Имя автора: pressa

Президент, Хабарҳо

Ифтитоҳи бинои Шуъбаи маорифи ноҳияи Файзобод ва 2 иншоот ба таври фосилавӣ

30 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар ноҳияи Файзобод бинои Шуъбаи маорифи ноҳияро, ки ба истиқболи сазовор аз ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии  Тоҷикистон бунёд гардидааст, мавриди истифода қарор доданд. Ёдовар мешавем, ки 20 сентябри соли 2019 Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои бунёди бинои шуъбаи маорифи ноҳия санги асос гузошта буданд. Дар рафти корҳои сохтмонӣ 100 сокини маҳаллӣ бо кори муваққатӣ таъмин гардид. Бинои нави Шуъбаи маорифи ноҳияи Файзобод аз се ошёна иборат буда, дорои 15 ҳуҷраи корӣ ва дигар иншооти ёрирасон мебошад. Маҷлисгоҳ 100 ҷойи нишаст дошта, дар он барои баргузории чорабиниҳои маърифатию фарҳангӣ шароити мусоид фароҳам оварда шудааст. Атрофи иншооти тозабунёд чароғон ва сабзкорӣ шудааст, ки ба маркази ноҳия зебоии дучанд зам мекунад. Бунёди бинои нави Шуъбаи маориф дар ноҳияи Файзобод барои кормандону мутахассисони соҳа шароити арзандаи корӣ фароҳам овард. Ин иқдом барои аҳли маориф имкон медиҳад, ки фаъолияташонро мутобиқ ба талаботи замон ба роҳ монда, барои рушди соҳа, баланд бардоштани сифати таҳсилот ва тарбияи хонандагон саҳм гузоранд. Ҳоло дар ноҳияи Файзобод 68 муассисаи таълимӣ, 1 гимназияи хусусӣ ва 4 кӯдакистон бо фарогирии зиёда аз 30 ҳазор хонанда фаъолият доранд. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пас аз шиносоӣ бо шароити иншооти нав ба сифати корҳои сохтмонӣ баҳои баланд дода, ба омӯзгорон ва масъулини соҳаи маориф барои боз ҳам баланд бардоштани сифати таълим, истифодаи васеи технологияҳои муосир, ҷалби хонандагон ба омӯзиши фанҳои табиатшиносию дақиқ ва аз худ кардани забонҳои хориҷӣ дастуру супоришҳои мушаххас доданд. Қариб 50 фисади кормандони шуъбаи маорифи ноҳияи Файзободро занон ташкил медиҳанд. Соли равон 22 нафар тибқи квотаи президентӣ ба донишгоҳу донишкадаҳои кишвар дохил шуданд, ки 12 нафарашон духтарон мебошанд. Дар маҷмуъ давоми солҳои охир 305 духтари ноҳия тибқи квотаи Президентӣ ба муассисаҳои олии таълимӣ дохил шудаанд. Дар ҳамин ҷо Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчунин Муассисаи таҳсилоти томактабӣ дар деҳаи Шаҳтакиён ва Корхонаи воҳиди давлатии Хоҷагии манзилию коммуналии ноҳияро ба таври фосилавӣ ифтитоҳ намуданд. Муассисаи таҳсилоти томактабии рақами 6-и деҳаи Шаҳтакиёни ноҳия, ки Баҳор номгузорӣ шудааст, дар доираи сиёсати маорифпарваронаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мусоидати Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳия ва дастгирии соҳибкорони маҳаллӣ бунёд гардидааст. Муассиса аз 5 ҳуҷра ва ошхона иборат буда, бо шароити мусоид таъмин мебошад ва тибқи лоиҳа барои 50 кӯдак пешбинӣ шудааст. Ороиши бино ва саҳну майдони бозӣ бо сифати баланд анҷом дода шуда, рахти хоб, мизу курсӣ ва аёнияту ашёи хониш мувофиқ ба завқи кӯдакону наврасон фароҳам гардидааст. Корхонаи воҳиди давлатии Хоҷагии манзилию коммуналии ноҳия аз ду ошёна ва таҳхона иборат буда, дорои 15 ҳуҷраи корӣ, маҷлисгоҳ, ошхона, ҳуҷраҳои маишӣ, таваққуфгоҳ, анбор ва дигар иншооти ёрирасон мебошад Сокинони ноҳияи Файзобод бо назардошти шароити фароҳамшуда ва таъмини ҷойҳои корӣ ба Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон арзи сипос намуданд. Собиқадори соҳаи маориф Носир Саиди 80-сола, ки умри пурбаракати худро ба омӯзгории забони англисӣ бахшида, имрӯз низ дар шуъбаи маорифи ноҳия фаъолият дорад, намунаи садоқат ба касб ва фидокорӣ мебошад. Зимни суҳбати самимӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Носир Саид, барои хизмати арзандааш дар таълиму тарбияи насли наврас изҳори сипос карданд. 30.09.2025 ноҳияи Файзобод

Президент, Хабарҳо

Ифтитоҳи майдони Парчами давлатӣ ва пардабардорӣ аз пайкараи Исмоили Сомонӣ дар ноҳияи Файзобод

30 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар маркази ноҳияи Файзобод майдони Парчами давлатиро ба истифода доданд. Нахуст, бо садо додани Суруди миллӣ Парчами давлатӣ барафрохта шуд. Майдони Парчами давлатӣ ба таври муосир ва бо унсурҳои меъмории миллӣ бунёд гардидааст. Иншооти мазкур бо ҳадафи таҳкими худшиносӣ ва боло бурдани эҳсоси ватандӯстии сокинон сохта шуда, рамзи ваҳдату ифтихори миллӣ маҳсуб меёбад. Ба Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттилоъ дода шуд, ки баландии сутунпояи Парчами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон 55 метр, дарозии матоъ 14 ва паҳноиаш 7 метрро ташкил медиҳад. Ҳамчунин, дар майдони муқаддасоти миллӣ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз руйи пайкараи асосгузори аввалин давлати тоҷикон – Шоҳ Исмоили Сомонӣ пардабардорӣ намуданд. Баландии муҷассамаи Шоҳ Исмоили Сомонӣ 7 метр ва зерпояи он 5 метр мебошад. Иншооти мазкур бо маблағгузории Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии ноҳияи Файзобод ва саҳми соҳибкорони ватанӣ дар масоҳати умумии 46 садяк бунёд гардидааст. Тадбири мазкур дар доираи омодагӣ ба истиқболи сазовор аз ҷашни бузургу муқаддаси миллӣ – 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон амалӣ гардид. Қомат афрохтани муҷассамаи бунёдгузори давлати тоҷикон Шоҳ Исмоили Сомонӣ ва Парчами давлатӣ дар маркази ноҳияи Файзобод ба майдони муқаддасоти миллӣ ҳусни дигар зам намуда, шаҳодати тарғиб ва ҳифзу нигоҳдории арзишҳои миллӣ ва ҳамчунин эҳтиром ба таъриху фарҳанги пурифтихори тоҷикон аст. Зимни шиносоӣ Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба корҳои анҷомёфта баҳои баланд дода, бунёди иншооти навро дар маркази ноҳия дар самти қадрдонии шахсиятҳои таърихии миллати тоҷик намунаи ибрат арзёбӣ намуданд. Аз ин пас майдони муқаддасоти миллӣ ба яке аз маконҳои асосии баргузории ҷашну чорабиниҳои давлатию миллӣ мубаддал гардида, ҳамчунин, дар он барои истироҳату фароғати сокинон имконоти мусоид фароҳам мешавад. Ба масъалаи сабзазор ва гулпӯш намудани атрофи иншооти тозабунёд таваҷҷуҳ зоҳир гардида, ҳудуди он бо гулҳои рангоранг, дарахтони ороишию сояафкан ва фаввораҳои зебо оро дода шудааст. Бо назардошти талаботи меъморию шаҳрсозӣ тамоми роҳраву гузаргоҳҳои дохилу атрофи майдони Парчами давлатӣ ва назди пайкараи Исмоили Сомонӣ сафолакпӯш ва чароғон карда шудааст, ки шабонгоҳ хеле зебову назаррабо мебошад. 30.09.2025 ноҳияи Файзобод

Президент, Хабарҳо

Оғози сафари корӣ дар ноҳияи Файзобод ва боздид аз намоиши маҳсулоти кишоварзӣ

30 сентябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади ифтитоҳи як қатор иншооти таъиноти гуногун ва шиносоӣ бо вазъи зиндагии мардум бо сафари корӣ ба ноҳияи Файзобод ташриф оварданд. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон нахуст дар ноҳияи Файзобод аз намоиши маҳсулоти кишоварзӣ, аз ҷумла сабзавот, анвои гуногуни меваҳои тару хушк, маҳсулоти консервашуда, полезӣ ва ғалладонагию лӯбиёгиҳо, ки дар кишти тирамоҳию баҳорӣ ва такрорӣ бо истифода аз обу ҳавои мусоид, замини ҳосилхез ва тухмиҳои хушсифат ба даст омадаанд, дидан намуданд. Ба Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттиллоъ дода шуд, ки соли равон кишоварзони ноҳия бо истифода аз имкониятҳои мавҷудаи табиӣ майдони кишти зироатҳои кишоварзиро ба 10 ҳазору 214 гектар расонидаанд. Бартарӣ ба зиёд намудани масоҳати кишти ғалладонагӣ, лубиёгиҳо, зироатҳои техникӣ, картошка, сабзавот ва полезӣ, ки иқлими ноҳия барои кишту парвариши онҳо бештар мусоид мебошад, дода шудааст. Меҳнати пайвастаи хоҷагидорон ва риояи агротехникаи кишту парвариш имкон фароҳам овард, ки дар ноҳияи Файзобод афзоиши истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ таъмин шавад. Тавре иттилоъ дода шуд, ба ҳолати 1 сентябри соли 2025 дар ҳамаи шаклҳои хоҷагидории ноҳия 7 ҳазору 116 тонна картошка, 7 ҳазору  39 тонна ғалладонагӣ,  7 ҳазору 646 тонна меваҷот, 6 ҳазору 97 тонна сабзавот, 155 тонна ангур, 9 тонна полезӣ, 10 ҳазору 755 тонна шир, 2 ҳазору 156 тонна гӯшт, 53 тонна асал, 2,8 тонна моҳӣ ва 48 миллиону 375 ҳазор дона тухм истеҳсол шудааст. Ба Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттиллоъ дода шуд, ки дар ноҳия ҷамъоварии ҳосили помидор, ҷуворимаккаи дон, қаламфури булғорӣ ва лӯбиёгиҳо аз кишти такрорӣ дар майдони 240 гектар идома дорад. Намоишгоҳ, ки дар  шакли хеле ҷолибу диданӣ пешниҳод гардид, баёнгари фаровонҳосилӣ ва таҷрибаи ғании сокинони заҳматқарини ноҳия дар самти истифодаи замин аст. Маҳсули ҳунари занону кадбонуҳои ноҳия, аз ҷумлаи анвои гуногуни нон, фатир ва кулча ҳам дар шакли густурда бозгуи заҳмати аҳлона аст. Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъулини ҷумҳуриявию маҳаллӣ ва кишоварзони ноҳия барои боз ҳам баланд бардоштани иқтидори истеҳсолӣ, ҷамъоварии беталафи ҳосил, захираи маҳсулот барои давраи тирамоҳу зимистон, зиёд намудани масоҳати боғу токзор ва дар муҳлати муайянгардида бо истифода аз тухмиҳои серҳосили минтақа гузаронидани кишти тирамоҳӣ дастуру тавсияҳо доданд. 30.09.2025 ноҳияи Файзобод

МАҚОЛАҲО

Ҷилваи дурахшони забони тоҷикӣ дар даврони Истиқлол

Забон унсури асосии фарҳанги ҳар миллат ба ҳисоб рафта, дар ташаккулу инкишофи он нақши муҳимро мебозад. Он василаи асосии касби маърифат буда, абзори муҳимтарини рушду нумуи худшиносии миллӣ ва бою ғанӣ гардидани олами маънавии ҳар фарди миллат шинохта мешавад.Донистани забони миллӣ одатан оғози маърифатнокии шахс ва ҳамзамон роҳи дурусттарин ва маҳсулноктарини омӯзиши забонҳои хориҷӣ арзёбӣ мегардад. Шоири маъруфи адабиёти классикии тоҷик Тошхӯҷа Асирӣ беҳуда нагуфтааст: Ҳар кас ба забони худ сухандон гардад, Донистани сад забон осон гардад. Маҳз тавассути забон ҷаҳони маънавии шахсу сатҳи фарҳангнокии он ифшо мегардад. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон нақши созанда ва муассири забони миллиро дар рушду шукуфоии миллат ба хубӣ дарк намуда, барҳақ фармудаанд: «Забон хишти аввалини кохии миллат буда, яке аз рукнҳои асосии давлати миллӣ ва нахустунсури тафаккури миллӣ мебошад». Ҳақ ба ҷониби Пешвои миллат аст. Маҳз забон миллатро аз нестшавӣ нигоҳ дошта, барои бунёди давлати миллӣ заминаи ғоявиро муҳайё менамояд. Маҳз забон аст, ки дар доираи он тафаккури миллӣ шакл мегирад. Зебогию фасеҳии забон, бадеияту хушгувории он дар ҳар шакле набошад, дар тафаккур ифодаи воқеии худро меёбад. Забони зебою фарҳехта нишони тафаккури рушднамуда маҳсуб меёбад. Вақте дар бораи нақши барҷастаи забони миллӣ ва рушду нумуи он дар даврони Истиқлол ҳарф мезанем, пеши назари мо беихтиёр симои хирадмандонаи Пешвои миллат ҷилвагар мешавад. Воқеан ҳам ҳар фарди худшинос ва фарҳангдӯсти миллат бояд Худоро шукр гӯяд, ки барои онҳо сарвареро дар шахси Эмомалӣ Раҳмон насиб гардонд, ки бо тамоми ҳастии хеш баҳри рушду такомули забони миллӣ талош меварзанд. Ба ҳамагон маълум аст, ки маҳз тавассути сиёсати дурандешона ва фарҳангпешаи Пешвои муаззами миллат Эмомалӣ Раҳмон забони тоҷикӣ дар даврони Истиқлол мақоми воқеан ҳам созанда ва муассир касб намуду баҳри рушду камоли он чун дар замони Сомониён шароити мусоид фароҳам оварда шуд. Ҳар гоҳ аз минбари баланди Созмони Милали Муттаҳид забони ноби тоҷикӣ аз даҳони сарвари тамоми тоҷикони дунё, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон садо медиҳад, тамоми вуҷуди шахсро як эҳсоси амиқи хурсандию сурур фаро мегирад. Забони тоҷикӣ чун дигар забонҳои дунё аз минбари бонуфуз садо медиҳаду бо фасоҳату зебогии худ пардаҳои фазоро аз ҳам меканад. Воқеан ҳам чунин лаҳзаҳо ҳолати хеле фараҳовару хушнудкунанда маҳсуб меёбанд. Қобили зикр аст, ки ҳар фарди таҳлилгару забоншинос ва миллатдӯст дарҳол дарк менамояд, ки маҳз замони Истиқлол замони ҷилваи дурахшони забони тоҷикӣ гардидааст. Истиқлол ҳамчун падидаи фармомӯшнашавандаи таърихӣ ва тақдирсози миллат дар баробари музаффариятҳои азим дар ҳаёти сиёсию иқтисодӣ ҳамчунин дар ҳаёти фарҳангии миллат, махсусан дар боло рафтани нақшу мақоми забони миллӣ низ нақши муассир ва таконбахш гузошт. Маҳз ба шарофати истиқлоли давлатӣ ва сиёсати фарҳангпешаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон меҳру муҳаббати ҳар фарди миллат ба забон ва таъриху фарҳанги хеш даҳчанд афзуд. Имрӯз, вақте суханварии хонандагони хурдсолро ба забони ноби тоҷикӣ дар озмунҳои ҷумҳуриявӣ мушоҳида менамоем, тамоми вуҷудамонро ғайричашмдошт як ҳолати хурсандибахш фаро мегирад. Забони тоҷикӣ чӣ қадар забони ширину гуворост! Бояд эътироф намуд, ки чунин як меҳру муҳаббати самимӣ ба забони миллӣ маҳз дар даврони Истиқлол ва маҳз тавассути сиёсати фарҳангпешаи Пешвои миллат ба мо даст дод. Маҳз Истиқлоли давлатӣ ва меҳру муҳаббати содиқона ва самимии Пешвои миллат сабаб гардид, ки имрӯз дар тамоми донишкадаю донишгоҳҳои ҷумҳурӣ аз фанҳои дақиқу табиатшиносӣ ба забони ноби тоҷикӣ дарс гуфта мешавад. Ба таври муқоиса дар замони шуравӣ фарзанди тоҷик фанҳои мазкурро ба забони бегона аз худ мекард. Ё имрӯз мебинем, ки чӣ қадар маҷаллаҳои илмӣ дар дилхоҳ соҳаи илм ба забони тоҷикӣ нашр мешаваду онҳо мавриди мутолиаи умум мегарданд. Бешак чунин ҳолатҳои фарқкунанда ва муассир дар пешрафт ва рушди забони тоҷикӣ дар муқоиса бо замони шуравӣ хеле зиёданд ва аҳли илму фарҳангро ҳоҷат ба баёни муфассал нест. Истиқлол ба таври воқеӣ шароите гардид, ки ба шарофати он забони миллии тоҷикӣ бори дигар имкон пайдо намуд, ки худро дар баҳри беканори ҳамкории фарҳангу тамаддунҳои мухталиф ва рақобатҳои гуногунпояи забонҳои гуногун худро санҷад. Чуноне ки воқеияти имрӯза бозгуст, забони тоҷикӣ имрӯз аз байни мавҷҳои пурталотуми баҳри рақобати забонҳои мухталиф сарбаландона қадам зида, ҳар чӣ бештар мавқеи устуворро касб карда истодаасту фазои таъсири худро тавсеа бахшида истодааст. Боиси ифтихор аст, ки забони тоҷикӣ дар як муддати кӯтоҳ ба шарофати сиёсати хирадмандони Пешвои миллат аз озмоиши ҷиддии рӯзгори пурталотуми ҷомеаи имрӯза сарбаландона гузашт. Фарзандони баномуси миллат бори дигар собит намуданд, ки забони миллии онҳо забони илму сиёсат буд, ҳаст ва мемонад. Фарзандони баномуси миллат ба забони миллӣ асарҳои илмии худро таълиф намуда, дар инкишофи забон пайваста саҳми назарраси худро гузошта истодаанд. Фазои нави сиёсии ҷомеаи башарӣ ва рушди бемайлони улуми дақиқ аз забони миллӣ ва соҳибони он тақозо менамояд, ки ба шароити нави рушд ҳамеша ҷавобгӯ буда, баҳри мақоми сазовор дар байни забонҳои гуногуни ҷаҳонӣ саъй намоянд. Таҳлилу омӯзишҳо аз он гувоҳӣ медиҳанд, ки барои рушди забон ба ғайр аз сиёсати миллатдӯстонаи сарвари кишвару шароити созандаи Истиқлол боз масъулиятшиносиии фарзандони баномуси миллат низ хеле муҳим ва зарур мебошад. Эҳсоси масъулиятшиносӣ дар назди тақдири миллат, дар назди фарҳанги бою ғании гузашта, дар назди руҳи бузургони илму фарҳанги миллӣ ҳар шахси забондӯстро водор менамояд, ки дар баробари омӯзиши забонҳои ғайр нисбат ба забони миллӣ бетараф набошад. Дар баробари забонҳои ғайр посу гиромӣ доштани забони миллӣ нишонаи асосии меҳру муҳаббат ба забони миллӣ маҳсуб меёбад. Абдухалилзода К.А. Муовини директори Маркази исломшиносӣ

Президент, Хабарҳо

АМРИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Соҳибзода Муҳаммадҷон Маҳмадалӣ бо сабаби ба кори дигар гузаштан аз вазифаи муовини якуми директори Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон озод карда шавад. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ш. Душанбе 29 сентябри соли 2025 №АП-880

Президент, Хабарҳо

ФАРМОНИ ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН

Дар бораи озод намудани судяҳо Мутобиқи моддаи 69 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон фармон медиҳам: Раҷабзода Ҳотам Назар аз вазифаи раиси суди ноҳияи Рӯдакӣ, Баротзода Ҳусейн Наҷот аз вазифаи раиси суди ноҳияи Рашт, Мирзозода Манучеҳр Ҳасан аз вазифаи судяи суди ноҳияи Ёвони вилояти Хатлон, Азизӣ Ҷалолиддин Азизхоҷа аз вазифаи судяи суди иқтисодии вилояти Хатлон бо сабаби ба кори дигар гузаштан озод карда шаванд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ш. Душанбе 29 сентябри соли 2025 №1077

Президент, Хабарҳо

Суҳбати телефонӣ бо Президенти Федератсияи Русия Владимир Путин

Имрӯз суҳбати телефонии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо Президенти Федератсияи Русия муҳтарам Владимир Путин доир гардид. Зимни суҳбат сарони ду давлат масъалаҳои ҷории рушди ҳамкориҳои дуҷонибаи Тоҷикистону Россияро мавриди муҳокима қарор дода, оид ба ҷанбаҳои мубрами рӯзномаи байналмилалӣ мубодилаи афкор анҷом доданд. Сарони давлатҳо, ҳамчунин, ҷадвали мулоқотҳои сатҳи олии дарпешистода дар қолабҳои дуҷониба ва бисёрҷонибаро баррасӣ намуданд. 29.09.2025 шаҳри Душанбе

МАҚОЛАҲО

Ҳофизи Шерозӣ ва осори гаронарзиши ӯ

Хоҷа Шамсуддин Муҳаммад Ҳофизи Шерозӣ соли 1325 дар шаҳри Шероз ба дунё омадааст. Ҳанӯз аз овони хурдсолӣ ӯ аз падар ятим монда, бо модараш умр ба сар мебарад. Шоири машҳур ҳанӯз аз овони хурдсолӣ ба таҳсилу илмомӯзи шавқу рағбати зиёд дошт, вале мутаасифона дар мактабҳои он замон танҳо нафарони пулдор метавонистанд таҳсил намоянду халос. Ба ҳама мушкилиҳо нигоҳ накарда, Шамсуддини хурдсол барои таҳсил намудан дар мактаб саъй мекунад ва ба нонпазхона ба кор оғоз мекунад то музде ба даст орад. Ӯ баъд аз музд гирифтан онро ба се қисм ҷудо мекунад: як қисм барои модараш, як қисм барои таҳсилаш ва қисми дигар барои худаш. Дар як вақт ҳам кору меҳнат ва ҳам таҳсилу илмомӯзи барояш мушкил буда, ба ин ҳама сабру таҳаммулро пеша мекунад. Дар як мудати кӯтоҳ ӯ аз ҳаммактабони худ пеш гузашта ба шеърнависӣ оғоз мекунад ва Қуръонро низ аз ёд мекунад ва ба ин хотир ба ӯ лақаби “Ҳофиз” додаанд. Ҳофизи Шерозӣ яке аз бузургтарин шоирони ғазалсарои адабиёти классикии форсу тоҷик буда, на танҳо миёни миллати худ, балки миёни халқҳои ҷаҳон шуҳрат ёфтааст. Осори адабии шоир хеле бою рангоранг буда, асари машҳури ӯ “Девони Ҳофиз” мебошад, ки аз ғазалҳо, қасидаҳо ва рубоиёту қитъаҳо иборат мебошад. Дар ашъори Ҳофиз бештар мавзӯҳои фалсафию ахлоқӣ, ишқи илоҳӣ ва заминӣ, зебогии табиату ҳаёт, нақди риёкорь ва зоҳирпарастӣ дида мешавад. Ҳифзи ватану дӯст доштани он дар ашъори Ҳофиз мавқеъи марказӣ дошта, инро дар мисоли ғазали худи шоир, ки муҳаббати худро нисбат ба хоки диёраш хеле самимӣ ба қалам додаст метавон дарёфт: Хушо Шерозу вазъи бемисолаш, Худовандо нигаҳ дор аз заволаш. Зи Рукнободи мо сад лавҳашаллоҳ, Ки умри Хизр мебахшад зулолаш. Саросар тамоми эҷодиёти Хоҷа Ҳофизро панду андарзҳо ғояҳои адлу инсоф, меҳнати ҳалол кардан, меҳру муҳаббат доштан, сабру наҳаммул намудан фаро мегирад, чунончӣ: Панди ҳаким маҳзи савоб асту айни хайр, Фархунда он касе, ки ба самъи ризо кушид. Насиҳате кунамат, бишнаву баҳона магир, Ҳар он чи носиҳи мушфиқ бигӯядат бипазир. Аз гуфтаҳои боло чунин бар меояд, ки инсон ҳамеша ба панду андарз ниёз дорад. Фархундаву хушбахт он аст, ки панду андарзро шунаваду писандад ва дар ҳаёти ҳарӯзаи хеш аз он истифода намояд. Дар замони зиндагии Ҳофиз вазъи иҷтимоии атроф он қадар хуб набуд. Бисёр нафарони бехирад худро суфию оқил шумурда, ба мардумфиребӣ ва риёкорӣ даст мезаданд. Ҳофиз аз чунин вазъ маъюсу ғамгин гардида, андешаи худро чунин баён мекунад. Ҳофизо май хӯру риндӣ куну хуш бош вале, Доми тазвир макун чун дигарон Қуръонро. Шоири машҳуру маъруф Хоҷа Ҳофизи Шерозӣ бо эҷодиёти пурмазмунаш дар фарҳангу таммадуни ҷаҳонӣ ҷойгоҳи махсусро соҳиб гаштааст. Осори ӯ бо забонҳои дигар низ тарҷума шудааст. Шоирону мутафаккирони Ғарб аз эҷодиёти ӯ илҳом гирифта, бисёр васфаш кардаанд. Аз ҷумла донишманди машҳури олмонӣ Гёте таҳти таъсири илҳомбахши “Девон”-и Ҳофиз маҷмӯаи ашъори худро бо номи “Девони ғарбӣ” эҷод кардааст. Шеъру ғазалҳои эҷоднамудаи Ҳофизи Шерозӣ ҳодисаву воқеаҳои пурпечутоби замонашро ба таври бадеӣ инъикос намуда, ҳамчун маводи тарбиявӣ дар тарбияи насли имрӯзу фардо бисёр арзишманд мебошанд. Девони Ҳофиз дар хонадони ҳар як мардуми форсу тоҷик ҳамчун як китоби муқаддас ҷой доштааст ва дорад. Шеъру ғазалҳои Ҳофиз имрӯз низ дар байни мардумони форсизабон, аз ҷумла тоҷикон хеле маъмул буда, кулли мардуми донишманду оддӣ, зиёию руҳонӣ ва олимону унвонҷӯён аз он васеъ истифода мебаранд. Шоири маъруфу шинохта соли 1390 дар шаҳри Шероз аз дунё мегузарад ва оромгоҳаш дар он ҷо мебошад, ки мардуми ҷаҳон аз он зиёрат намуда номи неку осори гаронарзишаш ҳамеша зинда хоҳад монд. Шарифова Санавбар сармутахассиси шуъбаи пажӯҳиши маъхазҳои исломӣ

МАҚОЛАҲО

Ҷойгоҳи илм дар фарҳанги исломӣ

Илм ҷавҳари рӯшноист ва инсонҳо ҳамеша ба он эҳтиёҷ доранд. Ба ибораи дигар илм – нурест, ки инсон маҳз тавассути ин нур роҳи худро возеҳу равшан месозад ва худро аз ҳама гуна хатарҳо эмин нигоҳ медорад. Илм аст, ки инсонро ба пайроҳаҳои саодатмандӣ, хушбахтӣ, некномӣ мебарад. Таърих гувоҳ аст, ки ҷомеаи башарӣ барои баёни андеша, шинохти асрори табиат ва дар иртибот қарор гирифтан ба омӯзиш ва парвариш шуруъ аз оғози пайдоиши оламу одам руҷуъ кардаанд. Маҳз, омӯзиши илм ба ҷомеаи башарӣ имкон дод инсон ба шинохти табиат ва ифшои асрори он дастрасӣ пайдо кунад ва тавассути баёни андеша дар иртиботи гурӯҳӣ қарор гирад. Агар ба таърихи башарият руҷуъ шавад, возеҳу равшан мегардад, ки маҳз илм инсонро аз ибтидои офариниш то имрӯз ба зинаҳои баланди рушд расонидааст. Аҳамият ва нақши калидии илм буд, ки ҳам дар динҳои тавҳидӣ ва ҳам дар баёнияҳои башарӣ ба омӯзиш ва парвариши он диққати махсус дода шудааст. Илмомӯзӣ дар динҳои тавҳидӣ дар мадди аввал қарор гирифта, таъкиду тавсияҳо дода шудааст. Ба вижа, омӯзиши илм ва густариши он дар дини ислом ҷойгоҳи хос дошта, дар Қуръони карим, аҳодиси набавӣ ва дигар сарчашмаҳои исломӣ борҳо таъкид шудааст. Агар ҷойгоҳи илмро дар Қуръони карим бинем, аввалин сураеро, ки Худованд нозил кардааст, бо амри “اقرأْ” (Бихон) фиристодааст ва ҳамчунин дар бештари ояҳо бандагонашро ба омӯзиши илму дониш ба шакли “اِعلموا” (Илм омӯзед!) амр кардааст. Ҳамчунин, дар Қуръони карим ба кашфи асрори табиат сураҳое чун: Наҷм, Қамар, Зориёт, Мурсалот, Буруҷ, Фаҷр, Шамс, Лайл, Зуҳо, Зилзол, Аср ва зиёд ояҳо сатр гардидаанд, ки ба омӯзишу пажӯҳиш далолат мекунанд. Сураи дигаре, ки аз авлавияту қудсияти илм дарак медиҳад, сураи Қалам аст, ки Худованд ба он қасам мехӯрад. Дар сураи Ғофир, ояи 58 донишу нодониро баробар надониста, имлро биноӣ ва ҷаҳлро кӯрӣ донистааст, “وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ” (Ва нобинову бино баробар нестанд). Ҳамзамон, ин китоби муқаддаси мусулмонон ба олимон низ мақоми баланд дода, дарк ва шинохти асрори табиатро хоси онҳо медонад, аз ҷумла, дар сураи Анкабут, ояи 43 мефармояд: “وَتِلۡكَ ٱلۡأَمۡثَٰلُ نَضۡرِبُهَا لِلنَّاسِۖ وَمَا يَعۡقِلُهَآ إِلَّا ٱلۡعَٰلِمُونَ” (Ин мисолҳоро (достонҳо) барои мардум баён мекунем ва онро ба ҷуз олимон дарк намекунанд). Дар фарҳанги исломӣ илм ва дониш ҳидоятгари инсонҳо, роҳнамои миллатҳо ва таъминкунандаи хушбахтиҳо шинохта шудааст. Чунин вижагиҳои илм аст, ки олимону донишмандонро Паёмбари ислом (с) ворисони худ донистаанд. Тибқи ривоятҳои исломӣ дар рӯзи қиёмат се гурӯҳи шафоаткунанда аст: паёмбарон, шаҳидон ва олимон. Маҳз, дарку шинохти олимон буд, ки илму дониш рушд кард ва заминаи саодату пешрафти инсонҳо гардид. Бо чунин вижагиҳо “илм – рушноӣ ва ҷаҳл – торикӣ” шинохта шудааст. Яқин аст, ки ҷомеаи имрӯза маҳз, дар пояи илму дониш ба пешравиҳое чун тамаддунофарию фанноварии технологӣ комёб гаштаанд. Одинаева Ш. – сардори шуъбаи пажӯҳиши ҳуқуқи исломии Маркази исломшиносӣ дар назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон

Президент, Хабарҳо

Суханронӣ дар мубоҳисаҳои иҷлоси 80-уми Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид

Муҳтарам  Раис, Муҳтарам Дабири кулл, Хонумҳо ва ҷанобон, Имрӯз, ки мо аз 80-умин солгарди қабули Оинномаи Созмони Милали Муттаҳид  таҷлил менамоем, ҳамаи кишварҳои узвро ба ин муносибат самимона табрику таҳният мегӯям. Пӯшида нест, ки айни ҳол ҷаҳони муосир ба ҳолати ноустувориву номуайянӣ ва печидагиҳои рӯзафзун рӯ ба рӯ гардидааст. Ихтилофоти геосиёсӣ, талошҳои азнавсозии низоми муносибатҳои байналмилалӣ, мухолифату низоъҳо дар минтақаҳои гуногуни олам ва дигар хавфу хатарҳои амниятӣ барои сулҳу осоиши пойдор таҳдидҳои ҷиддӣ эҷод кардаанд. Дар баробари ин, оқибатҳои тағйирёбии иқлим ва афзоиши нобаробарии иҷтимоӣ ба раванди рушди устувори глобалӣ маҳдудиятҳо ворид мекунанд. Дар чунин шароити мураккаб ва тағйирёбанда нақши Созмони Милали Муттаҳид ҳамчун минбари муколама, ҳамкорӣ ва таҳкими сулҳу амният дар ҷаҳон  беш аз пеш аҳаммият пайдо мекунад. Аз ин лиҳоз, кишварҳои моро зарур аст, ки дар амалияи байналмилалӣ ҷиҳати ҳифзи ин асолат – бозгашт ба риояи комили ҳуқуқи байналмилалӣ – якҷо ва пайваста талош варзанд. Дар ин раванд, инчунин, таҳкими ҳамкории баробарҳуқуқ миёни давлатҳои хурду бузург ҳамчун иқдоми муҳим ва саривақтӣ арзёбӣ мегардад. Муҳтарам  Раис, Стратегияи миллии рушди Тоҷикистон то соли 2030 бо Ҳадафҳои Рушди Устувор комилан  ҳамсадо аст ва мо ҷонибдори татбиқи пурра ва саривақтии ин банди рӯзномаи ҷаҳонӣ мебошем. Мутаассифона, давлатҳои рӯ ба тараққӣ, хусусан, кишварҳои кӯҳистонӣ ва маҳсур дар хушкӣ, дар роҳи дастрасӣ ба ин ҳадафҳо ба душвориҳо ва мушкилоти зиёд рӯ ба рӯ мебошанд. Онҳо, бахусус кишварҳои осебпазир, зарурати андешидани чораҳои ҷиддиро ҷиҳати таъмини маблағгузории рушди устувор ва беҳтар намудани дастрасӣ ба манбаъҳои молиявӣ эҳсос мекунанд. Бо вуҷуди талошҳои дастҷамъона дар ин ҷода, ҳаҷми маблағгузории ҷомеаи ҷаҳонӣ барои рушди устувор ҳамоно талаботи мавҷударо қонеъ карда наметавонад. Чунин ҳолат вокуниши саривақтӣ, ҷудо намудани маблағҳои иловагӣ ва бознигарии равишҳоро вобаста ба низоми байналмилалии молиявӣ тақозо менамояд. Тоҷикистон аз ислоҳоти муассир ва одилонаи василаҳои молиявии байналмилалӣ ҷонибдорӣ мекунад. Дар марҳалаи кунунӣ мо шоҳиди сатҳи нобаробари рушди иқтисодии давлатҳо мебошем ва дар амалияи рафъи ин ҳолат нақши кишварҳои мутараққӣ ва сохторҳои байналмилалии молиявӣ метавонад муассир бошад. Бисёре аз кишварҳои рӯ ба тараққӣ ва камтараққии осебпазир, ҳамоно зери таъсири пайомадҳои буҳронҳои иқтисодиву молиявӣ, камбизоатӣ бемориҳои сироятӣ, аз ҷумла КОВИД, офатҳои табиӣ ва ноамнии озуқаворӣ қарор доранд. Онҳо ба андешидани тадбирҳои муассир дар самти дастгирии молиявӣ, аз ҷумла  соқит кардани  қарзҳо ниёз доранд. Аз нигоҳи мо, имрӯз вақти он расидааст, ки сари ин мавзӯи умда ҷиддан фикр кунем. Ҳозирини гиромӣ, Имрӯз мушкилоти марбут ба тағйирёбии иқлим дар кишварҳои гуногуни сайёра, аз ҷумла Тоҷикистон боиси эҷоди монеаҳои ҷиддӣ дар роҳи ноил шудан ба Ҳадафҳои Рушди Устувор гардидаанд. Кишвари мо низ, ки 93 фоизи ҳудудаш аз кӯҳистон иборат аст, аз пайомадҳои манфии ин раванд нигарон мебошад. Тағйирёбии даври гидрологӣ ва обхезиву хушксолиҳои пайдарпай, инчунин, хокборишҳои шадид дар тӯли чанд даҳсолаи ахир ба захираҳои обиву энергетикӣ ва амнияти озуқавории Тоҷикистон таъсири бевосита мерасонанд. Мо бар асари офатҳои табиии марбут ба об ҳамасола зарари ҷиддии моддӣ ва молиявӣ мебинем. Мутаассифона, ин ҳодисаҳо дар аксар маврид боиси  талафоти ҷонӣ ва аз байн рафтани инфрасохтори ҳаётан муҳим мегарданд. Оқибатҳои тағйирёбии иқлим ва болоравии ҳарорат  боиси обшавии босуръати пиряхҳо ва бад шудани ҳолати экосистемаҳои баҳру уқёнусҳо гардидаанд. Мехоҳам ёдрас шавам, ки тобистони соли ҷорӣ Тоҷикистон аз Конфронси сатҳи баланд оид ба ҳифзи пиряхҳо дар шаҳри Душанбе мизбонӣ кард. Ин ҳамоиш аҳли ҷомеаи ҷаҳониро ба мақсади баррасии масъалаҳои марбут ба мушкилоти  криосфера гирди ҳам овард. Лозим ба ёдоварист, ки то имрӯз аз 14 ҳазор пиряхи Тоҷикистон, ки яке аз сарчашмаҳои асосии оби ошомиданӣ дар минтақа мебошад, зиёда аз як ҳазору сесад адади он  пурра об шудааст ва суръати обшавии пиряхҳои мо дар ҳоли афзоиш қарор дорад. Ин дар ҳолест, ки  пиряхҳо ва дигар манбаъҳои оби Тоҷикистон то 60 фоизи  захираҳои оби Осиёи Марказиро ташкил медиҳанд. Моро мебояд дар раванди ҳалли мушкилоти вобаста ба сарчашмаи ҳаёти инсоният, яъне об бетараф набошем. Ҳозирини арҷманд, Тоҷикистон дар соҳаи дипломатияи об мавқеи фаъол дорад. Кишвари мо дар доираи ибтикори навбатии худ дар соҳаи об дар чаҳорчӯби татбиқи Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018 – 2028” дар ҳамкорӣ бо шарикони байналмилалии хеш тадбирҳои амалӣ меандешад. Ман аз кишварҳои узв ва ҷонибҳои манфиатдор даъват менамоям, то дар кори чорабинии навбатии “Раванди оби Душанбе” – Конфронси байналмилалии сатҳи баланд, ки соли оянда дар  Тоҷикистон   баргузор мегардад, ширкати фаъол дошта бошанд. Ин чорабинӣ, бешубҳа, ба идомаи азму талошҳои муштараки мо дар доираи Рӯзномаи амал оид ба об такони тоза хоҳад бахшид. Мо бовар дорем, ки он, ҳамчунин, барои омодагӣ ба Конфронси оби соли 2028-и Созмони Милал дар шаҳри Душанбе заминаи устувор хоҳад шуд. Муҳтарам Раис, Институтҳои қавӣ ва маърифати ҳуқуқӣ пояи ҷомеаи одилона ва устувор мебошанд. Имрӯзҳо ҷомеаи ҷаҳонӣ шоҳиди нодида гирифтан ва поймол шудани меъёрҳои ҳуқуқи байналмилалӣ гардидааст, ки пойдевори назму низом ва сулҳу субот дар ҷаҳон ба ҳисоб мераванд. Мо ба зарурати риояи қатъии қонунҳои байналмилалӣ ва дар чаҳорчӯбаи қонун ҳаллу фасл намудани ҳама гуна низову ихтилоф таъкид менамоем. Бо дарки амиқи ин воқеият Тоҷикистон пешниҳод менамояд, ки Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид имконияти эълон намудани Соли байналмилалии маърифати ҳуқуқиро мавриди баррасӣ қарор диҳад. Мо аз ҳамаи давлатҳои узв даъват менамоем, ки ба ин ташаббус ҳамроҳ шаванд ва фарҳанги ҷаҳонии шаффофият ва адолатро тақвият бахшанд. Хонумҳо ва ҷанобон, Татбиқи босуръати  технологияҳои рақамӣ ва истифодаи дурусти зеҳни сунъӣ метавонад ба раванди амалисозии Ҳадафҳои Рушди Устувор мусоидат намояд. Ман аз ҳамаи кишварҳои узв барои ҷонибдорӣ аз пешниҳоди Тоҷикистон оид ба қабули қатъномаи махсус зери унвони “Нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имконоти нав барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ” изҳори  сипос менамоям. Итминон дорам, ки қатъномаи 25 июли соли ҷорӣ аз ҷониби Маҷмаи Умумӣ қабулгардида ҳамчун василаи асосии истифодаи бехатар ва одилонаи зеҳни сунъӣ дар минтақаи мо хидмат хоҳад кард. Дар ин замина таъсиси Маркази минтақавии зеҳни сунъиро дар шаҳри Душанбе салоҳи кор мешуморем. Ин марказ, бешубҳа, метавонад ба роҳандозии ташаббус ва лоиҳаҳои муштараки кишварҳои Осиёи Марказӣ дар самти зеҳни сунъӣ мусоидат намояд. Қобили зикр аст, ки ҳамзамон бо мукаммал гардидани технологияҳои рақамӣ, таҳдидҳои нави амниятӣ, бахусус ҷиноятҳои киберӣ низ меафзоянд. Дар ин замина, мо таъкид менамоем, ки амнияти киберӣ бояд ҷузъи муҳимми амнияти дастҷамъӣ бошад. Возеҳ аст, ки дар баробари ҷиноятҳои киберӣ, терроризм, ифротгароӣ, қочоқи силоҳ, маводи мухаддир ва дигар зуҳуроти

Прокрутить вверх