Мутобиқи моддаи 52 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва моддаи 9 Қонуни конститутсионии Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон» фармон медиҳам: Ҷаласаи якуми якҷояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон даъвати ҳафтум 16 декабри соли 2025 соати 10-00 дар шаҳри Душанбе даъват карда шавад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ш. Душанбе 26 ноябри соли 2025 №1095
Санаи 26 ноябри соли 2025 мувофиқи ҷадвали Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси нақша чорабиниҳои муштарак бо Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар толори маҷлисгоҳи ноҳияи Ашт бо шаҳрвандон, имомхатибон, раисони маҳаллаҳо, фаъолон ва зиёиёни шаҳраки Шайдон зери шиори “Ман аввал тоҷикам, баъд мусулмон”, фаҳмонидани мақсаду ҳадафи ҚҶТ «Дар бораи танзими ҷашну маросим дар Ҷумҳурии Тоҷикистон», ҚҶТ «Дар бораи масъулият барои таълиму тарбияи кӯдак», инчунин дар мавзуҳои пешгирии ҳаҷи умраи такрорӣ, тақвияти таълимоти мазҳаби ҳанафӣ ва муқовимат ба салафияи тундгаро, пешгирии шомилшавии ҷавонон бар ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои террористию экстримистӣ вохурии судманд баргузор гардид. Нахуст, муовини раиси ноҳия Ҷалилӣ Аниса меҳмононро ба ноҳияи Ашт хайра мақда гуфата, онҳоро муаррифӣ намуд. Одинашоҳ Вализода ва Мирзозода Азизулло кормандони масъули Марказ баромад намуда, ҷиҳати ба саҳми мардум расонидани дастуру супоришҳои Пешвои муаззами миллат ва фаҳмонида додани муҳтавои шиори “Ман аввал тоҷикам, баъд мусулмон”-ро ба самъи ҳозирин расониданд. Дар идома, намояндаи Прокуратураи ноҳия Усмонзода Исмоил дар бораи пешгирии ҷавонон аз шомилшавии гурӯҳҳои ифротӣ ва террористӣ ҳамзамон “Стратегияи муқовимат ба экстремизм ва терроризм дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2021-2025” суҳбат карданд. Ҳамзамон, Сафарзода Диловар намояндаи Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи зиёдаравии баъзе шаҳрвандон ҷиҳати ташкили тӯю маъракаҳо, ҳаҷҷи такрорӣ ва дигар масъалаҳо ҷиҳати ислоҳи ҳалли камбудиҳои ҷойдошта дар ин самт баромад намуданд. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ
25 ноябр таҳти раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, Раиси Ҳукумати кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид. Дар маҷлис, нахуст, гузориши вазири энергетика ва захираҳои об Далер Ҷумъа дар бораи Барномаи рушди соҳаи энергетикаи барқӣ барои солҳои 2026-2030 шунида шуд. Таъкид гардид, ки лоиҳаи қарори мазкур бо мақсади “Таъмини амнияти энергетикӣ ва истифодаи самараноки энергияи барқ”, ки яке аз ҳадафҳои калидии Стратегияи миллии рушди ҷумҳурӣ ба ҳисоб меравад, таҳия ва пешниҳод гардидааст. Зикр гардид, ки дар натиҷаи амалӣ намудани Барнома ба даст овардани натиҷаҳои зерин дар назар аст, аз қабили 2680 МВт иқтидори нави истеҳсолии энергияи барқ аз ҳисоби неругоҳҳои барқи обии нав, 253 МВт иқтидори иловагии истеҳсоли энергияи барқ аз ҳисоби азнавсозии неругоҳҳои амалкунанда ва барқарор гардидани 440 МВт иқтидорҳои аздастрафта бинобар фарсуда будани таҷҳизот, 1500 МВт аз ҳисоби энергияи офтоб, то ба 3 дарсад расондани сатҳи талафоти энергияи барқ дар шабакаҳои интиқоли барқ, то 9 дарсад расондани сатҳи талафоти энергияи барқ дар шабакаҳои тақсимоти барқ ва ба 5 млрд.киловат соат расонидани содироти энергияи барқ. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вазорату идораҳо ва мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилоятҳо ва шаҳру ноҳияҳоро вазифадор намуданд, ки барои амалигардонии Барномаи мазкур ва нақшаи чорабиниҳои он чораҳои дахлдор андешида, аз натиҷааш ҳар сол маълумот манзур намоянд. Ҳамчунин, дастур дода шуд, ки мавзуи мондани панелҳои офтобӣ дар хонаҳои мардум ва васлу ҳамоҳанг намудани онҳо бо шабакаҳои барқии кишвар омӯхта шавад. Ғайр аз ин, таъкид гардид, ки фарҳанги истифодаи сарфакоронаи неруи барқ дар байни мардум васеъ тарғиб карда шавад. Лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Оид ба ворид намудани илова ба Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон”, ки ба хотири бартараф кардани камбудиҳои дар соҳаи энергетика ҷойдошта таҳия шудааст, дар маҷлиси навбатӣ баррасӣ гардид. Гуфта шуд, ки дар Қонуни мазкур барои истифодаи ғайриқонунии қувваи барқ, аз ҷумла барои истеҳсоли криптовалюта пурзур намудани ҷавобгарии ҷиноятӣ пешбинӣ гардидааст. Баъди муҳокима лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Оид ба ворид намудани илова ба Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон” ва лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Оид ба ворид намудани тағйиру иловаҳо ба Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи дигар пардохтҳои ҳатмӣ ба буҷет” барои баррасӣ ба Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ирсол гардид. Дар идомаи маҷлис, ҳамчунин, Барномаҳои давлатии рушди соҳаи фарҳанг ва санъат дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030, рушди содироти Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030, рушди ҳудудҳои табиии махсус муҳофизатшаванда дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030, Барномаи рушд ва рақамикунонӣ дар мақомоти иҷрои Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030 ва Барнома оид ба муқовимат ба эпидемияи вируси норасоии масунияти одам ва гепатитҳои парентералии вирусӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2026-2030, муҳокима гардида, хулосаҳои даркорӣ бароварда шуд. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вобаста ба иҷрои масъалаҳои дар маҷлиси навбатии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон матраҳгардида ба масъулини сохторҳои давлатӣ дастуру супоришҳо доданд. Дастурҳои дигар оид ба масъалаҳои мубрам, аз ҷумла захираи кофии маводи хӯрока, дар сатҳи баланди ташкилӣ гузаронидани зимистон, омода ва бо риояи қоидаҳои агротехникӣ кишт кардани заминҳои кишоварзӣ, вусъати корҳои ободонию созандагӣ ба истиқболи солгарди 35-уми ҷашни истиқлоли давлатӣ ва ғайра дода шуд. 25.11.2025 шаҳри Душанбе
Санаи 25 ноябри соли 2025 дар асоси нақшаи муштараки Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Прокуратураи генералии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар толори МИҲД- и шаҳри Конибодом мулоқоти навбатӣ баргузор гардид. Дар ҳайати гурӯҳи корӣ Одинашоҳ Вализода ва Мирзозода Азизулло кормандони масъули Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, намояндаи Прокуратураи ноҳия, Сафарзода Диловар – намояндаи Кумитаи дин ва танзими ҷашну маросими назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ширкат доштанд. Баромадкунандагон дар суханрониҳои худ атрофи қонунҳои амалкунандаи кишвар, аз ҷумла «Дар бораи танзими ҷашну маросимҳо», «Дар бораи масъулият барои таълиму тарбияи кӯдак», «Дар бораи озодии виҷдон ва иттиҳодияҳои динӣ» ва «Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон» ва дар ҳошияи суханони Пешвои миллат, ки “Аввал ман тоҷикам, баъд мусулмон” – шарҳу тавзеҳ дода, нақши онҳоро дар таҳкими ваҳдат, ҳифзи арзишҳои миллӣ, доир ба истифодаи дурусти шабакаҳои иҷтимоӣ, пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои ифротӣ, зӯроварӣ дар оила, никоҳи бармаҳал ва тақлид ба фарҳангҳои бегона ва боло бурдани маърифати сиёсиву ҳуқуқии ҷомеа муҳим арзёбӣ мешаванд, зикр карда шуд. Зимни мулоқот таъкид гардид, ки чунин мулоқоту вохӯриҳо ба баланд бардоштани сатҳи маърифати ҳуқуқӣ, таҳкими ҳамкории мардум бо мақомоти давлатӣ ва тарғиби сиёсати давлатӣ мусоидат менамоянд. Шуъбаи иттилоот ва ташхиси диншиносӣ
24 ноябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба Президенти Ҷумҳурии Сотсиалистии Ветнам муҳтарам Лионг Кионг барқияи изҳори тасаллӣ ирсол намуданд, ки дар он омадааст: «Муҳтарам ҷаноби Президент, Хабари талафоти зиёди ҷонӣ ва хисороти сангин бар асари боришот ва обхезиҳои шадид дар Ҷумҳурии Сотсиалистии Ветнам, боиси андуҳи амиқи мо гардид. Вобаста ба пайомадҳои ин ҳодисаи харобиовар ҳамдардиву таслияти самимии инҷонибро ба Шумо, пайвандону наздикони фавтидагон ва тамоми мардуми дӯсти Ветнам изҳор намуда, ба ҳамаи осебдидагон шифои комилу оҷил хоҳонем». 24.11.2025 шаҳри Душанбе
24 ноябри соли 2025 дар толори мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Истаравшан бо иштироки кормандони Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, намояндагони мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд ва шаҳри Истаравшан, фаъолони шаҳр, масъулини самти робита бо ҷомеа ва танзими ҷашну маросими ҷамоатҳои деҳот, раисони кумитаи маҳаллаҳо ва имомхатибон масҷидҳо вохурӣ баргузор гардид. Вохӯриро мудири шуъбаи рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеаи дастгоҳи раиси шаҳри Истаравшан оғоз намуда, меҳмононро хайра мақдам намуд. Дар идома, Мирзозода Азизулло – мутахассиси пешбари шуъбаи пажуҳиши исломи муосир, Одинашоҳ Вализода – сардори шуъбаи пажуҳиши анъанаву маросим ва диншиносии муқоисавии Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Худойдодзода Илҳом – мудири шуъбаи дин ва танзими ҷашну маросим мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии вилояти Суғд суханронӣ намуда, дар мавзӯъҳои «Ман ифтихор мекунам, ки аввал тоҷикаму баъдан мусулмон»-и Пешвои миллат, тақвияти ҳисси худшиносии миллӣ, пешгирии ҳаҷу умраи такрорӣ, тақвияти таълимоти мазҳаби ҳанафӣ ва муқовимат ба салафияи тундгаро маълумот доданд. Таъкид гардид, ки мулоқоти мазкур баҳри иҷрои дастуру супоришҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ки 9-уми марти соли 2024 дар мулоқот бо фаъолону намояндагони ҷомеа ва ходимони дин баён доштанд, баргузор гардида истодааст. Дар фарҷоми вохӯрӣ аз иштирокчиёни чорабинӣ даъват ба амал оварда шуд, ки нисбат ба ҳама гуна амалҳои номатлуб бетараф набошанд ва кӯшиш намоянд, ки дар ҷодаи нигоҳдоштани ахлоқу одоб ва ҳушёру зирак будани сокинон саҳмгузор бошанд. Бознашр аз сомонаи МИҲД – и шаҳри Истаравшан
Ҳамватанони азиз! Ҳамаи шуморо ба ифтихори Рӯзи парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон – рамзи соҳибистиқлоливу соҳибихтиёрӣ ва шарафу ифтихори миллӣ самимона табрик мегӯям. Парчами давлатӣ барои ҳар як миллати соҳибтамаддун рамзи истиқлоли давлатӣ, ифтихори ватандорӣ, ҳувияти миллӣ, озодихоҳӣ ва азму иродаи қавии мардум мебошад. Ҳамчунин, парчами давлатӣ нишонаи ваҳдату ҳамдигарфаҳмӣ, иттиҳоду сарҷамъӣ ва талошу муборизаҳои миллат ба хотири истиқлолу озодӣ ба ҳисоб меравад. Барафрохтани парчами давлатӣ дар тамоми давру замонҳо бо эҳсоси худшиносӣ ва арҷ гузоштан ба ҳувияти миллӣ робитаи мустақим дорад. Таърихи парчамдории мо – тоҷикон реша дар тамаддуни чандинҳазорсолаи миллат дорад. Дирафши Ковиёнӣ, ки рамзи давлатдории ориёӣ ва нишонаи иттиҳоду сарҷамъии мардуми куҳанбунёди мо ба ҳисоб рафта, дар тӯли асрҳо ҳамчун парчами нангу номуси ориёитаборон парафшонӣ кардааст, дар адабиёти оламшумули мо ҷойгоҳи хосса дорад. Беҳтарин намунаи онро дар «Шоҳнома»-и безаволи Абулқосими Фирдавсӣ мебинем: Бизад бар сари хеш чун гирдмоҳ, Яке фоли фаррух пай афканд шоҳ. Фурӯ ҳишт з-ӯ сурху зарду бунафш, Ҳаме хондаш «Ковиёнӣ дирафш». Фирдавсии бузург умеду орзу ва ормонҳои мардумро тавассути рангҳои парчам таҷассум карда, ба ин васила ҳамватанону ҳамзамонони худро барои ҳифзи сулҳу субот, марзу бум ва таъриху фарҳанги хеш ҳидоят намудааст. Имрӯз ин суннати деринаи миллӣ дар ҷилои рангҳои Парчами давлатии Тоҷикистони соҳибистиқлол идомаи шоистаи худро дарёфтааст. Яъне он садое аз таърихи гузаштаи миллати сарбаланди мо буда, ба ҳар шаҳрванд ёдовар мешавад, ки парчами давлатӣ рамзи истиқлол аст ва истиқлол натиҷаи муборизаву талошҳои наслҳои гуногуни миллати сарафрози тоҷик мебошад. Бо қабули Парчами давлатӣ дар Иҷлосияи таърихии 16-уми Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки моҳи ноябри соли 1992 дар шаҳри бостонии Хуҷанд баргузор гардид, пояҳои давлатдории навини миллӣ гузошта шуданд. Яъне сию се сол инҷониб мардуми тоҷик зери ин парчами ваҳдатофар дар оромиву осоиш, амнияту субот умр ба сар мебаранд ва кишвари худро бо иттиҳоду сарҷамъӣ ободу зебо гардонида, дар арсаи олам машҳур карда истодаанд. Имрӯз Парчами давлатии Тоҷикистон дар тамоми гӯшаҳои дунё муаррифгари кишвари озоду ҳуқуқбунёди мо мебошад. Он чун нишони давлати соҳибистиқлол дар созмонҳои бонуфузи байналмилалӣ, сафоратхонаҳо, чорабиниҳои сиёсиву фарҳангӣ, олимпиадаҳо ва дигар мусобиқаҳои бузурги байналмилалӣ парафшон мегардад. Ҳар вақте ки варзишгарони тоҷик ба майдон мебароянд, онҳо на танҳо номи шахсии худ, балки номи Тоҷикистони азизро муаррифӣ менамоянд. Ҳар пирӯзӣ ва ба ифтихори он баланд шудани парчами давлативу садо додани Суруди миллӣ ва шодии ҳазорон варзишдӯсти кишвар ин арзиши миллиро боз ҳам азизу муътабар мегардонад. Ин, бешубҳа, намунаи равшани ватандӯстӣ ва садоқат ба арзишҳои миллӣ буда, ҳисси ифтихори миллиро дар дили ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бедор месозад. Парчами давлатӣ моро ҳамеша ба созандагиву ободкорӣ, заҳматдӯстӣ, худшиносиву худогоҳӣ ва ҳифзи дастовардҳои истиқлол раҳнамоӣ мекунад. Аз ин рӯ, зарур аст, ки ҳар яки мо эҳтироми парчами давлатиро ба фарзандони хеш ҳамчун нишони муқаддаси Ватан, рамзи соҳибдавлатӣ ва соҳибихтиёрии миллӣ талқин созем, зеро муҳаббату садоқат ба он таҷассумгари ҳақиқии эътиқоду имон ба миллат, давлат, сарзамин, тамаддуну фарҳанг ва арзишҳои миллии мардуми куҳанбунёди тоҷик мебошад. Наслҳои наврас бояд ҳамеша дар хотир дошта бошанд, ки парчами давлатӣ таҷассуми таърихи пурифтихор, фарҳанги бостонӣ ва ормони ниёгони мо буда, гиромидошт ва парафшон нигоҳ доштани он вазифаи виҷдонии ҳар як шаҳрванди худшинос ба ҳисоб меравад. Ҳар як шаҳрванди кишвар вазифадор аст, ки ба ин рамзи муқаддаси миллӣ эҳтиром гузорад, барои боло рафтани нуфузи Тоҷикистон дар ҷаҳон саҳми худро гузорад ва ҳаргиз фаромӯш накунад, ки парчам рамзи номус ва шарафи миллат аст. Мо бояд таҳти ин парчами муқаддас, ки рамзи иттиҳоду сарҷамъии миллӣ аст, барои ободии Тоҷикистони азиз бо масъулияти баланд заҳмат кашем ва 35-солагии истиқлоли давлатиро бо дастовардҳои назаррас истиқбол намоем. Бори дигар Рӯзи парчами давлатиро ба кулли ҳамватанони азиз табрик гуфта, ба ҳар як хонадони кишвар оромиву осоиш ва иқболи нек орзу менамоям. Рӯзи Парчами давлатӣ муборак бошад, ҳамватанони азиз! 24.11.2025 шаҳри Душанбе
Таърих гувоҳ аст, ки миллати тоҷик аз миллатҳои қадимтарини олам аст. Албатта, дар давраҳои тӯлонии таърихӣ дар доираи қавму миллатҳои ориёӣ, эронӣ шинохта мешуд, аммо то имрӯз аллакай тоҷик ҳамчун миллат ва соҳиби таъриху тамаддуну ҳуввияти миллӣ комилан шакл гирифтааст. Ҷомеаи ҷаҳонӣ миллати тоҷик ва давлати мустақили тоҷик Ҷумҳурии Тоҷикистонро эътироф кардааст. Аз ин рӯ, шинохти ҷанбаҳо ва хусусиятҳои миллат барои худшиносӣ ва худогоҳию мустаҳкам нигоҳ доштани унсурҳои давлатдорӣ сахт муҳим аст. Дар ин замина, қайд кардан мумкин аст, ки шиори пурифтихоре, ки аз ҷониби Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зери унвони “Ман ифтихор мекунам, ки ман аввал тоҷикам баъд мусулмон” ироа гардид, ҷанбаи худшиносӣ ва таъриху фарҳангшиносӣ дорад. Аслан, тавре қайд кардем “Тоҷик” миллат аст, аммо “Ислом” ё “Мусулмонӣ” дину эътиқод аст. Имрӯз маҳз тоҷик ҳамчун миллат шакл гирифтан ва Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақили тоҷикон шакл гирифтанаш сабаб гаштааст, ки ормонҳои эътиқодию динии шаҳрвандони кишвар озодона амалӣ карда шавад. Яъне, ҳамгироӣ миёни ин ду вуҷуд дорад, ки ҳамватанони мо бояд ин нуктаро дуруст дарк кунанд. Дар ҷомеае, ки дорои таърихи куҳан, фарҳанги оламгир ва мардуми тамаддунсозу тамаддундор аст, шинохти шахсияти инсон аз ду унсури асосӣ таркиб меёбад: ҳувияти миллӣ ва ҳувияти динӣ. Дар замони ҷаҳонишавӣ ва вусъати идеологияҳои бегона, дуруст муайян кардани ҷойгоҳи ин ду арзиш ва муътадил нигаҳ доштани ин ду пояи шинохти инсон барои ҳифзи ҳастии миллат зарурати таърихӣ аст. Тавре Президенти Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз доштаанд, “миллате, ки гузаштаи худро намешиносад, оянда надорад!” Абдулло Раҳмонзода ёрдамчии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба масъалаҳои рушди иҷтимоӣ ва робита бо ҷомеа масъалаи мазкурро мавриди таҳлили ҳамаҷониба қарор дода, ишора мекунад, ки мо миллате ҳастем, ки ишораи пайғамбарӣ ба сӯи миллияти мост. Ин бисёр ифтихорбахш аст. Яъне ҳадиси саҳеҳи «Агар илм ва ё имон дар сурайё бошад, мардоне аз ин қавм (яъне форсҳо) ба он мерасанд» ин ҳақро ба мо медиҳад, ки аз тоҷик-форс будани хеш ифтихорманд бошем. Имрӯз так-таки ҳамватанони мо бояд аз таърих, фарҳанг, давлатдории қадим, шаҳрсозию тамаддунофарии гузаштаи худ, ки ба 6000-7000 ҳазор сол ва ҳатто беш аз он бармегардад огоҳ бошанд. Шароити ҷаҳонишавӣ ва бархӯрди тамаддунҳо моро водор месозад, ки ба масъалаҳои миллӣ ва мустаҳкам намудани пояҳои давлатдорӣ аҳамияти ҷиддӣ зоҳир намоем. Ин таҷрибаро кишварҳои исломӣ ва мусулмоннишини дигари дунё кайҳо роҳандозӣ карда, миллату давлати худро аз гирдобҳои хатарнок ва аз вартаҳои нестшавӣ наҷот дода истодаанд. Намунаи гуфтаҳои боло кишварҳои Нимҷазираи Араб мебошанд, ки бо вуҷуди маҳд ва гаҳвораи дини Ислом будан, анъанаҳои миллии қабл аз исломӣ, унсурҳои фарҳангии худро эҳё намуда, рушд дода истодаанд. Онҳо пеш аз ҳама ба миллатсозию ҳуввиятсозӣ машғуланд. Чунки дарк кардаанд, ки агар миллату давлаташон аз байн равад, дигар наметавонанд ормонҳои имонию эътиқодии худро амалӣ кунанд. Дар ин баробар қавму миллат ва забонҳои гуногуни дунёро сароҳатан китоби осмонӣ – Қуръони Карим таъйид мекунад, ки фармудаи Худованди Бузург аст. Аз ҷумла, дар сураи Ҳуҷрот, ояти 13 омадааст : “Эй мардум! Мо шуморо аз як мард ва як зан офаридаем. Ва шуморо қавмҳо ва қабилаҳо қарор додем, то якдигарро бишносед. Ҳамоно, бузургвортаринатон назди Худо парҳезгортаринатон аст.”. Инчунин , дар Сураи Рум, ояти 22 ишора шудааст : “Ва аз нишонаҳои қудрати Ӯ офариниши осмонҳо ва замин ва гуногунии забонҳо ва рангорангии шумо мебошад. Бешубҳа, барои донишварон (фарзонагон) нишонаҳое ҳаст.” Яъне, имрӯз ки забонро мо рукни асосии фарҳанг ва фарҳангро ҳастии миллат унвон мекунем Парвардигори Бузург дар ояти мазкур онро таъкид кардааст. Бо назардошти ин ишораҳои сареҳ ва таъкидҳо ҳифзи миллат, давлат ва асолати миллӣ ниҳоят зарур ва амри воҷиб арзёбӣ мешавад. Касоне, ки маросиму анъанаҳои миллиро ҳамчун чорабиниҳои ғайриисломӣ унвон мекунанд ё мутаассибоне, ки ҳаром ҳукм мекунанд, худашон аз асли дини Ислом ва мазҳаби таҳаммулпазирии Имоми Аъзам огоҳ нестанд. Чунки мувофиқи мазҳаби Имоми Аъзам урф мавриди эътибор аст ва лозим ба ишора аст, ки анъанаҳои миллии мо хилофи анъанаҳои дини Ислом намебошад. Қобили зикр аст, ки тоҷикон ҳанӯз то омадани дини Ислом ба Осиёи Миёна таъриху фарҳанги бой доштанд ва фарҳанги исломӣ, ки баъди асрҳои миёна ба сарзамини мо омад, ҷузъи фарҳанги ниёгони мо шуд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид карданд: “Бешубҳа, шинохти ҷойгоҳи дурусти дин дар фарҳанг ва мафкураи миллӣ метавонад ба истиқлоли сиёсӣ ва таҳкими асосҳои давлати миллӣ мусоидат карда, яке аз омилҳои муҳими таҳкими ваҳдати миллӣ, тақвияти суботу оромӣ ва амнияту устувории ҷомеа гардад.” Ҳамин тариқ, гуфтан мумкин аст, ки ифтихор намудан аз тоҷик будан, ҳеҷгоҳ ихтилоф доштан ба арзишҳои динӣ ва эътиқодӣ набуда, балки ифтихор аз соҳибмиллатӣ ва соҳибдавлатие мебошад, ки бо вуҷуди онҳо мо ба ормонҳои имонию эътиқодии худ даст меёбем. Абдусаломов Мирзошариф.
Таҳти ин унвон санаи 20.11.2025 муовини директори Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон доктори илмҳои фалсафа Абдухалилзода К.А. дар Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абуалӣ ибни Сино бо донишҷӯёни курси якуми факултаи тиббӣ вохӯрӣ гузаронида, суҳбат орост. Зимни суҳбат Абдухалилзода К. дар бораи моҳияти ифротгароии динӣ, шаклҳои зуҳури он дар ҷомеаи имрӯзаи тоҷик, сабабҳои ҷалбшавии иддае аз ҷавонон ба ҳаракату равияҳои гуногуни ифротӣ ва оқибатҳои манфури он ҳам барои ҷомеа ва ҳам барои шахси ифротгарою аҳли оилаи он маълумоти васеъ ва дақиқ пешниҳод намуд. Донишҷӯён суханронии Абдухалилзода К.А. – ро бо мароқи том шунида, бо андешаҳои созанда қаноатмандии худро аз муҳтавои суханронӣ изҳор доштанд. ШУЪБАИ ИТТИЛООТ ВА ТАШХИСИ ДИНШИНОСӢ
Парчам вобаста ба давру замон хусусиятои хоси он давронро инъикос мекунад ва аз сохти давлатдорӣ, фарҳанг ва хусуиятҳои хоси иҷтимоии он давлат шаҳодат медиҳад. Дар фарҳанг ва таърихи Пешдодиён ва Каёниён дирафш ё парчам ҷойгоҳи бисёр муқаддас дошт. Он на танҳо аломати шоҳӣ, балки рамзи қудрат, ягонӣ ва ҳимоягари мардум ҳисоб мешуд. Дар замони Пешдодиён Дирафш рамзи фарри шоҳӣ (хварна) буд ва нишонаи баракати илоҳӣ ба шумор мерафт. Дар давраҳои пешдодӣ ҳанӯз артиш созмони пурра надошт, бинобар ин, дирафш бештар рамзи ҳокимият ва ҷашнҳои динӣ буд. Ҷамшед ҳамчун бунёдгузори бисёр суннатҳои фарҳангӣ шинохта мешавад ва баъзе манобеъ истифодаи парчамро низ ба ӯ нисбат медиҳанд. Каёниён (бо шоҳигариҳои Кайқубод, Кайковус, Кайхусрав ва дигарон) дар ривоятҳои эронӣ бештар бо ҷанг ва давлатдории муназзам алоқаманданд. Аз ин сабаб, дар бораи парчам дар давраи онҳо маълумот равшантар аст. Шоҳони каёнӣ дар ҷангҳо парчамҳои хос доштанд, ки ҳамчун рамзи фарри шоҳӣ ва нерӯи пирӯзӣ истифода мешуданд. Дирафши Ковиён аз ривояти Коваи оҳангар бармеояд. Ӯ пешбанди чармии кории худро ҳамчун нишони исёни миллӣ бар зидди Заҳҳок боло карда буд. Кайхусрав ё Фаридун онро бо зару ҷавоҳир зинат доданд. Ин дирафш то дер рамзи давлатдории эрониҳо буд. Дар сарчашмаҳои бостонӣ ва ривоятҳои таърихӣ зикр мегардад, ки Дирафши ковиёнӣ дорои сохти хос ва рамзияти амиқи фарҳангии ориёист. Он асосан аз матои чармӣ ё бофтаи устувор омода мегардид ва сипас бо зари холис, сим ва нақшу нигори ҳунармандони бомаҳорат оро дода мешуд. Дар рӯйи дирафш рамзҳои офтоб, ситора, моҳ ва дигар нақшҳои муқаддаси ориёӣ ҷой дода мешуданд, ки ҳар яке дорои маънии рамзӣ, аз ҷумла нур, нерӯ, барори кор ва ҳимояти хонадон ё шоҳаншоҳ маҳсуб меёфт. Гузашта аз ин, ҳар як подшоҳи ориёӣ ё сулола нишони хоси худро дар шакл ва ороиши дирафш дошт, то ки муҳофизони вазоратӣ ва сипоҳиёни мулк онро аз дигар дирафшҳо фарқ кунанд. Ба ин тарз, дирафш на танҳо як аломати ҷангӣ, балки рамзи соҳибихтиёрӣ, шукӯҳ ва ҳувияти давлатдорӣ ба шумор мерафт. Дирафш рамзи давлатдории ориёӣ буд. Он нишони ваҳдат, илоҳият, фарри шоҳӣ ва ҳимояи мардум буд. Дар ҷангҳо, корвонҳои расмӣ, ҷашнҳои давлатӣ, маросимҳои шоҳӣ мавриди истифода ќарор мегирифт. Дирафш дар давраи Пешдодиён бештар ҷанбаи динӣ ва шоҳӣ дошт ва ҳанӯз ба парчами низомӣ табдил наёфта буд. Аммо дар давраи Каёниён, махсусан бо пайдоиши Дирафши Ковиён, он ба рамзи асосии давлатдории ориёӣ, истиқлол ва қудрати ҳарбӣ табдил ёфт. Мавқеи дирафш дар давлати Ҳахоманишиён ва Сосониён хеле баланд буда, на танҳо ҳамчун рамзи низомӣ, балки ҳамчун аломати ҳувият, қудрат ва ваҳдати давлат хизмат мекард. Ҳахоманишиён яке аз аввалин давлатҳое буданд, ки ба дирафш аҳаммияти сиёсиву идеологӣ медоданд. Дирафш бештар ҳамчун нишони шоҳӣ истифода мешуд, ки ҳокимияти барҳақ ва илоҳии подшоҳро нишон медод. Дар лашкарҳои Ҳахоманишӣ дирафш яке аз муҳимтарин унсурҳо буд. Ҳар қавм ва гурӯҳи низомӣ парчами худро дошт. Парчами ягонаи шоҳӣ ҳангоми ҷанг рамзи муттаҳидкунандаи сарбозон буд ва дар даст доштани он маънои зинда будани қувваи шоҳиро дошт. Дар давраи Сосониён дирафш ба сатҳи рамзи миллию давлатӣ баланд шуд. Дирафши Ковиён машҳуртарин парчами миллӣ буд ва ҳамчун рамзи муқаддаси давлатдорӣ истифода мешуд ва дар ҳамгирои миллӣ ҷойгоҳи идеологӣ дошт. Агар, ба ҷойгоҳи Парчами давлатӣ дар давлатдории имрӯзаи Тоҷикистон назар кунем, албатта, он ба яке аз муҳимтарин нишонаҳои муқаддаси миллат ва давлатдорӣ табдил шудааст. Он асоси ҳувияти миллӣ, рамзи соҳибдавлатӣ ва ифодаи ягонагии халқро таҷассум мекунад. Дар давлатдории муосири Тоҷикистон Парчам мақоми конститутсионӣ дошта, ҳамчун рамзи истиқлолият ва давомияти таърихии давлатдорӣ хизмат мекунад. Наботов М.А. – сармутахассиси шуъбаи пажӯҳиши ҳуқуқи исломӣ
