Ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин арзишҳои сиёсӣ, иҷтимоӣ ва маънавии ҳар як миллат ба шумор меравад. Барои мардуми Тоҷикистон ваҳдати миллӣ на танҳо як мафҳуми сиёсӣ, балки рамзи наҷоти давлат, таҳкими истиқлолият ва заминаи рушди устувори ҷомеа мебошад. Таҷрибаи таърихии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки маҳз тавассути муттаҳидии мардум ва иродаи қавии сиёсии роҳбарияти давлат имкони хотима бахшидан ба ҷанги шаҳрвандӣ ва барқарор намудани сулҳу субот фароҳам гардид.
Имрӯз ваҳдати миллӣ ҳамчун дастоварди бузурги таърихӣ ва омили асосии пешрафти кишвар арзёбӣ мешавад. Дар шароити ҷаҳонишавӣ, ки миллатҳо бо таҳдидҳои гуногуни сиёсӣ, фарҳангӣ ва иқтисодӣ рӯ ба рӯ мегарданд, нигоҳдошт ва таҳкими ваҳдати миллӣ аҳамияти махсус пайдо мекунад.
Оиди заминаҳои таърихии ваҳдати миллӣ ҳаминро метавон гуфт, ки таърихи халқи тоҷик саршор аз рӯйдодҳои пурифтихор ва ҳамзамон пурфоҷиа мебошад. Аз замони давлатдории Сомониён то даврони муосир мардуми тоҷик барои ҳифзи ҳувияти миллӣ, забон ва фарҳанги худ мубориза бурдааст.
Дар асрҳои IX–X давлати Сомониён нахустин давлати мутамаркази тоҷиконро ташкил намуд, ки дар он илм, фарҳанг ва иқтисод рушд ёфтанд. Маҳз дар ҳамин давра шахсиятҳои бузурге чун Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ, Абӯалӣ ибни Сино ва дигарон фаъолият мекарданд.
Баъди суқути давлати Сомониён сарзамини тоҷикон борҳо зери ҳукмронии давлатҳои гуногун қарор гирифт. Бо вуҷуди ин, мардуми тоҷик тавонист забон, фарҳанг ва арзишҳои миллии худро ҳифз намояд. Ин устуворӣ ва ҳамбастагӣ дар тӯли таърих ба яке аз хусусиятҳои муҳими миллат табдил ёфт.
Тоҷикистон 9 сентябри соли 1991 истиқлолияти давлатии худро эълон намуд. Ин рӯйдод орзуи деринаи мардуми тоҷикро амалӣ сохт. Вале солҳои аввали истиқлолият барои кишвар давраи бисёр душвор буд.
Бӯҳрони сиёсӣ, мушкилоти иқтисодӣ ва ихтилофоти гурӯҳҳои гуногун вазъиятро мураккаб гардонданд. Дар натиҷа соли 1992 ҷанги шаҳрвандӣ оғоз гардид, ки яке аз саҳифаҳои фоҷиабори таърихи навини Тоҷикистон мебошад.
Дар солҳои ҷанг ҳазорҳо нафар ҷони худро аз даст доданд, садҳо ҳазор шаҳрвандон муҳоҷир ё гуреза шуданд ва иқтисодиёти кишвар зарари калон дид. Ин воқеаҳо нишон доданд, ки набудани ҳамдигарфаҳмӣ ва ваҳдат метавонад барои давлат оқибатҳои бисёр вазнин дошта бошад.
Баъдан яке аз рӯйдодҳои муҳимтарини таърихи навини Тоҷикистон баргузор гардидани Иҷлосияи XVI Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Ин иҷлосия моҳи ноябри соли 1992 дар шаҳри Хуҷанд баргузор шуда, дар сарнавишти давлат нақши ҳалкунанда бозид. Дар он масъалаҳои муҳими сиёсӣ баррасӣ гардида, роҳҳои барқарор намудани сохти конститутсионӣ ва таъмини сулҳу субот муайян карда шуданд.
Маҳз дар ҳамин иҷлосия Эмомалӣ Раҳмон ба ҳайси роҳбари давлат интихоб гардид. Ӯ аз рӯзҳои нахустин ҳадафи асосии худро барқарор намудани сулҳ ва ваҳдати миллӣ эълон намуд.
Пас аз оғози музокироти байни тоҷикон, бо миёнаравии созмонҳои байналмилалӣ ва кишварҳои дӯст як қатор вохӯриҳо баргузор гардиданд. Ин музокирот чандин сол идома ёфтанд ва дар натиҷа замина барои сулҳи пойдор фароҳам шуд.
27 июни соли 1997 дар шаҳри Москва Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Тоҷикистон ба имзо расид.
Ин ҳуҷҷати таърихӣ ба ҷанги шаҳрвандӣ хотима бахшида, барои бозгашти гурезаҳо, барқарорсозии иқтисодиёт ва рушди минбаъдаи давлат замина гузошт.
Аз ҳамон вақт инҷониб рӯзи 27 июн ҳамчун Рӯзи Ваҳдати миллӣ ҷашн гирифта мешавад.Созишномаи сулҳ намунаи нодири ҳалли мусолиматомези низоъҳо ба ҳисоб меравад ва аз ҷониби ҷомеаи байналмилалӣ низ баҳои баланд гирифтааст.
Мо ба боварии том гуфта метавонем, ки ваҳдати миллӣ ҳамчун омили рушди давлат мегардад. Пас аз ба даст омадани сулҳ Тоҷикистон марҳилаи нави рушди худро оғоз намуд. Дар натиҷаи ваҳдати миллӣ имконият фароҳам омад, ки сохторҳои давлатӣ мустаҳкам гарданд, иқтисодиёти кишвар барқарор шавад, сатҳи зиндагии аҳолӣ беҳтар гардад, соҳаҳои маориф, тандурустӣ ва фарҳанг рушд намоянд ва робитаҳои байналмилалӣ густариш ёбанд.
Дар солҳои истиқлолият садҳо иншооти муҳим сохта шуданд. Роҳҳо, нақбҳо, неругоҳҳо ва муассисаҳои иҷтимоӣ ба истифода дода шуданд, ки барои рушди иқтисодӣ ва беҳтар гардидани шароити зиндагии мардум мусоидат намуданд.
Ваҳдати миллӣ инчунин барои таҳкими амнияти миллӣ ва ҳифзи манфиатҳои давлатӣ аҳамияти калон дорад.
Оиди ҷанбаҳои иҷтимоӣ ва фарҳангии ваҳдати миллӣ метавонем бигуем, ки ваҳдати миллӣ танҳо мафҳуми сиёсӣ нест. Он дар ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷомеа таҷассум меёбад.
Мардуми Тоҷикистон намояндагони миллатҳо ва қавмҳои гуногунро дар бар мегирад. Ҳамзистии осоишта, эҳтироми ҳамдигар ва таҳаммулпазирӣ аз ҷумлаи арзишҳое мебошанд, ки ваҳдати миллиро таҳким мебахшанд.
Забони тоҷикӣ ҳамчун забони давлатӣ дар таҳкими худшиносии миллӣ нақши муҳим дорад. Ҳамзамон эҳтиром ба фарҳанг ва анъанаҳои ҳамаи халқиятҳои сокини Тоҷикистон ба таҳкими ҳамдигарфаҳмӣ мусоидат мекунад.
Ҷашнҳои миллӣ, аз ҷумла Наврӯз, воситаи муҳими таҳкими дӯстӣ ва ҳамбастагии мардум мебошанд.
Оиди нақши ҷавонон дар таҳкими ваҳдати миллӣ бошад ҳаминро метавон гуфт, ки ҷавонон неруи пешбарандаи ҷомеа мебошанд. Ояндаи давлат ба сатҳи дониш, ҷаҳонбинӣ ва ҳисси ватандӯстии онҳо вобаста аст. Дар шароити муосир ҷавонон бояд таърихи кишварро омӯзанд, арзишҳои миллӣ ва фарҳангиро эҳтиром намоянд, ба таҳсил ва касбомӯзӣ таваҷҷуҳ зоҳир кунанд, аз ҳар гуна ақидаҳои ифротӣ дур бошанд ва барои рушди Ватан саҳм гузоранд.
Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ ва худшиносии миллӣ яке аз вазифаҳои муҳими ҷомеа мебошад.
Роҷеъ ба ваҳдати миллӣ ва таҳдидҳои муосир бошад чунин ибрози андеша кард, ки дар ҷаҳони муосир давлатҳо бо таҳдидҳои гуногун рӯ ба рӯ мешаванд. Аз ҷумла: терроризм ва экстремизм;, паҳншавии ақидаҳои ифротӣ, ҷинояткории фаромиллӣ, ҷангҳои иттилоотӣ ва мушкилоти иқтисодӣ ва иҷтимоӣ.
Дар чунин шароит ҳифзи ваҳдати миллӣ аҳамияти бештар пайдо мекунад. Танҳо ҷомеаи муттаҳид метавонад ба ин гуна таҳдидҳо муқовимат намояд ва рушди устувори худро таъмин созад.
Аз ин рӯ, ҳар як шаҳрванд бояд масъулияти худро дар ҳифзи сулҳ, субот ва ваҳдати миллӣ эҳсос намояд.
Ҳар сол 27 июн дар Тоҷикистон Рӯзи Ваҳдати миллӣ ботантана ҷашн гирифта мешавад. Ин рӯз на танҳо як ҷашни давлатӣ, балки рӯзи қадршиносӣ аз сулҳ, оромӣ ва ҳамдигарфаҳмӣ мебошад.
Ҷашни Рӯзи Ваҳдати миллӣ ба шаҳрвандон хотиррасон мекунад, ки сулҳу субот ба осонӣ ба даст наомадааст ва барои нигоҳ доштани он ҳамеша бояд талош варзид.
Ин рӯз инчунин наслҳои ҷавонро бо саҳифаҳои муҳими таърихи давлат ошно намуда, онҳоро ба эҳтироми арзишҳои миллӣ ҳидоят мекунад.
Дар охир чунин хулоса бояд кард, ки ваҳдати миллӣ бузургтарин дастоварди Тоҷикистони соҳибистиқлол мебошад. Таҷрибаи таърихӣ собит сохт, ки танҳо тавассути ҳамдигарфаҳмӣ, ҳамбастагӣ ва эҳтироми манфиатҳои умумимиллӣ метавон давлатро ҳифз намуд ва ба пешрафт расид.
Имрӯз Тоҷикистон ба шарофати сулҳ ва ваҳдати миллӣ дар роҳи рушди устувор қарор дорад. Вазифаи ҳар як шаҳрванди кишвар аз он иборат аст, ки ин неъмати бебаҳоро ҳифз намуда, барои таҳкими он саҳми арзандаи худро гузорад.
Ваҳдати миллӣ рамзи ягонагии миллат, кафили истиқлолият ва заминаи асосии пешрафти Тоҷикистон мебошад. Ҳифзи он масъулияти муқаддаси ҳар як фарди ватандӯст аст.
Исоев Н.сармутахассиси шуъбаи иттиллоот ва ташхиси диншиносӣ.