғалат мансуб ба миллати араб донистаанд (Анзурати Маликзод. Робиаи Балхӣ ва ашъори ў. ҶДММ «Меҳроҷ Граф», – Душанбе, 2025, саҳ.3). Робияи Балхӣ дар шаҳри Балхи Афғонистон аз дунё даргузашта, оромгаҳи ў дар қисмати марказии шаҳри Балх, дар наздикии масҷиди Хоҷа Абунасри Порсо ҷойгир аст (Рейснер М. Л., Ардашникова А. А. Персидская литература IX–XVIII веков. Том 1. Персидская литература домонгольского времени (IX – начало XIII в.). Период формирования канона: ранняя классика. — 2019. — С. 67). Оид ба ҳаёти Робияи Балхӣ то ба замони мо маълумоти хело каме (ба ҷуз ҷузъиёти вафоти ў) расидааст. Ин маълумот низ бо мурури замон ба қиссаи аҷибе табдил ёфтааст. Дар «Илоҳинома»-и Шайх Фаридуддин Муҳаммад бин Иброҳим Аттор (1145-1221) қиссаи ошиқии ў оварда шуда, дар «Тазкирату-л-авлиё» оиди ў навиштааст: «Хосса Робиа, ки дар муъомалот ва маърифат мисл надошт ва муътабари ҷумла бузургони аҳди хеш буд ва бар аҳли рўзгор ҳуҷҷате қотеъ буд» (Шайх Абуҳомид Муҳаммад бин Абубакр Иброҳим Фаридуддин Аттори Нишопурӣ. «Тазкирату-л-авлиё».Теҳрон, нашриёти «Беҳзод», 1377 ҳ.қ., саҳ.70) . Зиндагии Робиа, саршор аз муҳаббат ва фоҷиа буд. Вақте падари Робия фавтид, мансаби ўро писараш Собит соҳиб шуд. Тибқи қисса, дар оилаи онҳо ғуломи зебое бо номи Бектош хидмат мекард ва Робия ба ин ғулом дил баста буд. Ин ишқ дар он замон бо урфу одатҳои ҷомеа мувофиқат надошт, зеро ғулом мақоми поин дошт ва чунин муносибат ғайриқобили қабул шумурда мешуд. Аммо Робиа ишқи худро пинҳон карда натавонист. Ӯ ба воситаи шеър дили пурдардашро холӣ мекард ва эҳсосоти поку сӯхтаи худро ба варақ месупурд. Ин қисса ба дарбори Сомониён расида, дар байни ашроф, ҳангоме Собит низ дар он ҷо ҳузур дошт, муҳокима мешавад. Аз ин қисса бародараш огаҳӣ ёфта, асабонӣ мешавад ва Робиаро бо вуҷуди бегуноҳияш ба қатл маҳкум мекунад. Ӯро ба ҳаммом бурда, рагҳои дасташро буриданд. Дар он лаҳзаҳои дардноки охир Робиа бо хуни худ охирин дубайтаи хешро дар девори ҳаммом менависад, ки нишонаи садоқати ӯ ба муҳаббат мебошад: Азизам, алвидоъ дар оташу хун, Бирафтам аз ҷаҳон пурдард берун. Маро бе ту ҳаромаст зиндагонӣ, Ман-ат рафтам, ту ҷовидон бимонӣ. Пас аз марги Робия Биктош аз зиндон фирор менамояд вале аз марги Робия фаҳмида, бармегардад ва Ҳорисро ба қатл мерасонад. Пас аз ин худкушӣ намуда, ресмони зиндагии худро мебурад. Аз ин қиссаи ошиқонаи Робия бо Биктош шоири форсу тоҷики асри 19 Мирзо Ризоқулихони Ҳидоят (1802-1879) илҳом гирифта, дар ин мавзӯъ манзумае ба номи «Гулистони Ирам» навиштааст. Моҳи ноябри соли 2025 дар ҷаласаи 43-юми Конфронси генералии ЮНЕСКО 1050-солагии Робияи Балхӣ ба Феҳристи бузургдоштҳои ЮНЕСКО барои солҳои 2026-2027 ворид карда шуд. Мояи ифтихори ворисони аввалин зани суханвар дар таърихи адабиёти форсу тоҷик, нахустин шоираи порсигўй – тоҷикони тамоми дунё аст, ки ҷашни солгарди шоири шинохтаи форсу тоҷик Робияи Балхӣ – ҳамзамони Рӯдакӣ ва дар даврони Сомониён умрбасарбурда, дар арсаи байналмилалӣ аз таърих ва фарҳанги бойи миллати тоҷик, шинохти

МАҚОЛАҲО

Тавонгарии хирад аз тавонгарии мол болотар аст.

Дар ҳошияи паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Маҷлиси Олӣ Мо бояд фарзандонамонро, чи писару чи духтар, хононем, илму дониш, касбу ҳунар ва одобу ахлоқ омӯзонем, забон омӯзонем, аз истифодаи техникаву технологияҳои муосир бархурдор созем, ба зиндагии мустақилона ҳаматарафа омода намоем, онҳоро ҳамчун шахсиятҳои худшиносу худогоҳ, масъулиятшинос ва ватанпарвару заҳматдӯст ба камол расонем. Эмомалӣ Раҳмон Замони муосирро рушди босуръати илму технология меҳисобанд, бинобар ин, аз худ кардан ва дар ҳамаи самтҳои зиндагӣ ҷорӣ намудани навигариҳои илму техника ва технологияҳои замонавӣ барои ташаккули неруи солиму созандаи ҷомеа шарти асосии баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагии аҳолӣ мебошад. Бо таъкиди Пешвои миллат «ояндаи давлату миллат аз насли босаводу донишманд, соҳибкасбу соҳибҳунар, соҳибмаърифату соҳибфарҳанг, дур аз таассубу хурофот, ватандӯсту ватанпараст ва дорои ҳисси баланди худшиносии миллӣ вобастагии амиқ дорад». Маҳз илму дониш пояи устувори ҷомеа мегардад. Маърифатдӯстии ниёгон буд, ки дар ҷаҳон то имрӯз ёд мешаванду илмашон рӯи кор гирифта мешавад. Рушди инкишофи ниёгонамон маҳз аз дарёи илму маърифат об хӯрдааст. Ба қавли шоир Анварии Абевардӣ: Дидаи ҷони Бӯалӣ Сино, Шуда аз нури маърифат бино. Ё Абдулқодири Бедил таъкид менамояд, ки: Чашм бар нусхаҳои куҳна бидӯз, Маърифат тоза дафтар аст пирӯз. Маҳз ин таъкиду роҳнамоиҳои ниёгонамонро имрӯз роҳбарияти олии кишвар сармашқи кори худ қарор додаанд ва ба натиҷаҳои назаррас ноил гаштаанд. Мо худ шоҳиди онем, ки давоми солҳои соҳибистиқлолӣ пайванди илм бо истеҳсолот ба роҳ монда шуда, шумораи муассисаҳои таълимӣ афзуда, онҳо бо таҷҳизоту технологияҳои замонавӣ таъмин карда шуданд, ки барои омӯзиши илмҳои табиатшиносӣ ва муҳандисӣ: риёзиёт, физика ва химия ҷавобгӯ мебошанд. Аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ таъмин намудани муассисаҳои таълимӣ бо кадрҳои омӯзгорӣ яке аз масъалаҳои асосӣ дар соҳаи маориф ба ҳисоб мерафт, ки раванди бомароми таълиму тарбия ва баланд бардоштани сатҳи дониши хонандагон ба он робитаи бевосита дорад. Масалан, соли хониши 2001-2002 дар мактабҳои ҷумҳурӣ беш аз 20700 мутахассис намерасид, қариб 5000 нафар омӯзгор бо таҳсили олии нопурра, беш аз 29000 нафар омӯзгор бо таҳсили миёнаи махсус ва зиёда аз 17700 нафар бо таҳсили миёнаи умумӣ омӯзгорӣ мекарданд (Ин рақамҳо аз як мушовараи Вазорати маорифи давр гирифта шуда, дар рӯзномаи «Ҷавонони Тоҷикистон» 7-уми июни соли 2002 чоп гардида буд). Дар натиҷаи андешидани тадбирҳои саривақтӣ соли хониши 2025 – 2026 эҳтиёҷоти муассисаҳои таҳсилоти умумии кишвар ба зиёда аз 3 ҳазор нафар омӯзгор расидааст. Давлат ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баланд бардоштани сифати таҳсилотро яке аз масъалаҳои асосӣ дар самти таълиму тарбия мешуморад, чунки танҳо саводу маърифат ва илму дониш инсонро аз ҳама бадбахтиву нокомиҳо наҷот мебахшад ва омӯхтани илму соҳибмаърифат кардани ҷомеа ҳам қарз асту ҳам фарз. Ин пайгириҳо дар зиндагии ҳаррўзаи мардум, дар урфу одат, ахлоқу одоб тағйироти ҷиддӣ ворид намуд ва аҳли илму маърифат ҷиҳати омўзиши забонҳои хориҷӣ, истифодаи васеи технологияҳои иттилоотиву коммуникатсионӣ, соҳиби касбу ҳунарҳои замонавӣ гардидани насли наврас пайваста кўшиш ба харҷ медиҳанд ва ҷавонон низ дарк намуданд, ки «тавонгарии хирад аз тавонгарии мол болотар аст». Сарвари давлат дар мулоқот ба муносибати Рӯзи дониш ва Дарси сулҳ (30-юми августи соли 2025) аҳли илм, аз ҷумла олимони соҳаи педагогикаро вазифадор намуданд, ки «Имрӯз замоне фаро расидааст, ки мо педагогикаи миллии худро бо истифода аз дастоварду навгониҳои замони муосир ташаккул диҳем». Ҳақ ба ҷониби Пешвои ғамхори миллат аст, чунки тарбияи инсон басо душвор, ҷараёни дуру дароз буда, аз гаҳвора оғоз меёбад. Яъне, инсон тамоми умр эҳтиёҷманди ҳидоят ва роҳнамоии бузургон, қабл аз ҳама, шахсиятҳои барҷастаи таърихӣ ва муосир мебошад. Ба қавли Абдулқодири Бедил: Тарбия чист? Хок зар кардан, Қатраи обро гуҳар кардан. Ҳусайн Воизи Кошифӣ дар асари худ «Ахлоқи муҳсинӣ» фармудааст, ки беҳтарин сармоя ва хуштарин перояи мурод одамро таҳсили адаб аст. Адаб муҳофизати нафс буда, аз қавли нописандида ва феъли носутуда худро ва мардумро дар пояи ҳурмат нигоҳ доштан аст. Олимону донишмандон методу тарзу воситаҳои гуногунро дар тарбияи башар истифода бурда, таъкиди онро доранд, ки инсони боақлу ҳушманд тамоми умр меомӯзад ва дар тарбияи худ аз ҳама воситаҳо истифода мебарад. Боиси хушбахтист, ки омӯзгорон дар ҷавоб ба ғамхориҳои пайвастаи давлат ва Ҳукумати мамлакат низоми таълиму тарбияро дар заминаи сарватҳои таърихиву фарҳангӣ, анъанаҳои тарбиявии миллат ва бо дарназардошти талаботи замони муосир пеш мебаранд. Вализода Одинашоҳ, сардори шуъбаи пажӯҳиши анъанаву маросим ва диншиносии муқоисавии Муассисаи давлатии «Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон»

Хабарҳо

ВОХӮРИИ ГУРУҲИ КОРИИ МАРКАЗИ ИСЛОМШИНОСӢ ДАР НАЗДИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН БО ФАЪОЛОНИ НОҲИЯИ НОСИРИ ХУСРАВ

27-уми январи соли 2026 дар толори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Носири Хусрав вохӯрии гурӯҳи кории Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо фаъолон ва масъулони ноҳия баргузор гардид. Дар вохӯрӣ, ки бо иштироки муовини директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ваҳобзода Абдураҳмон ва мушовири директори Марказ Мирзозода Азизуло доир гардид, вобаста ба амалӣ гардидани Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон”, амалисозии дастуру ҳидоятҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ки 23 январи соли 2026 дар маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба ҷамъбасти натиҷаҳои рушди иҷтимоиву иқтисодии кишвар дар соли 2025 ва вазифаҳои барои соли 2026 баён доштанд, инчунин мақсад, ҳадаф ва мазмуни эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободонию созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ”, риояи қатъии қонунҳои миллӣ, худдорӣ намудан аз таассуби сиёсӣ, миллӣ ва динӣ, пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаркатҳои номатлуб ва вокуниш нишон додан ба чунин амалҳо суҳбат доир гардид. Чунин вохӯрӣ дар деҳаи Парчами Ковиёни ҷамоати деҳоти Вобканди ноҳияи Қубодиён (собиқ деҳаи Қизил-Нишон) низ баргузор карда шуд. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносоӣ

Президент, Хабарҳо

Машварати корӣ

28 январ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо роҳбарони сохтору мақомоти низомӣ ва ҳифзи ҳуқуқ машварати корӣ доир намуданд. Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба супоришҳо аз Паёми навбатии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба Парлумони кишвар ва маҷлиси васеи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба натиҷаҳои соли 2025 ва вазифаҳо барои соли 2026 таваҷҷуҳ зоҳир намуда, доир ба иҷрои саривақтӣ ва босамари онҳо дар назди роҳбарони сохторҳои дахлдор вазифаҳои мушаххас гузоштанд. Таваҷҷуҳи зиёд ба масоили мубориза бар зидди ҷинояткорӣ, аз ҷумла гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир, бахусус навъҳои синтетикӣ ва психотропии он, зоҳир гардид. Супоришҳо, ҳамчунин, доир ба кор бо мардум, таъмини тартиботи ҷамъиятӣ, риояи интизому оинномаҳои ҳарбӣ ва омодасозии кадрҳои касбӣ дода шуд. 28.01.2026 шаҳри Душанбе

Президент, Хабарҳо

ФАРМОНИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Дар бораи Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа таъин намудани Сафарзода А.   Мутобиқи моддаи 69 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фармон медиҳам : Сафарзода Анвар Ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа таъин карда шавад.   Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ш. Душанбе 27 январи соли 2026 №1134

Хабарҳо

ВОХӮРИИ ДИРЕКТОРИ МАРКАЗИ ИСЛОМШИНОСӢ ДАР НАЗДИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН БО ФАЪОЛОНИ НОҲИЯИ ҚАБОДИЁН

Имрӯз дар толори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Қабодиён вохӯрии гурӯҳи кории Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон бо фаъолон ва масъулони ноҳия баргузор гардид. Дар ин вохӯрӣ, ки бо иштироки раиси ноҳия Сабурзода Мирзодавлат, Холиқзода Абдураҳим Ғафор, директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҳрамбеков Маҳрам котиби илмии Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин корманди шуъбаи дин ва танзими ҷашну маросими мақомоти иҷриояи ҳокимияти давлатии вилояти Хатлон Сафаров Умар доир гардид, вобаста ба амалӣ гардидани Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи самтҳои асосии сиёсати дохилию хориҷии Ҷумҳурии Тоҷикистон”, мақсад, ҳадаф ва мазмуни эълон гардидани соли 2026 ҳамчун “Соли вусъат додани корҳои ободонию созандагӣ ва тақвияту таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ”, риояи қатъии қонунҳои миллӣ, худдорӣ намудан аз таассуби сиёсӣ, миллӣ ва динӣ, пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаркатҳои номатлуб ва вокуниш нишон додан ба чунин амалҳо суҳбат доир гардид. Ҳамчунин аз ҷониби масъулони Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон – мушовири директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Мирзозода Азизулло, муовини директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Ваҳобзода Абдураҳмон дар деҳаи Парчами Ковиёни Ҷамоати деҳоти Вобканди ноҳия бо сокинон доир ба масъалаҳои болозикр мулоқот баргузор карда шуд. Аз саҳифаи МИҲД -и Қабодиён

Прокрутить вверх