Имя автора: pressa

Дар Паёми имсола баъд аз зикри дастовардҳои назаррас ҳам дар сиёсати хориҷӣ ва ҳам сиёсати дохилии кишвар Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ, Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба таври барҷаста ва равшану фаҳмо ташаккули шахсияти худшиносӣ аслан миллиро аз вазифаҳои аввалиндараҷаи аҳли таълиму тарбия ба қалам доданд. Барои расидан ба ин ҳадафи оқилона ва дурандешона Президенти кишвар таваҷҷуҳи аҳли ҷомеаро ба тамаддуни бою пурғановат ва башардӯстонаи мардуми ориёӣ ҷалб намуда, бори дигар дили саршор аз меҳру муҳаббати худро ба фарҳанги созандаи аҷдодон ба маъраз гузоштанд. Бо мақсади он ки ҳар мутаассиби каҷфаҳм ин ташаббуси бузург ва хотирмони Пешвои миллатро нодуруст нафаҳмад ё дар шарҳи он ба таҳриф роҳ надиҳад, Пешвои миллат чун шахсияти баруманду худшиноси миллӣ ва аз нозукиҳои падидаи дину диндорӣ огоҳ доир ба вижагиҳои эътиқоди мардум сухан ронда, хеле дуруст ва воқеан ҳам асоснок қайд намуданд, ки мусулмонии моро ҳеҷ кас аз дасти мо гирифта наметавонад. Яъне, мусулмонии мо аз они худи мост. Имрӯз дар кишвар бо ин мақсад тамоми шароитҳо муҳайё мебошанд. Ҳар касе хоҳад, ки ба ҳаҷ равад, намоз гузорад, рӯза гирад ё таҳсили дин намояд, барои иҷрои ин амалҳо дар кишвар ягон мушкил вуҷуд надорад. Яъне, дар кишвар озодии эътиқод пурра мавҷуд аст. Аммо ҷомеаро бо масҷиду эътиқод пеш бурда намешавад. Аз ин суханони илман асоснок ва ҳакимонаи Пешвои муаззами миллат чунин бардошти дуруст ҳосил мегардад, ки дину диндорӣ ё фаъолияти мусулмонӣ имкон доранд, ки ба ҳар шахс зимни тоату ибодаташ танҳо дилашро ором намояду рӯҳашро таскин бахшад ва назди Худованд эҳсоси сабукию адокунии қарзу масъулияти диниро ато намояд. Аммо аз раванди мазкур руҳу равони танҳо шахс – ибодаткунанда баҳра мебарад. Бо чунин амал ҳаёти сиёсию иқтисодӣ ва илмию фарҳангии ҷомеаро пеш бурдан маҳол аст. Чун ҷомеа аз шахсиятҳои сершумори мухталифҳадаф ва гуногунфарҳанг бунёд меёбад, зарур аст, ки шахсиятҳо аз лиҳози илму маърифат ҳамқадами замон буда, аз лиҳози ахлоқ нексиришт ва масъулиятшинос бошанд. Ташаккули чунин шахсияти ҳаматарафа пешрафта ва худогоҳ ҳеҷ гоҳ муқобили дину диндории аҳли ҷомеа нест. Ташаккули шахсияти миллатдӯсту меҳанпарвар ва аз лиҳози илму ахлоқ ҳамқадами замон самти худро дораду иҷрои вазифаҳои эътиқодӣ самти худро. Дар робита ба вижагиҳои эътиқод Қуръон мефармояд: “Ҳар киро Худо роҳ намояд, ҳамон роҳёбанда аст; ва касонеро, ки гумроҳ созад, пас ҳамонҳо зиёнкоронанд” (Аъроф, 7:178). Аз маънои ояти мазкур чунин маъно низ бардошт мегардад, ки роҳнамоӣ дар дасти Худо аст. Ӯ имкон ва қудрати кофӣ дорад, ки ҳатто шахсияти эътиқодиро аз дарёфти роҳи дуруст маҳрум намуда, ба ҷумлаи зиёнкорон ворид кунад ва ҳамчунин дар дасти Ӯст, ки шахсияти ѓайриэътиқодиро роҳнамою такягоҳ бошад. Аз ин нуқтаи назар, маҳсули фаъолияти эътиқодӣ маҳдуд аст ва он низ аз иродаи Худованд вобаста аст. Ҳамин тариқ, фаъолияти эътиқодӣ танҳо ба руҳу равони фарди алоҳида нафъ мебахшад, дар ҳолате, ки рӯоварӣ ба илму маърифати муосир, ба таври илова, имкон дорад, ки зиндагии ҳазорон нафарро аз душворӣ раҳонида, сабукӣ бахшад ва ахлоқи поку сиришти наку ба дили миллионҳо нафар хурсандию нишот ато намояд. Яъне, таҳсили илму маърифати муосир ва тарбияи ахлоқи наку нури хуршедие бар болои нури пешина хоҳад буд. Пешвои муаззами миллат ба ташаккули шахсияти солим ва созанда дахл намуда, хеле ба маврид ва дуруст ёдовар шуданд, ки Худои Таоло вақте моро офарид, ба мо ақл дод, дасту по дод. Барои чӣ? Барои он, ки мо бо истифода аз ақл ва дасту пойи хеш ба кори созандагию ободонӣ машѓул бошем, зиндагии худро пайваста таѓйир дода, тадриҷан ҷомеаи худро обод намоем. Дар ҳақиқати гуфтаҳои Пешвои муаззами миллат ягон ҷойи шак нест. Дар робита ба ин матлаб ҳадиси пайѓамбар низ мефармояд, ки бузургтарин ва азизтарин чизе, ки Худованд офарида аст, ақл аст. Ба шарофати ақл шахс метавонад ба бузургӣ расад ва ё метавонад хору залил бошад. Пас, ақлро ба роҳбарӣ гирифтан ягона роҳи дуруст ва муътамад ҳам дар ҳаёти шахсӣ ва ҳам ҷамъиятии одамон маҳсуб меёбад. Танҳо истифодаи ҳадафмандонаи ақл чун василаи ягона дурусти дарёфти дониши воқеию олати самарабахши ҳалли мушкилоти иҷтимоию табиию равонӣ имкон дорад, ки ҳар фарди ҷомеаро дар алоҳидагӣ ва тамоми ҷомеаро дар умум ба қуллаҳои умед бурда расонад. Роҳандозии ҳадафҳои волои таъйиншуда аҳли ҷомеаро водор менамояд, ки ба илму маърифати ҷавонон таваҷҷуҳи махсус зоҳир намояд. Пешвои миллат дар Паёми имсолаашон бори дигар ёдовар шуданд, ки аз лаҳзаи ба сари роҳбарӣ омаданашон ҳамеша илму маорифро соҳаи афзалиятнок ва тақдирсоз қарор додаанд. Имрӯз зарур аст, ки ба насли нав илму маърифати муосир таълим дода шавад. Бояд кӯшиш намуд, ки дастовардҳои имрӯзаи илму маърифати башарӣ, пеш аз ҳама, зеҳни сунъӣ дар ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ васеъ роҳандозӣ карда шаванд. Масъалаи дигаре, ки мо рӯёрӯи он истодаем, дар ташаккули шахсиятҳои созандаи ҷомеа ба таври васеъ истифода бурдан аз фарҳанги бою созандаи ниёгони гузаштаи мо мебошад. Пешвои миллат таъкид намуданд, ки дини ислом ҳамагӣ якуним ҳазор сол пеш пайдо шудааст, аммо Наврӯз таърихи зиёда аз шаш ҳазорсола дорад. Вижагии хоси Наврӯз дар он ифода меёбад, ки вай бо дин ҳеҷ рабте надорад, аммо дар табиати худ як фарҳанги бойи созанда, умумибашарӣ ва фарогирро нуҳуфтааст. Наврӯз бояд боиси фараҳмандию ифтихори ҳар тоҷик бошад. Танҳо номи ин ҷашни фархундапай аз он гувоҳӣ медиҳад, ки тоҷикон чӣ фарҳанги созандае доштаанд. Боиси сарафрозист, ки ҳатто пешвоёни кишварҳои абарқудрати ҷаҳонӣ ин ҷашнро бо номи зебои тоҷикияш ба забон меоранд. Суоле пайдо мешавад, ки чаро маҳз Наврӯз бештар мавриди таваҷҷуҳи Пешвои миллат қарор гирифт? Ин ҷо набояд ҷойи шак бошад, ки маҳз созандаю башардӯстонаи Наврӯз боис шудааст, ки он, аз як тараф, барои Пешвои миллат мавриди иҳтимоми махсус қарор гираду, аз тарафи дигар, ҷомеаи башариро водор намояд, ки онро чун унсури фарҳанги умумибашарӣ бипазирад. Чунин вижагиҳои волои наврӯзӣ, ба мисли меҳнати бунёдкорона, тозагию ободонӣ, кушодани дастурхони идона барои ҳар фард новобаста аз мансубияти этникию динӣ, хурсандию нишот ва баҳрабарӣ аз неъматҳои моддию маънавӣ чун ҳадафи зиндагӣ, ташкили маросимҳои варзишӣ байни қавму халқиятҳои гуногунмазҳабу гуногунзабон ва ѓайра, ки хусусияти башардӯстона дошта, дар замири қалби ҳар фарди ҳаётдӯсти ҷомеа новобаста аз мансубияти этникию эътиқодӣ амиқ реша давондааст, тамоми миллатҳоро водор сохтааст, ки онро бипазиранд ва сониян, саъй намоянд, ки онро чун унсури фарҳангии хеш муаррифӣ намоянд. Пешвои муаззами миллат аз мақоми Наврӯз дар фарҳанги миллӣ ва умумибашарӣ гардидани он ёдовар шуда, таъкид намуданд, ки

Паёми навбатии Президенти Тоҷикистон Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Ҷаноби Олӣ Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки 16-уми декабри соли 2025 садо дод, бо дарназардошти таҳлили рушди даҳсолаи фазои иқтисодӣ – иҷтимоии Тоҷикистон, мақом ва тамоюли рушди вазифавии ниҳодҳои давлатиро вобаста ба манфиатҳои миллату давлат барои соли 2026 ва солҳои оянда муқаррар ва муайян кард. Паём бо факту рақамҳо нишон дод, ки чи тавр давлати Тоҷикистон бо вуҷуди ҳама мушкилоти ҷаҳонию минтақавӣ, дохилию хориҷӣ зина ба зина ба самти пеш, дар шоҳроҳи бунёди давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, ва дунявӣ ҳаракат карда, иқтисоди миллиро ҳамчун машинаи бузурги таъминоти моддии худкифои халқ ташаккул дода, асолат, ҳувият ва рисолати таърихии давлатдории миллатро бо масъулияти таърихии бунёди ҷомеаи адолатнок тадриҷан ба самти саодати халқи Тоҷикистон рушд дода истодааст. Дар марҳалаи кунунии рушди давлатдории халқи тоҷик Президенти мамалакат самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатиро дар ислоҳи маънавии ҷомеа, дастгирӣ ва рушди ҷиддии соҳаи илму маориф, ташаккули мафкураи солими миллии ҷавонону бонувон маҳсуб дониста, мубориза бар зидди хурофот ва таассуби динӣ, бедории миллӣ ва ҳушёрии фикрӣ ва илмиро гарави наҷоти миллати соҳибдавлат эълон намуданд. Дар самти иқтисодӣ идомаи рушди саноатикунонии босуръат, рақамикунонии иқтисодиётро вазифагузорӣ карда, ҳифзи рушди соҳаҳои хоҷагии халқ ва дар умум суръати рушди иқтисоди миллиро дар соли 2026 дар сатҳи на камтар аз 8 фоиз нигоҳ доштанашро масъалагузорӣ намуданд. Ҳамчнунин, дар Паём ҷиҳати сафарбарии самараноки фаъолияти мақомоти давлат бо мақсади ба итмом расонидани ҳадафҳои марказии Тоҷикистони соҳибистиқлол-таъмини амният ва истиқлолияти комили озуқаворӣ, истиқлолияти энергетикӣ, баромадан аз бунбасти коммуникатсионӣ ва ҳифзи арзишҳои миллӣ, дастуру супоришҳои мушаххас дода шуд. Афзалияти сиёсати давлатӣ дар самти илму маориф Дар самти ислоҳоти маънавии ҷомеа нуктаи калидӣ ва асосӣ ин эълони қатъии афзалияти сиёсати давлатӣ дар самти илму маориф буд. Пешвои миллат садоқат ва боварии худро ба неруи илму маърифат қатъиян таъкид намуда, онро ҳамчун воситаи асосии ҳастии арзандаи миллат ва давлат эълон намуданд.“Ман аз рӯзҳои аввали фаъолияти худ ба ҳайси Роҳбари давлат то имрӯз дастгирӣ ва рушди илму маорифро самти афзалиятнок эълон карда, дар тӯли беш аз се даҳсола ба ин соҳаҳои ҳаётан муҳим таваҷҷуҳи аввалиндараҷа ва доимӣ зоҳир менамоям. Зеро хуб медонам, ки рушди ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷомеа ва давлат, ояндаи босаодати давлату миллат аз илму маорифи пешрафтае вобаста аст, ки заминаи мустаҳками онҳо имрӯз гузошта мешавад.” Дастгирии давлатии соҳаи маориф дар соли 2026 ба маблағи 14 миллиард сомонӣ расонида шуд, ки он нисбат ба соли гузашта 25,4 фоиз ва нисбат ба даҳ соли қабл, яъне соли 2015-ум панҷуним баробар зиёд карда шудааст. Роҳбари давлат дар паёмашон ба падару модарон, омӯзгорон ва ба кулли шаҳрвандони мамлакат муроҷиат карда, таъкид намуданд, дар масъалаи нигоҳубин ва таълиму тарбияи фарзандон бо камоли масъулият муносибат намоянд. “Мо бояд дар хотир дошта бошем, ки ояндаи давлату миллат аз насли босаводу донишманд, соҳибкасбу соҳибҳунар, соҳибмаърифату соҳибфарҳанг, дур аз таассубу хурофот, ватандӯсту ватанпараст ва дорои ҳисси баланди худшиносии миллӣ вобастагии амиқ дорад.” Роҳбари давлат консепсияи машҳури дар паёми соли 2021 эълоншударо, ки «Маориф пояи миллат аст» расман бо факту рақам собит намуда, “ояндаи давлату миллатро дар умум ба сатҳу сифати маориф” васл намуданд. Ташаккули худшиносии миллӣ Дигар аз нуктаҳои муҳимми паёми имсола дар қатори ҳама дастовардҳои бузургу таърихии иқтисодию иҷтимоияш ин таваҷҷуҳ ба ислоҳоти ногузири фазои маънавии кишвар, ташаккули ҳувият ва худшиносии миллӣ буд. Мо хуб медонем, ки дар шароити муосири рушди давлатҳои миллӣ вазифаи ҳимояи маънавии давлатҳо зери фишори таҳдиду хатарҳо ба вазифаи мубрами ҷомеаҳои давлатдор табдил ёфтааст. Дар шароити ноороми ҷаҳони муосир, таҳоҷуми иттилоотӣ, дар заминаи ҷаҳонишавии манфиатҳо ҳусну қубҳи арзишҳои миллии кишварҳои рӯ ба рушд бо омезишҳои беҷо, ба махлутшавии норавои арзишҳо сироят ёфта, ҳастии маънавии давлатҳои миллӣ осебпазир гашта, бунёди сиёсӣ ва ҳуқуқии соҳибихтиёрии халқҳо зери хатару таҳдидҳо мондааст. Ҷаҳонишавӣ дар заминаи инқилобҳои илмии биотехнологӣ ва иттилооти рақамӣ дар қатори ҳама дастовардҳояш ба рафторҳои мо, ба аслҳои ахлоқию ҳуқуқии мо, ба фарҳанг ва анъанаҳои миллиямон, ба сару либосамон, урфу одатамон ва забонамон фишор меорад. Дар чунин шароит таваҷҷуҳ ба аслҳои мафкуравии ҳимояи истиқлолияти сиёсии халқ ба масъалаҳои ҳалталаб ва мубрами рӯз табдил меёбад. А. Ҳифзи унсурҳои миллӣ Пешвои миллат ба маврид таъкид намуданд, ки бегонапарастӣ аввал “сару либосамонро, баъд забон ва сипас истиқлоли миллиамонро зери хатар мегузорад.” Маҳз ба ҳамин хотир ба модарону хоҳарон тавсия дода, умедворӣ намуданд: “Бо эътимоди комил иброз медорам, ки онҳо (яъне занону бонувони мамалакат А.Х.) дар масъалаи муқовимат ба бегонапарастиву хурофот ва исрофкориву зиёдаравӣ дар сафи пеши ҷомеа қарор мегиранд.” Ин даъват даъвати одӣ не, балки иҷрои рисолати таърихии миллат аст, ки як рункни муҳиммаш ба дасти зан – модари тоҷик афтидааст. Зан – модари тоҷик дар лаҳзаҳои вазнини бедавлатӣ, дар шароитҳои мушкили таърихӣ, дар ѓарибиҳои сиёсӣ ва иҷтимоӣ берун аз сарзаминҳои аҷдодӣ тайи тақрибан ҳазор сол на танҳо қаҳрамонҳо, абармардони илму фанро тавлиду тарбия карда, ба осиёби илми ҷаҳонӣ об рехта, ба бедавлатон далатдорӣ, ба бефарҳангон фарҳанг ва безабонон забон омўхт, инчунин онҳо сару либоси миллӣ ва забони модариро дар ҳалқаи оила то даргоҳҳои олии сиёсӣ ҳамчун забони илм, тарбия ва ахлоқи баланд ҳифз карданд ва бар дигарон намуна буданд. Вале имрўз чӣ шудааст, ки дар шароити давлати озод, демократӣ, ҳуқукбунёду дунявӣ занону бонувони мо муҳимтарин рукни фарҳанги миллӣ – либоси миллиро ҳифз карда наметавонанд? Ин даъвати Пешвои миллат даъвати сиёсӣ, ахлоқӣ ва миллатсозӣ аст. Фаҳм ва дарки дурусти он рисолати зани давлатдор ва ватаншинос аст. Модар на танҳо фарзандро, балки вай миллатро низ тарбият мекунад. Дигар ин ки имрўз сару либос ин танҳо рамзи фарҳанг не, балки иттилоот аст, иттилооти сиёсӣ, рамзи мафкура ва тамоюли тафаккури халқ аст. Ин аст, ки вай, яъне сару либос чун воситаи таъсиррасонӣ ва фишороварӣ, мақсаднок дар раванди ҷаҳонишавии манфиатҳо истифода мешавад. Дар ҷараёни манфиатхоҳии кишварҳои бузург ва алангаи ночаспониҳои фарҳангӣ забон, илм, санъат, тарзи ҳаёти иҷтимоӣ, сарулибос, симои зоҳирӣ ва ботинии миллати мо ҳамчун унсурҳои фарҳанги миллӣ, миллати эҷодгар таҳти зарбаи устувори маънавӣ қарор мегирад. Сиёсӣ сохтани эътиқод ва боварии мардум оташи ҷанги шаҳрвандиро аланга дод. Бегона кардани сару либос ва хароб кардани решаҳои фарҳангии миллат ҷанги мафкуравии миллати муосирро бедор карда олами ботинии миллати соҳибдавлатро хароб мекунад. Маҳз ба ҳамин хотир муроҷиати Президент ин муроҷиати таърихӣ ва ҳидояти тақдирсоз аст, ки ҳар зан – бонуи Тоҷикистон бояд ба