Имя автора: pressa

Пешвои муаззами миллат имсол низ дар интиҳои Паёми хеш ба Маҷлиси олӣ ба яке аз сифатҳои хеле муҳим ва зарурии аҳли ҷомеа, бахусус пешвоёни дин – шукргузорӣ аз Ватан таваҷҷуҳ зоҳир намуда, сароҳатан иброз доштанд: «…Ҳар фарди тоҷике, ки аз ҳамин Ватан менолад, аз ҳамин сарзамини биҳиштосои аҷдодӣ менолад, ношукру носипос ва нотавонбину кӯрнамак аст!» Воқеан ҳам дар нисбати чунин андешаҳои ҳақбинона ва шахсиятсоз бетараф будан ғайриимкон аст. Шахсе, ки аз вожаи «шукр» бехабар аст, аз неъмати Худованд, ки ба мо чунин сарзаминро арзонӣ доштааст, аз меҳнати мардуми ин сарзамин, ки пайваста баҳри ободии Ватан сарф мегардад, аз сиёсати хирадмандона ва сулҳовари Пешвои муаззами миллат, ки барои тантанаи сулҳу осоиш ва гул-гуншукӯфоии кишвар шабу рӯз заҳмат кашида истодааст, ношукрӣ мекунад, чунин шахсро соҳибақлу равшанзамир гуфтан нашояд. Гузашта аз ин, мардуми мо қариб ҳама мусулмонанд. Барои мардуми мусулмон Қуръон, ки сарчашмаи асосии таълимоти динияш маҳсуб меёбад, мефармояд, ки агар шукргузорӣ намояд, пас, Худо неъматашро бар вай меафзояд ва агар носипосӣ кунад, вайро ҷазои сахт интизор аст. (Ниг. Сураи «Оли Имрон», ояти 145; сураи «Ибороҳим», ояти 7). Аз ин нуқтаи назар, шахсе, ки шукргузорӣ намекунад, пас, нисбати дастури Қуръон беэътиноӣ намудааст. Қобили зикр аст, ки шоир низ мазмуни баёнгардидаи Қуръонро хеле зебо ба риштаи назм кашидааст: Шукри неъмат, неъматат афзун кунад, Куфри неъмат, аз кафат берун кунад. Аз ин нуқтаи назар, шукргузорӣ намудану ба қадри неъмат расидан яке аз сифатҳои муҳим ва зарурии ҳар шахси соҳибақлу равшанзамир маҳсуб меёбад. Пурсида мешавад, ки чаро мо шукргузориро танҳо барои шахси соҳибақлу равшанзамир фарз ҳисобидем? Ба хотири он, ки танҳо маҳз ақли биною дили равшан инсонро ба шукргузорӣ ҳидоят мекунад. Зеро маҳз ақли биною замири равшан ва қалби пок ба дидани неъмату сипосгузорӣ аз он имкон медиҳанд. Шахси аз чунин сифатҳои хеле муҳим ва зарурӣ маҳрум тадриҷан мусулмонии худро низ аз даст медиҳад. Зеро шахсе, ки аз неъмати Худо носипосӣ мекунад, пас, дар ҳаёти чунин шахс на танҳо фармудаи Худо, балки худи Худо мавқею манзалае надорад. Шахси носипос, чуноне, ки Пешвои муаззами миллат қайд намуданд, курнамак аст. Бешак дар чунин шахс ҳам чашми биологияш ва ҳам чашми ақлаш кур аст. Чунин шахсро чашми биологияш нобиност, зеро вай он дигаргуниҳои азимеро, ки дар кишвари мо солҳои охир рух додаасту имрӯз беист сурат гирифта истодааст, имкони дидан надорад. Бе муболиға бояд эътироф намуд, ки шахсе, ки дар давоми 10-15 соли охир ба пойтахт наомада бошад, дар он ба сабаби дигаргуниҳои ҷиддӣ роҳгум мезанад. Тағйироти зикршуда танҳо ҳолати зоҳирии пойтахту навоҳии кишварро фаро мегиранд. Дар дигар самтҳои ҳаёти ҷамъиятӣ низ тағйиротҳо хеле назаррас мебошанд, ки зикр намудани онҳоро инҷо мо зарур намешуморем, зеро онҳо худ равшан айёнанд. Дар хусуси вазъи иҷтимоии мардум танҳо бо чунин далели аҷиб ва таваҷҷуҳангез иктифо мекунем, ки давлат «Қонуни танзим..»ро баровард то мардум зимни барподории тӯю маросими хеш аз исрофкории беҳуда худдорӣ намояд. Барои таъмини риояи Қонуни мазкур ба он ислоҳот низ дароварда шуд. Аммо, мутаассифона, мутобиқи маълумоту мушоҳидаҳои зиёд мардум кӯшиш менамояд, ки ба хотири расидан ба орзую ҳадафҳои деринаи хеш бандҳои алоҳидаи Қонунро нодида гирад. Яъне, новобаста аз қабули Қонуну такмили он иддае аз мардуми ҷомеа зимни барподории тую маросими худ ба исрофкорӣ роҳ медиҳанд. Пурсида мешавад: аз куҷо? Аввалан, дар мардум чунин орзуҳои баланд ва кӯшиши амалисозии онҳо аз куҷо пайдо мешавад? Агар ҳолати моддии шахс паст бошад, магар дар вай чунин орзу пайдо мешавад? Сониян, бо вуҷуди қатъӣ будани талаботи Қонуни танзим мардуми кишвар кӯшиш менамоянд, ки тӯю маросими худро ҳамон тавре гузаронанд, ки тарҳрезӣ менамоянд. Бидуни заминаи моддӣ чунин кӯшишҳо аз куҷо пайдо мешаванд? Бешак, ҳамаи ин нишонаи серию пурӣ маҳсуб меёбад. Дар хусуси фаровонии бозору сифати хӯрок ва пӯшиши мардум ҳоҷати гап ҳам нест.Дар робита ба пешрафтҳо дар дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа, аз ҷумла миқдори нақлиёту сифати хидмати нақлиётӣ чизе намегӯем, зеро ҳатто кӯр ҳам зимни сафар аз як минтақа ба минтақаи дигар инро эҳсос менамояд. Ба андешаи мо, шахси носипосу кӯрнамакро ақлаш низ кур аст. Худованд ақли чунин шахсро аз қобилияти муқоиса намудани ҳолати имрӯзаю дирӯзаи кишвар, қобилияти қиёс намудани тарзи зиндагии худу падару бобои худ, муайян намудани талаботу ҳавасҳои худу падару бобои худ маҳрум намудааст. Агар дар ақли шахс чунин қобилият мешуд, вай ин тафовути ҷиддиро дарёфта, ҳатман шукргузорӣ менамуд. Дуруст аст, ки талаботи аҳли ҷомеа имрӯз пурра қонеъ гардонида нашудаанд. Аммо мунсифона бояд ҷавоб дод, ки талаботи инсон ягон вақт пурра қонеъ мегардад? Чуноне, ки таҳлилу мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, бо қонеъ гардонидани қисме аз талаботҳо талаботҳои нав пайдо мешаванд ва ҳамин тавр, силсилаи талаботҳо беохир идома меёбанд. Таҳқиқу мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ки талаботи нафси саркашро танҳо ақли биною огоҳ қонеъ гардонда метавонаду халос. Бинобар ин, беҳтарин роҳ барои таскини руҳу оромии хотир боз ҳам шукргузорӣ аз Ватану аз неъматҳои он, аз сарвару сулҳу салоҳи он боқӣ мемонад. Хадиси паёмбар дар робита ба мавзуи матраҳшаванда хеле ба маврид мефармояд: «Шахсе, ки ба одамон ношукрӣ мекунад, ба Аллоҳ низ ношукрӣ мекунад» (Ло яшкуруллоҳа ман ло яшкурунноса). Яъне, ношукрӣ, носипосӣ, чун дар шахс ташаккул ёфт, вай дар ҳама ҳолат рӯ задан мегирад, новобаста аз он, ки объект кадом аст. Шахсе, ки дар нисбати одамон ва ё сарвар ношукрӣ намуд, вай ҳатман, тибқи ҳадиси баёншуда, дар нисбати Худо ва неъматҳои ӯ низ ношукрӣ мекунад. Аз ин рӯ, дар худ ташаккул додани сифати шукргузорию сипос беҳтарин сифати инсонӣ маҳсуб меёбад. Ба андешаи мо яке аз шартҳои шукргузорӣ равшандилию равшанзамирист, зеро барои шукргузору сипосгузор будан сифати рашанзамирӣ низ зарур мебошад. Вобаста ба робитаи мантиқии сипосгузорию равшанзамирӣ ҳатто метавон гуфт, ки равшанзамирӣ худ маҳсули ақли биною огоҳ мебошад. Гумон мекунем, ки агар гӯем, ки ҳастии яке шарти ҳастии дигаре мебошад, муболиға нахоҳем кард, зеро имкон надорад, ки равшанзамирро ақл кур бошад, ё ақли биною огоҳро замираш сиёҳу торик. Аз ин нуқтаи назар, ҳар соҳибақл равшанзамир аст, ва ҳар равшанзамир соҳибақл. Ҳамин тавр, чун ақли биною огоҳ дилро равшан кард, пас, дар дил барои кинаю адоват ва бадбинӣ дигар ҷой намемонад. Охируамр, ақли биною дили равшан ва аз бадбинӣ орӣ накуию бурдбориҳоро зуд дарёфта, ҳатман шукргузор хоҳад гашт. Бинобар ин, сипосгузорию шукргузорӣ барои он фарз хоҳад буд, ки он аз сиришти шахси соҳибақлу равшанзамир чун гармӣ аз оташ ё хунукӣ аз

Идомаи мақола… Аз ибтидои зуҳури мазҳаби ҳанафӣ се мактаби бузург – ироқӣ, мовароуннаҳрӣ ва мисрӣ ташаккул ёфтанд. Минбаъд суннатҳои мактаби мовароуннаҳрии ҳанафӣ дар Ҳинд ва қаламрави империяи Усмонӣ густариш ёфтанд. Ин густариш ба фаъолияти фақеҳони донишманде, чун Абумутеи Балхӣ, Абулайси Самарқандӣ, Абумуқотили Самарқандӣ, Абуҳафси Кабири Бухорӣ, Абулқосим Ҳакими Самарқандӣ ва садҳо уламову фақеҳони дигар марбут мебошад. Ба андешаи аксарияти муҳаққиқон, фақеҳони пайрави мазҳаби ҳанафӣ, махсусан дар тадвин ва тарвиҷи усулҳо ва қоидаҳои фиқҳӣ, ки барои ҳалли масоили ҳаётии мусулмонон ҳамчун меъёр хизмат мекарданд, нақши барҷаста доранд. Аз ҷумлаи нахустин муаллифони усулҳо ва меъёрҳои фиқҳӣ метавон Абутоҳири Даббос, Абулҳасани Кархӣ, Абуалӣ Аҳмад ибни Муҳаммади Шошӣ, Убайдуллоҳ ибни Умар ибни Исо, Абузайди Дабусӣ ва Наҷмиддин Умари Кархиро номбар намуд. Абутоҳири Даббос аввалин фақеҳе мебошад, ки зарурати коркард ва танзими усулҳои фиқҳиро дарк намуда, шахсан 17 усули фиқҳи ҳанафиро таълиф ва ироа кардааст. Минбаъд шумораи усулҳо ва қоидаҳои фиқҳи ҳанафӣ тадриҷан афзоиш ёфтааст. Масалан, якчанд аср пас аз Даббос, фақеҳи дигари ҳанафимазҳаб Наҷмиддин Умари Кархӣ дар яке аз асарҳояш 99 усул ва қоидаи фиқҳиро баён намудааст, ки ин далели равшани рушди муттасили низоми фиқҳи исломӣ ва саҳми фақеҳони ҳанафӣ дар шаклгирии он мебошад. Дар давраи Сомониён мазҳаби ҳанафӣ ҳамчун мазҳаби расмии давлатӣ пазируфта шуд. Дар ин бора дар китоби «Савод-ул-аъзам»-и Абулқосим Ҳакими Самарқандӣ чунин омадааст: «Бидон, ки сабаби таснифи ин китоб он буд, ки бероҳону мубтадеону (бидъаткорон) ҳаводорон ба Самарқанду Бухорову Мовароуннаҳр бисёр шуданд. Пас аиммаву (имомон), фуқаҳову (фақеҳон) уламои Самарқанду Бухорову Мовароуннаҳр гирд омаданд ва гуфтанд: падарон ва аҷдод то буданд, бар тариқи суннат ва ҷамоат буданд. Акнун ҳавоҳои мухталиф пайдо шуд ва моро ҷойи тарс аст». Ин андеша ба амири Хуросон расонида шуд. Амири одил Исмоил ба Абдуллоҳ ибни Абуҷаъфар ва дигар фақеҳон фармуд, ки «мазҳаби рост ва тариқи суннату ҷамоат, он ки падарони мо бар он буданд, баён кунед». Аимма ба Хоҷа Абулқосими Самарқандӣ ишора карданд ва фармуданд: «Пайдо кун моро роҳи рости суннату ҷамоат, он ки Пайғамбар, алайҳи-с-салом, бар он буд». Хоҷа Абулқосим китобро ба забони арабӣ тасниф намуд ва онро ба амири Хуросон пешниҳод кард, ҳамаро писанд омад ва гуфтанд: «Роҳи рости суннату ҷамоат ҳамин аст». Баъдан амир фармуд: «Китоб ба забони порсӣ низ гардонида шавад, то ҳам мардум фаҳманд ва ҳам манфиат бубаранд ва мазҳаб шинохта шавад ва аз ҳаво ва бидъат дур бошанд». Чунончи аз ин порча бармеояд амирони сомонӣ барои густариш ва интишори мазҳаби ҳанафӣ, ки ба сабаби таҳаммулпазирӣ ва васеии андешаи худ бо фарҳанг ва олами маънавии мардумони минтақа созгор буд ва барои таъмини манфиат ва амнияти кишвар мусоидат мекард, тадбирҳои мушаххас андешиданд. Ин равандро минбаъд сулолаҳои ҳоким дар Мовароуннаҳр, Ҳинд ва империяи Усмонӣ идома доданд, ки мазҳаби ҳанафӣ ҳамчун унсури тавонои пайванди ҳувияти миллӣ ва динии мардумони гуногун ҷойгоҳи муҳим пайдо кард. Сиёсати хирадмандонаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти миллат ва диёнат намунаи беҳтарини эҳёи муносибатҳои байни давлати миллии тоҷикон ва мазҳаби суннатии ҳанафӣ мебошад, ки ҳамчун рукни меҳварии ташаккули худшиносӣ бо таърихи таълимоти мазҳаби ҳанафӣ дар замони Сомониён пайвастагии ҷиддӣ дорад. Мазҳаби ҳанафӣ на танҳо маъмултарин мазҳаби исломӣ мебошад, балки ҷузъи хотираи таърихӣ ва хамирмояи худшиносии миллӣ ва худошиносии тоҷикон ва дигар халқҳои мусулмон ҳам ба шумор меравад. Ин мазҳаб дар миёни дигар мазоҳиби исломӣ бо гароишҳои ақлонии худ маъруф аст ва аз ин сабаб онро «мазҳаби аҳли раъй» низ меноманд. Дар асри Имом Абуҳанифа мактаби ироқии фиқҳ ё «мазҳаби ироқии ақл», ки маркази он шаҳри Кӯфа буд, шуҳрати азиме ба даст овард. Решаи ин мактаб то замони Алӣ ибни Абутолиб ва Ибни Масъуд мерасид. Устоди Имом Абуҳанифа, Имом Ҳаммод ибни Сулаймон (ваф. 120 ҳ./737 м.), шогирди барҷастаи худ Нуъмон ибни Собитро дар давоми ҳаждаҳ сол, то дами маргаш, дар ҳавзаи бобаракати ҳамин мактаб бо нозукиҳои илми фиқҳ ошно сохт. Ба ғайр аз ҳавзаи фиқҳии Кӯфа, дар он давр дар сарзаминҳои исломӣ чанд мактаби дигар бо гароишҳои хос вуҷуд доштанд, ки онҳоро метавон чунин тақсимбандӣ кард: – Мактаби аҳли тафсир дар Макка бо роҳбарии саҳобии донишманд Абдуллоҳ ибни Аббос; – Мактаби аҳли ҳадис дар Мадина, ки поягузори он ҳазрати Оиша, Умар ибни Хаттоб, Абдуллоҳ ибни Умар ва Зайд ибни Собит буданд; – Мактаби аҳли раъй (ақлгароён) дар маркази шаҳри Кӯфаи Ироқ, роҳбарии онро Абдуллоҳ ибни Масъуд ва Алӣ ибни Абутолиб ба уҳда доштанд. Мактаби Ироқ ва махсусан бахши он дар Кӯфа, тартибу низоми хоси худро дошт ва байни олимон бо номи мактаби аҳли раъй (ақлгароён) машҳур буд. Аввалин поягузори мактаби фиқҳии Кӯфа Абдуллоҳ ибни Масъуд, саҳобии паёмбари Ислом (с), эътироф мешавад. Мувофиқи сарчашмаҳои таърихӣ, теъдоди шогирдони ба мартабаи устодӣ расидаи ин мактаб тақрибан 4000 нафарро ташкил медод. Абдуллоҳ ибни Масъуд шахсияте буд дорои донишу фазилат ва андешаи озод, ки дар ҳалли масъалаҳои фиқҳӣ дидгоҳи барҷастаи динӣ ва мазҳабӣ дошт. Вай дар мактаби худ шогирдони бузургеро тарбия намуд, ки машҳуртарини онҳо Алқама ибни Қайси Нахаӣ мебошад. Дар мактаби Алқама Иброҳим ибни Язиди Нахаӣ таълим гирифт, сипас Ҳаммод ибни Сулаймон ва ниҳоят Имом Абуҳанифа дар он ҷо таҳсил намуда, ба камоли илмӣ ва мартабаҳои баланди маърифатӣ ноил шуданд. Ҳар кадом аз ин нобиғагон дар ташаккул, танзим ва шукуфоии мактаби Ироқ заҳмат ва талоши зиёдеро ба харҷ доданд ва аз нигоҳи нақлӣ ва ақлӣ ин мактабро пурзӯр карданд. Устоди Имом Абуҳанифа, Имом Ҳаммод, ки вориси ҳақиқии мактаби мазкур маҳсуб мешуд, тамоми таҷриба, андеша ва дониши пешиниёнро гирд оварда, ба ихтиёри шогирди бузургаш, Имом Абуҳанифа, гузошт. Имом Абуҳанифа низ дар навбати худ ҳамаи ин илму таҷрибаро дар қолаби мазҳаби алоҳидаи худ устодона рехта тавонист, ки бо шиносномаи мустақил ва гароиши барҷаста дар ҷаҳон машҳур гардид. Ба андешаи Имом Абуҳанифа, қонунгузор бояд дар он масъалаҳое аз қиёс ва раъй истифода кунад, ки дар дигар сарчашмаҳо дастур ё ҳукм баён нагашта бошад. Имом Абуҳанифа қавли саҳобаро дар қиёс авлавият медод, зеро саҳобагон аз ҳукми Паёмбари Ислом (с) оид ба мавзуи мавриди баҳс огоҳ ва шоҳиди ҳол буданд. Имом Абуҳанифа ҳамеша таъкид мекард, ки «дар ҳолати пайдо кардани ҳадисе аз Паёмбар (с), ҳарчанд он ҳадис заиф бошад ҳам, қиёсро тарк карда, бо он ҳадиси заиф амал мекунад ва аз зиддият кардан бар муқобили суннат, ҳатто саҳвона ҳам бошад, худро дур медорад. Дар ниҳояти

Дар Паёми имсолаи хеш ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар таърихи 16.12.2025 Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аллакай дар оғози суханронии хеш ба сиёсати хориҷии кишвар баҳогузорӣ намуда, онро муваффақ номиданд. Президенти кишвар, аз ҷумла, таъкид намуданд, ки дар соли сипаришуда доир ба ду ташаббуси ҷониби ҶумҳурииТоҷикистон дар Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид зери унвони «Ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, ба хусус, дар минтақаҳои кӯҳӣ» дар таърихи 12.12.2-25 ва дигаре дар санаи 25.07.2025 зери унвони «Нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имконоти навин барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ» қатъномаҳо қабул гардиданд. Пазируфта шудани ташаббусҳо ва қабул гардидани қатъномаҳо дар робита ба ташаббусҳои мазкур нишони боз ҳам боло рафтани обрую эътибори кишвари мо дар арсаи ҷаҳонӣ мебошад. Агар ба моҳияти қатъномаҳои мазкур ҷиддӣ таваҷҷуҳ намоем, ба зудӣ дармеёбем, ки ҳар дуи онҳо на танҳо аз аҳамияти минтақавӣ, балки аз аҳамияти бузурги ҷаҳонӣ низ бархурдор мебошанд. Пеш аз ҳама, дар робита ба ташаббуси Пешвои муаззами миллат доир ба ҳифзи пиряхҳо бояд таъкид намуд, ки ҳам ҷомеаи башарӣ ва ҳам мардуми минтақа зарурати ҳифзи пиряхҳоро дар соли 2025 амалан дарк намуданд. Маҳз дар натиҷаи гармшавии иқлим дар саросари дунё дар манотиқи мухталифи олам обхезиҳои зиёди фалокатбор сурат гирифтанд, ки дар натиҷа онҳо барои мардуми навоҳии баҳрӣ хисороти зиёди молию ҷонӣ ба бор оварданд. Чуноне, ки таҳлилҳо нишон медиҳанд, дар сурати дида нашудани чораҳои таъҷилӣ барои ҳифзи пиряхҳо ва ҳамзамон, идома ёфтани раванди гармшавии иқлим чунин имконияти воқеие метавонад пайдо шавад, ки иддае аз кишварҳои калони назди соҳилӣ пурра зери об монанд. Аз ин нуқтаи назар, ташаббуси ҷониби Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус, дар минтақаҳои кӯҳӣ аҳамияти ҷаҳонӣ дошта, барои ҳифзи ҳаёт ва саломатии миллионҳо мардуми сайёра нигаронида шудааст. Ҳамзамон, бояд эътироф намуд, ки ташаббуси аз ҷониби Пешвои муззами миллат зикршуда, пеш аз ҳама, ҳифзи манофеи мардуми минтақаи Осиёи Марказиро дар назар дорад. Ба ҳеҷ кас пӯшида нест, ки минтақаи мазкур асосан табиати кишоварзӣ дорад ва барои пешрафти соҳаи аграрӣ ниёзмандӣ ба об ва захираҳои обӣ сахт эҳсос карда мешавад. Дар робита ба мавзуи матраҳшаванда бояд ёдрас намуд, ки тамоми минтақа аксаран аз ду дарёи бузурги Амударё ва Сирдарё, ки аз кӯҳсорҳои Тоҷикистон бо об таъмин мешаванд, ва қисман аз дарёҳое, ки аз кӯҳсорҳои Ҷумҳурии Қирғизистон ҷорӣ мешаванд, обёрӣ мегардад. Дар натиҷаи гармшавии иқлиму обшавии бенизом ва номуътадили пиряхҳо имкон дорад, ки на танҳо хоҷагии аграрии минтақа пурра аз фаъолият монад, балки худи мардуми тамоми минтақа дар таъмин бо оби ошомиданӣ ба танқисӣ дучор оянд. Зеро дар наздикии кишварҳои Осиёи Марказӣ баҳру уқёнусе вуҷуд надорад, ки мардумро дар ҳолати зарурӣ ҳадди ақал бо оби софкардашуда таъмин намояд. Аз ин нуқтаи назар низ, ташаббуси Пешвои миллат ҷанбаи башардӯстона дошта, аз аҳамияти ҳаётан муҳим бархӯрдор мебошад. Илова ба ҳамаи ниёзмандиҳои зикршуда ба обу захираҳои обӣ, зиёд шудани шумораи аҳолии минтақа, босамар истифода шудани замин, бунёди обанборҳои сунъӣ, аллакай оби мавҷударо нокифоя сохтааст. Дар заминаи маҳз омилҳои фавқуззикр тадриҷан хушк шудани баҳри Арал нишони равшани зарурати ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус, дар минтақаҳои кӯҳӣ маҳсуб меёбад. Аз ин нуқтаи назар, ҳифзи пиряхҳо ҳамчун кафили қавӣ ва боэътимоди таъмини аҳолии минтақа ҳам бо оби нӯшиданию ҳам барои обчакорӣ муҳим аз масоили умдаи ҳам экологию ҳам иқтисодӣ ба ҳисоб меравад. Омили дигаре, ки ҳифзи пиряхҳоро барои минтақа ҳаётан муҳим мешуморад, дар поёноби кӯҳсорҳои ҳам Тоҷикистону ҳам Қирғизистон ҷойгир шудани нерӯгоҳҳои барқии обӣ ва сохтмони нерӯгоҳҳои барқии обии иловагист. Ба ҳамагон маълум аст, ки ҳеҷ як неругоҳи барқии обӣ обро талаф намесозад. Баъд аз гардиш додани агрегат об маҷрои худро идома дода, боз дар хидмати мардум хоҳад буд. Аммо маҳз мавҷуд будани оби зарурӣ ва гардиш додани агрегат имрӯз аҳамияти фавқулодда касб намудааст. Зеро тавлиди неруи барқ на танҳо хонадони мардумро равшану гарм нигоҳ медорад, балки кафили асосии бунёди коргоҳҳои саноатӣ ва бо кор таъмин намудани мардум мебошад. Дар сурати нокифоя будани неруи барқ на саноат пешрафт мекунад, на хонаи мардум равшан мегардад ва на мардум бо ҷойи кори доимӣ таъмин мегарданд. Яъне, беҳии вазъи иҷтимоии мардум аз бунёди нерӯгоҳҳои барқию тавлиди неруи барқ, ки бо ду чашми чор пайваста ба сӯйи пиряхҳо нигаронида шудаанд, сахт вобастагӣ дорад. Ҳамин тариқ, ташаббуси ҷониби Тоҷикистон дар хусуси «Ҳифзи пиряхҳо ва криосфера, бахусус, дар минтақаҳои кӯҳӣ» аҳамияти ҳам минтақавию ҳам ҷаҳонӣ дошта, ба хотири ифодаи манфиатҳои мардуми ҳам минтақа ва ҳам сайёра пешниҳод гардидааст ва аз дурандешии Пешвои муаззами миллат, ки зарурат ва ногузирии ҳифзи пиряхҳоро бо дарназардошти тағйироти иқлим дарк намудааст, дарак медиҳад. Ибтикори дигари ҷониби Тоҷикистон, ки дар Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид доир ба он қатънома қабул гардид, «Нақши зеҳни сунъӣ дар фароҳам овардани имконоти навин барои рушди устувор дар Осиёи Марказӣ» ном дорад. Ташаббуси мазкур низ хеле саривақтӣ буда, аҳамияти зеҳни сунъиро барои пешрафти кишварҳои Осиёи Марказӣ таъкид менамояд. Имрӯз ба касе пӯшида нест, ки рушди илм ба сатҳе расидааст, ки дастгоҳи сунъие дар заминаи маълумоти ҷамъовардашуда хулоса мебарорад, маълумотҳоро таҳлил менамояд, муқоиса менамояд ва нигоҳи худро пеш меронад. Яъне, ҳамон вазоиферо, ки ақли инсонӣ иҷро мекард, зеҳни сунъӣ пайгирӣ карда истодааст. Чуноне, ки мебинем, чунин дастгоҳҳо на танҳо дар саноат, балки дар ҳаёти иҷтимоии одамону идораи корхонаю муассисаҳо низ васеъ мавриди истифода қарор гирифта истодаанд. Ҳолати мазкур дар пеши ҳар ҷомеа вазифа мегузорад, ки илми худро ба чунин сатҳ рушд бахшад, яъне бо истифода аз зеҳни сунъӣ ба фаъолияти хоҷагидорӣ, рушди саноат, идораи корхонаю муассиса, кашфи асрори нокушудаи табиату ҷамъият, боз намудани асрори равонию анатомӣ-физиологии инсон, табобати нисбатан дақиқу безарар сифати нав бахшида шавад. Ташаббуси пешниҳоднамудаи Пешвои миллат, ки дар Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид дар хусуси таъкиди нақши зеҳни сунъӣ барои фароҳам овардани имконият ба рушди Осиёи Марказӣ садо дод, аз ногузирии истифодаи васеъ ва ҳадафмандонаи зеҳни сунъӣ барои кишварҳои Осиёи Марказӣ дарак медиҳад ва ёдрас менамояд, ки ба сабаби чунин роҳро пеш гирифтани ҷомеаи ҷаҳонӣ моро низ чунин зарурат пеш омадааст. Аслан тавсеа ёфтану истифодаи ҳамаҷонибаи зеҳни сунъиро набояд чун иқдоми субъективӣ, яъне марбут ба хоҳишу ирода ё нақшаи тарҳрезишудаи ниҳоде ё кишваре арзёбӣ намуд. Раванди мазкур, аз нигоҳи ин ҷониб, ҳолати объективиест, ки худ ба худ ҳамчун маҳсули пешрафту дастовардҳои илмӣ пайдо шуд ва маҳз ба сабаби