Имя автора: pressa

Рӯза яке аз фароиз ва дастуроти ислом буда, дар худ одоб ва қонуниятҳои хос дорад, ки ҳар мусулмони болиғ ва оқил бояд аз дамидани субҳи содиқ то ғуруби офтоб бо нияти ба ҷо овардани фармони Парвардигор аз аъмоли ботилкунандаи рӯза худдорӣ намояд. Далели ин гуфтаҳо ояти 183 сураи Бақара “Эй касоне, ки имон овардаед, бар шумо рӯза доштан лозим карда шуд, чунон ки бар касоне лозим карда шуд, ки пеш аз шумо буданд, то бошад ки парҳезгорӣ кунед!” мебошад. Муборак бод омад моҳи рӯза, Раҳат хуш бод, эй ҳамроҳи рӯза. Шудам бар бом то туро бубинем, Ки будам ман ба ҷон дилхоҳи рӯза. Назар кардам кӯлоҳ аз сар бияфтод, Сарамро маст кард он шоҳи рӯза. Мусулмонон, сарам маст аст аз он рӯз, Зиҳӣ иқболу бахту ҷоҳи рӯза. Дуоҳо андар ин маҳ мустаҷоб аст, Фалакҳоро ба дарду оҳи рӯза. Шамси Табрезӣ Рамазон моҳи Худо ном дорад. Бе тардид ин моҳи муборак дар зеҳни ҳар касе ба навъе ҷилвагар мегардад. Ба ибораи дигар, ҳеҷ мусулмонзодае нест, магар он ки дар зеҳни ӯ хотираҳое аз рамазони муборак вуҷуд надошта бошад. Лаҳзаҳои фаро расидани ифтор, хоб мондан дар саҳар, маросими шаби қадр ва даҳҳо мавзуъ ва масъалаҳое, ки дар атрофи рамазон ба вижагиҳои рӯзҳо ва шабҳояш падид меояд, дер боз то кунун дар зиндагии мардум вуҷуд дорад. Рамазон моҳи рӯза ва моҳи нуҳуми қамарӣ байни моҳи шаъбон ва шаввол буда, дар луғат ба маънои гармии сахт ва шиддати тобиши хуршед меояд. Баъзе мегӯянд рамазон ба маънои санги гарм аст, ки пойи равандагонро месӯзонад. Шояд аз феъли “رمض” “рамаза” бошад, ки ба маънои сӯхтан, яъне сӯхтани гуноҳони рӯзадорон дар ин моҳи муборак мебошад. Дар истилоҳи шаръӣ вожаи рамазон ба маънои дурӣ ҷустан аз хӯрдану ошомидан ва дигар амалҳо аз дамидани субҳ то ғуруби офтоб мебошад. Дар Қуръони карим вожаи “рамазон” як бор ва вожаҳои “савм, сиём, соимин ва соимот” чаҳордаҳ бор омадааст. Рамазон дар худ фарҳанги бузург ва ибратомӯзе дорад. Фарҳанги оганда аз ҳазорон маърифати отифию ахлоқӣ. Дар ин росто шоирони бузурги ниёгони мо дар каломи мавзуни хеш ҷилваҳоеро аз ин фарҳанги бузург ба кор гирифтанд. Агар тамоми шеъри шоирони ниёгонамонро ба назар бигирем, шояд ҳеҷ мазмуне дар иҳотаи мазҳаб, ба андозаи рӯзаи моҳи мубораки рамазон ва дигар мазомини марбут ба он, чун иди фитр ва шабҳои қадр мавриди таваҷҷуҳи шоирон ва истифодаи онҳо қарор нагирифта бошад. Илова бар ин, мазмунсозӣ бо ин мафҳумҳо бисёр густурда буда, метавон қасидаҳоеро дар мадҳи рӯзҳои алоҳидаи ин моҳи шариф пайдо кард. Пояи илму адаб ва фарҳанги мардуми тоҷику форс ҳам пеш ва ҳам пас аз густариши ислом дар Мовароуннаҳру Хуросон дар раванди ташаккули мунтазам қарор дошт, рушду пешрафт ва бунёди шеъру шоирӣ асосан баъди асрҳои IХ дар ашъори бузургонамон, чун Рӯдакӣ, Фирдавсӣ, Манучеҳрӣ, Фаррухӣ, Хоқонӣ, Саъдӣ, Балхӣ ва дигарон дида мешавад. Устод Рӯдакӣ аз аввалин донишмандони барҷастаи илму адаби мардуми тоҷику форс ба ҳисоб меравад, ки бинои шеърро дар адабиёти тоҷику форс барафрохтааст. Дар оинаи шеъри устод Рӯдакӣ вожаҳои рӯза, рамазон, савм ва сиём инъикосгари моҳи мубораки рамазон мебошанд ва ин бозтоб дар тамоми навъҳои шеърӣ, чун мадҳ, ғазал, рубоӣ, марсия ва дубайтӣ мушоҳида мешавад. Рӯза ба поён расиду омад нав ид, Ҳар рӯз бар осмонат бод имрӯз. Рӯдакӣ Ҳамон бар дили ҳар касе буда дӯст, Намози шабу рӯза ойини ӯст. Фирдавсӣ Бар омадани иду бурун рафтани рӯза, Соқӣ бидиҳам бода бар боғу ба сабза. Манучеҳрӣ Иди Қурбон бар ӯ муборак бод, Ҳам бар он сон, ки буд иди сиём. Фаррухӣ Хуҷаставу муборак қудуми моҳи сиём, Бар авлиё ва аҳиббои шаҳриёр ном. Наззорӣ Тавре ки зикр кардем, дар аксари ашъори шоирони бузургамон вожаҳои савм, сиём, рӯза ва муродифоти дигари он дар мавридҳои муайян корбаст гардидаанд. Илова бар ин, Хоқонӣ низ вожаҳои рӯза ва рамазонро дар ашъораш васф карда, рӯзаро яке аз беҳтарин роҳҳои ғолиб омадан бар нафси аммора донистааст: Аз ҷисм, беҳтарин ҳаракоте салоҳ дон, Ва-з нафс беҳтарин сукуноте сиём дон. Хоқонӣ Дар осори Шайх Саъдӣ низ васфи моҳи шарифи рамазону рӯзаи он ва қонуниятҳои дигари ин моҳи муборак мушоҳида мегардад. Шоир дар осори худ хаёлпардозӣ намуда, дидори рӯйи дӯстро ҳамчу дидани моҳи иди рамазон муборак мешуморад ва ӯ шодию нишоти иди фитрро дар дидори рӯйи дӯст мебинад: Ҳар киро хотир ба рӯйи дӯст рағбат мекунад, Пас парешонӣ биёяд бурданаш чун мӯйи дӯст. Дигаронро ид, агар фардост, моро з-ин ду ҳаст, Рӯзадорон рӯйи моҳ бинанду мо абрӯйи дӯст. Саъдӣ Бояд тазаккур дод, ки васфи мазмунҳои беҳтарин ва мафҳумҳои амиқ дар бораи моҳи шарифи рамазон ва рӯзадорӣ дар куллиёти Шамси Табрезӣ барҷаста баён гардидааст, зеро ӯ шӯридаи мактаби ирфон ва донандаи аҳкоми шариат буд ва пайванди ногусастанӣ доштани онҳоро хуб эҳсос мекард. Аз ин рӯ, бо омадани моҳи шарифи рамазон, моҳи меъроҷи одамӣ, моҳи парвариши руҳ, моҳи буридан аз нону расидан ба ҷонон шоирро ба ваҷд меовард, ки чунин ба қалам додааст: Моҳи рамазон омад, эй ёри қамарсимо, Барбанд сари суфра, бикшой раҳи боло, Эй ёваи ҳарҷоӣ, вақт аст, ки боз ойӣ, Бингар суйи ҳалвое, то ки талабӣ ҳалво. Мурғат зи хуру ҳайза мондаст дар ин байза, Берун шав аз ин байза, то боз шавад парҳо. Аз дард ба соф ойем в-аз соф ба қоф ойем, К-аз қофи сиём эй ҷон, усфур шавад анқо. Бастем дари дӯзах, яъне тамаи хӯрдан, Бикшой дари ҷаннат, яъне, ки дили равшан. То суфраву нон бинӣ, кай ҷону ҷаҳон бинӣ Рав ҷону ҷаҳонро ҷӯ, эй ҷону ҷаҳони ман. Шамси Табрезӣ Шамси Табрезӣ дар ғазали дигари худ рамазонро муҷиби ислоҳи қалбҳо ва комил намудани имон, моҳи дурӣ ҷустан аз хоҳишоти нафс, моҳи сабр, моҳи нузули Қуръон ва пок сохтани руҳ хондааст: Омада шаҳри сиём, санҷақи* султон расид, Даст бидор аз таом, моидаи ҷон расид. Ҷон зи қатиат бираст, дасти табиат бибаст. Қалби залолат шикаст, лашкари имон расид. Лашкари “валъодиёт”* даст ба яғмо ниҳод, З-оташи “валмуриёт”* нафс ба афғон расид. “Ал-бақара” рост буд, Мусии Имрон намуд, Мурда аз ӯ зинда шуд, чун ки ба қурбон расид. Рӯза чу қурбони мост, зиндагии ҷони мост, Тан ҳама қурбон кунем, чун ки ба меҳмон расид. Сабр чу абрест хуш, ҳикмате борад зи ӯ, З-он ки чунин моҳи сабр буд, ки Қуръон расид. Нафс чу муҳтоҷ шуд, рӯҳ ба

Дар ҳошияи “Паём”-и Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва ташаббуси Раиси маҷлиси миллӣ Рустами Эмомалӣ дар бораи бунёди “Маҷмааи эҳёи хотираи таърихӣ ва таҳкими ҳувияти миллӣ” Мусаллам аст, ки яке аз қисматҳои меҳварии Паёмҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро масъалаи эҳёи хотираи таърихӣ, рушди тафаккури таърихии миллат ва ҳифзи арзишҳои таърихию фарҳангӣ ташкил медиҳад. Ба ҳамагон маълум аст, ки аз рӯзҳои аввали ба ҳайси Роҳбари давлат интихоб шуданашон – Эмомалӣ Раҳмон барои эҳёи хотираи таърихӣ ва рушди тафаккури таърихии миллат корҳои мондагореро ба анҷом расонидаанд, ки дар таърих назири худро надоранд. Яке аз аввалин иқдомҳои ӯ дар ин самт он буд, ки ҳанӯз соли 1996 шакли аввали китоби арзишманди “Тоҷикон дар оинаи таърих. Аз Ориён то Сомониён”-ро нашр намуданд, ки имрӯзҳо ин асари мондагор бо забонҳои зиёди байналмилалӣ ва минтақавӣ борҳо тарҷумаву бознашр гардида, таъриху тамаддуни миллати тоҷикро дар сатҳи ҷаҳонӣ муаррифӣ намудааст. Баъди ба даст овардани Ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат дар андешаи он буданд, ки бо кадом роҳ таърих ва тамаддуни миллати тоҷикро метавон ба ҷаҳониён муаррифӣ намуд. Акнун барои муаррифии миллати тоҷик роҳе ҷуз эҳёи хотираи таърихӣ ва эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангӣ дида намешуд. Аз ин рӯ дар кӯтоҳтарин муддат ба таҷлили бузургтарин ҷашнҳои миллӣ, ки ҳадаф аз таҷлили онҳо ба ҳам овардан, муттаҳид намудан ва муаррифӣ намудани миллати тоҷик дар сатҳи ҷаҳонӣ ва боз ҳам ободу зебо намудани кишвари азизамон маҳсуб мегардид, рӯ овард. Дар ин самт як қатор чорабиниҳои умумиҷумҳуриявӣ ва конфронсу симпозиумҳои байналмилалӣ дар мавриди таҷлили 1100-солагии Давлати Сомониён, соли 2006 – Соли бузургдошти тамаддуни Ориёӣ, 2500-солагии шаҳри Истаравшан, 2500-солагии шаҳри Хуҷанд, 2700-солагии китоби гаронмояи гузаштагони мо – Авесто, 2700-солагии шаҳри Кӯлоб, 1310-солагии Абӯҳанифа Имоми Аъзам, ҷашнвораҳои шоирони оламшумулу донишмандони бузурги тоҷик ба монанди бузугдошти одамушшуарро Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, Ҷалолиддини Балхӣ, Камоли Хуҷандиву Носири Хусрави Қубодиёнӣ, Абуалии Синову Мир Сайид Алии Ҳамадонӣ, Ҳаким Тирмизӣ, Садриддин Айнӣ, Мирзо Турсунзодаву Бобоҷон Ғафуров ва боз бузургдошти садҳо донишмандони шаҳири тоҷик таҷлил гардид, ки бо кӯшишҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Эмомалӣ Раҳмон, Тоҷикистон шӯҳрат ва нуфузи собиқаи аздастрафатаашро барқарор намуда, миллати тоҷик ҳамчун миллати соҳибфарҳангу соҳибтамаддун дар сатҳи ҷаҳонӣ муаррифӣ гардид. Дар баробари муаррифии кору пайкори фарзонафарзандони миллати шарафманди тоҷик Пешвои муаазами миллат боз ба эҳё ва муаррифии арзишҳои дигари давлатдории миллӣ – эҳёи арзишҳои таърихию фарҳангӣ оғоз намуда, як қатор ёдгориҳои бузурги таърихию фарҳангии кишварро ба воситаи конфронсҳои байналмилалӣ муаррифӣ намуда, ба рӯйхати ёдгориҳои таърихию фарҳангии ташкилоти бонуфузтарини фарҳангии дунё ЮНЕСКО ворид намуданд, ки бо шунидани маданияти Саразму Ҳисор ва таҷлили Наврӯзи Аҷам, Саддаву Меҳргону Тиргон, муаррифии фарҳанги бойи либоспӯшию таомпазӣ, сокинони сайёра кишвари моро ҳамчун кишвари соҳибтамаддуну сокинони онро ҳамчун мардумони дорандаи фарҳанги қадиму ваҳдатофар мешиносанд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои муаззами миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми имсола низ дар идомаи мантиқии ин ташаббусҳо зикр сохтанд, ки “Соли равон бо саъю талошҳои кишвари мо 11 ёдгории мероси фарҳангии Хуттали қадим (дар ноҳияҳои Ҷалолиддини Балхӣ, Данғара, Восеъ, Фархор ва Ховалинги вилояти Хатлон) ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид карда шуданд. Дар ин радиф, аз ҷониби ЮНЕСКО қабул шудани қатъномаҳо дар мавриди эътирофи шаҳри Панҷакент ҳамчун «Шаҳри ҷаҳонии ҳунарҳои дастӣ барои сӯзанидӯзӣ» ва бузургдошти 1050-солагии Робияи Балхӣ дар солҳои 2026 – 2027 далели ҷойгоҳи хоссаи меросу арзишҳои фарҳангиву маънавии тоҷикон дар тамаддуни умумибашарӣ мебошад”. Маҷмуан, дар солҳои охир бо заҳамоти зиёди масъулини соҳа ва дастгирии ҳамаҷонибаи ҳукумати кишвар 21 адад мероси фарҳанги моддии ғайриманқул ва 13 адад унсури мероси фарҳанги ғайримоддӣ (чакан, фалак, оши палов, шашмақом, санъати таҳзиб, Наврӯз, Сада, Меҳргон, кирмакпарварӣ ва абрешимбофӣ, латифаҳои Хоҷа Насриддин ва суманакпазӣ) ба Феҳристи мероси ҷаҳонии ЮНЕСКО ворид гардиданд, ки аз идомаи мантиқии сиёсати фарҳангпарворонаи Пешвои миллат дарак медиҳад. Яке аз иқдомҳои муҳимму созанда ва падидаи нав дар Паёми имсола муаррифии “эҳёи хотираи таърихии халқ” ва масъалаи “рушди тафаккури таърихии миллати тоҷик” арзёбӣ мегардад, ки он маҳз бо ҳамин нуктаи меҳварияш аз Паёмҳои қаблӣ бо дарки воқеии мафҳумҳои хотираи таърихӣ, худшиносию худогоҳӣ тафовут дошт. Пешвои муаззами миллат ҳанӯз дар суханрониҳои қаблияшон бо дарки баланди маънои “эҳёи хотираи таърихӣ” ва “рушди тафаккури таърихӣ” баҳои сазовор дода, зикр карда буданд, ки «Имрӯз мардуми кишвар ба худшиносӣ ва барқарор кардани хотираи таърихии хеш беш аз пеш ниёз доранд. Мо бояд аз таърихи гузашта сабақ бигирем ва барои ваҳдати комили миллӣ корҳои бузургеро ба анҷом бирасонем». Маҳз барои ҳалли мушкилоти ҷойдошта, таҳкими худшиносию худогоҳии миллӣ Пешвои миллат дар назди худ ҳадаф гузоштанд, ки шоҳасари «Тоҷикон»-и аллома Бобоҷон Ғафуровро ба ҳар хонаводаи аҳли кишвар тақсим намоянд, то мардуми шарафманди Тоҷикистон ба мазмуну муҳтавои он ошно гардида, «хотираи таърихӣ»-и худро барқарор ва худшиносию худогоҳии хешро аз достонҳои пурифтихори таърихӣ шодоб намоянд. Воқеан, “Тоҷикон” як китоби муқаррарӣ нест, балки шоҳасарест, ки таърихи бисёрҳазорсолаи миллатро аз бомдоди таърих то замони муосир бо зикри бойтарин мазмуну масъалагузории таърихӣ ҳифз намуда, роҳи худшиносиву худогоҳиро барои наслҳои мо омӯхта истодааст. Маҳз чунин мондагорӣ ва арзиши бузурги асарро ба назари эътибор гирифта, барои эҳёи хотираи таърихии халқи тоҷик Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, соли 2019 дастур доданд, ки то таҷлили 30-солагии Истиқлолияти кишвар ин асари арзишманд бо теъдоди зиёд бознашр ва ба ҳар як оилаи кишвар ҳадя карда шавад. Вобаста ба ин Пешвои муаззами миллат ба аҳаммияти илмию таърихии ин асар баҳои ниҳоят баланд дода, зикр намуданд, ки “Ин асар барҳақ китоби рӯимизии ҳар як фарди соҳибмаърифати тоҷик мебошад ва барои худогоҳии миллӣ ва рушди тафаккури таърихии мардуми мо чун обу ҳаво зарур аст”. Воқеан, надонистани таърих боиси он мегардад, ки кас дар нодонию гумроҳӣ, фақру зиллат ва саргардонию ҷаҳолат умр ба сар бурда, ҳамеша дар изтиробу такрори иштибоҳу низоъу бесуботӣ бошад. Надонистани таърихи пурифтихори худ, на танҳо аз даст додани худшиносӣ ва ҳувияти миллӣ, балки фаротар аз он ҳамчун махлуқе бемақсаду бемаром, берангу бӯ ва бемаънӣ зиндагӣ кардан аст. Надонистани таъриху фарҳанги ниёгони хеш боиси он мегардад, ки инсон на танҳо арзишҳои инсонию фарҳангии худро, балки кӣ будани худро фаромӯш созад. Надонистани таърих ба он оварда мерасонад, ки инсон зуд фиреб мехӯрад ва ба шикаст мувоҷеҳ мегардад. Дар маҷмуъ надонистани таърих ба ҷаҳлу нодонӣ, хурофоту бегонапарастӣ ва ниҳоятан ба ифротгароӣ оварда мерасонад, ки дар ин маврид низ

Андешаҳо дар нисбати иғвоҳои навбатии Муҳаммадиқболи Садриддин Ҳамаи давлатҳо новобста аз шакли давлатдорӣ ва сохтори сиёсӣ ҷабҳаҳои оппозитсионие доранд, ки тавассути нишон додани камбудиҳо ва норасоиҳо дар фаъолияти институтҳои давлат ё дар умум ҳукумат норозигии худро нишон медиҳанд. Ин яке аз аломатҳои низоми демократии давлатдорӣ мебошад. Мавҷудияти чунин институтҳо боиси рушди низоми ҳуқуқӣ иҷтимоӣ ва иқтисоодии ҷома буда метавонад. Аммо баъзе афрод ба мисли Муҳаммадиқболи Садриддин худро намояндаи чунин институтҳои оппозитсионӣ муаррифӣ карданӣ шуда, кушиш доранд бо ин роҳ диққати ташкилотҳои байналмилалро ҷалб намоянд. Мутаасифона, дар баъзе мавридҳо ташкилотҳои гуногун ҳадафи пасипардагӣ ва муғризонаи онҳро дарк накарда дастгирӣ менамоянд. Муҳаммадиқболи Садриддин аз чеҳраҳои мухолифи сиёсати ҳукумати Тоҷикистон худро муаррифӣ карда, айни замон дар хориҷ аз кишвар фаъолият мекунад. Дар бораи фаъолият ва муқовимати ӯ бар зидди ҳукумат нуктаҳои зерин маълуманд: номбурда роҳбари портали иттилоотии Isloh.net мебошад ва тавассути шабакаҳои иҷтимоӣ, аз ҷумла YouTube, барномаҳои иғвоангезона нашр мекунад. Вале, Ҳукумати Тоҷикистон таҳти роҳбарии хирадмандона ва дурандешонаи Роҳбари давлат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар марҳилаи тақдирсоз барои миллат ба майдони сиёсат ворид гардид. Маҳз тухми ҷангу низоъи шаҳрвандӣ дар Тоҷикистонро мубаллиғону саркардагони ТЭТ ҲНИ паҳн намуданд ва миллатро ба гирдоби ҷанг кашиданд. Расонаҳои давлатӣ дар асоси хулосаи қонунгузорӣ, саркардагони ТЭТ ҲНИ- ро ҳамчун “хоини ватан”, “ифротӣ” ва “душмани миллат” эълон карданд. Аз ҷумла, соли 2020 Додситонии кулли Тоҷикистон эълон намуд, ки нисбати Муҳаммадиқболи Садриддин пас аз муроҷиати шаҳрвандони Тоҷикистон Кабутов Неъматулло Бадриддинович, Холов Сиёвуш Имомқулович ва дигарон парвандаи ҷиноятӣ боз шудааст. Онҳо изҳор доштанд, ки Муҳаммадиқбол маблағҳои онҳоро дар ҳаҷми 430 000 доллар аз худ кардааст. Парвандаи ҷиноятӣ нисбати номбурда таҳти моддаи 247, қисми 4-и Кодекси ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон (“Қаллобӣ дар миқёси махсусан калон”) оғоз шудааст. Муҳҳамадиқбол худро ҳамчун ҳомии дини ислом нишон дода, тамоми бадкориву аъмоли хиёнаташро зери ниқоби дин пинҳон медорад. Ҳол он ки дини Ислом – дини ростӣ ва имони пок аст, ки дар он ҳама гуна бадкориву аъмоли хиёнат дар нисбати бародари мусулмон маҳкум шудааст. Ҳизби мамнӯи террористии Наҳзати Исломӣ дар Аврупо қорогоҳ пайдо намуда, бо истифода аз принсипҳои демократӣ дар Аврупо суистифода мекунад. Имрўз фазои иттилоотӣ имконият додаст, ки ҳар касу нокас худро ҳамчун шахсияти маъруфу олим ва сиёсатмадор муаррифӣ намояд. Вале, агар ба шахсият ва зиндагии Муҳаммадиқболи Садриддин назар андозем, ягон маълумоти дақиқ ё ягон дастварди уро дар самти илму сиёсат аз ҳеҷ куҷо дарёфт карда наметавонед. Вай кай дар кадом мактаби расмӣ хондааст, бо ки ёру дӯст буд, ҷавониашро дар куҷо ва чи тарз гузаронидааст? Ба ин саволҳои ягон маълумот нест. Пас ин афрод кист? Ба ҷуз муроҷиати аҳмақона ва сухангӯии беадабона дар сомонаҳои иҷтимоӣ бо дигар кори ҳалолу қонунӣ машғул будани ӯ намоиш дода намешавад. Ба фикрам ӯ танҳо бо паҳнкунии маводҳои иғвоангезона ва пучу беасос машғул аст. Ба манфиати ҷамъият як зара кор накардааст, танҳо зараррасонӣ асту халос. Ҳангоме, ки ӯ дар ягон ҷо бо кори расмӣ шуғл надошта бошаду, доимо бо чаловкорию иғвогароӣ машғул бошад, пас ӯ бо кадом маблағ зиндагӣ мекунад? Бо маблағи хоҷаҳояш ва ё даромад аз шабакаҳои иҷтимоии аз ҳисобӣ барномаҳои иғвоангезонааш? Ҳарчанд давлат кушишҳои ҳамкорӣ бо гуруҳҳои оппозитсионир ба роҳ монда буд, теъдоди аз онҳоро ба вазифаҳои калидӣ таъйин намуд, вале боз ҳам ҳамон мақоли мардумӣ: Неши ақраб на аз пайи кин аст, Муқтазои табиаташ ин аст. Таҳлилҳои фаъолияти кунунии хоиноне, мисли Муҳаммадиқбол бори дигар собит намуд, ки муборизаашон на барои ободии кишвар, балки барои нооором намудани зиндагии тинҷу ороми мардуми меҳнаткашу ватандусти Тоҷикистон мебошад. Сардори шуъбаи пажуҳиши исломи муосир н.и.ф. Баҳромбеков Д.А.

Ҳанӯз аз оғози густариши дини ислом истифодаи ғаразноки дин баҳри амалӣ намудани мақсадҳои сиёсӣ мушоҳида мешавад. Ашхоси алоҳида, гурӯҳҳо ва ҳатто баъзе давлатҳо низ динро ҳамчун василаи таъсиррасонӣ ба мардум ва пиёда намудани ҳадафҳои худ истифода мебурданд. Аввалин гурӯҳе, ки ин амалро анҷом дод, аҳли хавориҷ дар муҳорибаи Сиффин буданд. Аҳли хавориҷ варақҳои Қуръонро ба нӯги найзаҳояшон насб карда, ба ҳамин васила аз кушта шудан эмин монданд. Дар замони хилофати умавиён, аббосиён, фотимиён ва дигар сулолаҳо минбари масҷид моҳирона ба манфиати гурӯҳҳои мухталиф хизмат мекард. Масалан, барои барканор намудан ё баръакс, сари қудрат овардани ягон ҳоким, рӯҳониён дар хутбаҳои худ ба он шахсият ё сано мехонданд ё лаънат мефиристоданд. Чунин истифодабариҳо аз ислом бисёр таъсирбахш ва натиҷанок буд. Дар оянда гурӯҳҳои манфиатҷӯ ба таъсиси ҳар гуна равия ва ҳизбҳои ба ном исломӣ пардохтанд. Масалан, гурӯҳи «Ихвону-л-муслимин» – «Бародарони мусулмон» аслан барои ба сари қудрат омадани як иддаи муайян таъсис дода шуд. Яке аз саркардагони ин тоифа Саид Қутб тафсири «Зилол» навишта, дар он оятҳои Қуръонро ба фоидаи худ тафсир намуда, ба Қуръони карим характери сиёсӣ дод. То ҳол китоби мазкур боиси ихтилофи мусулмонон буда, дар аксар давлатҳо интишори он мамнуъ гаштааст. Натиҷаи фаъолияти «Ихвону-л-муслимин» таркишҳо ва кушторҳои садҳо нафар бегуноҳон, ташкили гирдиҳамоиҳо ва бо роҳи зӯроварӣ тағйир додани сохти конститутсионии давлати Миср ва нооромиҳо дар дигар минтақаҳои ҷаҳон мебошад. Номи ташкилоти «Ихвону-л-муслимин» дар воқеаҳои хунини солҳои навадум дар Тоҷикистон низ садо медод, ки аз мудохилаи онҳо баҳри куштори мардум дарак медиҳад. Ташкилотҳои экстремистӣ-террористии “Ҳизби Таҳрир”, “Ҳаракати исломии Туркистон”, “Ҷамоати Ансоруллоҳ”, “Салафияи ҷиҳодӣ”, “Давлати исломӣ” ва садҳо созмону ташкилотҳое вуҷуд доранд, ки дини исломро ҳамчун василаи фиреби мардум истифода мебаранд. Бешак хатарноктарини онҳо Салафияи ҷиҳодӣ ба шумор меравад, зеро ҷараёни салафия дорои идеологияи хос мебошад, ки ҳамаи ташкилотҳои террористии муосир аз таълимоти салафияи тундгаро сарчашма мегиранд. Дар натиҷаи таҳрифи таълимоти динӣ, ҳазорон мусулмонон фирефта шуда, бо шиорҳои давлати исломӣ, ҷиҳод дар роҳи Худо, шаҳид, савоб, адолат ва амсоли инҳо ба сафи ташкилотҳои ифротӣ ва террористӣ шомил шуда, садҳо ҳазор мусулмононро ба қатл мерасонанд ва давлатҳои ободро хароб мекунанд. Баъди соҳибистиқлол шудан дар Тоҷикистон низ чанд гурӯҳу фирқаҳои ба ном исломӣ таъсис дода шуда, дини ислом барои расидан ба ҳадафҳои сиёсӣ истифода карда шуд. Солҳои навадум – айёме, ки мо тоҷикон аз тобеияти шӯравӣ баромада қадамҳои аввалини мустақил мегузоштем. Мардум баъд аз муҳосираи 70 сола боз ба асли хеш бармегашт, дини исломро муқаддас ва ходимони дин – муллову эшонҳоро поку биҳиштӣ мепиндошт. Бинобар ин, ҳар сухани диндорон мисли ояти Қуръон барои бархе аз ҳамватанони мо муқаддас ва иҷрои он фарзу суннат маҳсуб меёфт. Аз чунин вазъ истифода намуда, баъзе эшонҳои номдору муллоҳои шинохта мардумро ба майдонҳо бароварда, муқобили ҳамдигар барангехтанд. Чунин гурӯҳбозӣ ва тафриқа қариб 150 ҳазор кушатаро ба бор овард. Куштани фарзандони тоҷик, хонаҳои сӯхтаву доду фиғони модари зор, нолишҳои ятимони бегуноҳ ва дуои бади ҷабрдидагон… Ҳамаи ин баҳри ба сари қудрат омадан, ба даст овардани моли дунё, сохтани хонаҳои пурҳашамат, харидани мошинҳои гаронарзиш. Аммо моли мардум ба касе насиб намекунад! Агар имрӯз боре тааммул кунем, мебинем ки ягон нафар золим, қотил, дузд ё роҳзан, ки хонаи мардумро сӯхта, молашро талаву тороҷ кард, ба мақсад нарасид. Ҳамаи онҳо хору залил шуданд. Ибтидо аз саркардагон, интиҳо то роҳзану қотили қаторӣ ё ба азобу шиканҷа мурданд ё дар маҳбас рӯзҳои охирони ҳаёташонро сипарӣ мекунанд. Ҳақ ба ҷониби Рӯдакии бузург аст, ки фармуд: Чун теғ ба даст орӣ, мардум натавон кушт, Наздики Худованд бадӣ нест фаромушт! Дар дини ислом гурӯҳбандиву ҳизббозӣ нест! Худованд ба ҳеҷ як ҳизбу гурӯҳи ба ном исломӣ ниёз надорад, зеро дар Қуръони карим мефармояд: Ал-явма акмалту лакум динакум … Имрӯз дини шуморо мукамал сохтам … Аз ояти мазкура бармеояд, ки дини ислом дини мукаммал буда, дар он ягон нуқсону камбуд нест. Агар ислом ба гурӯҳбандиву ҳизб эҳтиёҷ медошт, Расули акрам (с) аввалин ҳизбро таъсис медоданд. Аммо он Ҳазрат баръакас мусулмононро ҳушдор доданд, ки баъд аз ман ислом ба 73 фирқа тақсим меёбад ва ҳамаи онҳо ба ҷуз аҳли суннат ва ҷамоат вориди дӯзах мегарданд. Зеро ҳизбу гурӯҳҳои гуногуни ба ном исломӣ ба мусулмонон бадбахтӣ оварда, онҳоро муқобили ҳамдигар бармеангезанд. Мутаассифона, гурӯҳбандиҳои динӣ ва корҳои тарғиботии онҳо имрӯз ҳам идома дошта, боиси бадбахтии мардуми мусулмон мегарданд. Ҷавонони ноогоҳ ва ҷоҳил ба даъватҳои баъзе исломгароён бовар карда, ба ташкилотҳои террористӣ шомил мешаванд. Чунин ҷавонон доғи падару модар, ватану миллат буда, баҳри баргардонидани онҳо аз ин роҳи зишт ва фаҳмонидани асли таълимоти исломӣ мо бояд масъулият ҳис кунем. Саволе ба миён меояд, ки падару модарон фарзандони худро чӣ гуна тарбия мекунанд, ки онҳо муқобили ватану миллати худ қиём мекунанд? Ходимони дин, масъулон, муаллимон, хешу табору ҳамсоягон дар куҷо буданд? Чаро мо роҳ додем, ки фарзандони мо террорист шаванд? Ин айби кист? Айби ҳамаи мо, айби ҷомеа аст, ки бетарафиро ихтиёр намудаем! Агар ҳамин хел муносибат идома ёбад, аз беэътиноии худи мо миллатамон дар арсаи ҷаҳонӣ бадном мешавад. Пас чӣ бояд кард? Дар ҷомеаи навини Тоҷикистон байни ҷавонон бояд ақидаи солимро тарғиб кард, маърифати онҳоро боло бардошт, то ки таблиғоти ифротгароёнро бидуни таҳқиқ қабул накунанд, онҳо тавонанд ҳамсолони гумроҳи хешро аз роҳи пайвастшавӣ ба гурӯҳҳои ифротӣ ва ҷаҳолати динӣ боз доранд. Аз тарафи дигар, ҷомеаро зарур аст, ки ноогоҳии сиёсӣ ва дараҷаи пасти ҷаҳонбинии ҷавононро бартараф созад. Пайваста корҳои фаҳмонидадиҳӣ дар бораи сабабҳои зуҳури фундаментализм ва экстремизми динӣ, мақсадҳо ва ҳадафҳои гурӯҳҳои ифротгаро, дарки моҳияти таҳдидҳои мафкуравии замони муосир, таҳдидҳо ба амнияти миллат ва давлат ба роҳ монда шавад. Дар ниҳоди ҷавонон масъалаҳои ба қадри сулҳу субот, осудагиву ваҳдат ва истиқлолияти давлатӣ расидан тарбия карда шавад. Мо бояд ҳушёр бошем ва аз оқибати ҳалокатбори тафриқаандозию фирқагароӣ амиқ биандешем. Феълан моро мебояд, ки бедорию зиракиро аз даст надиҳем ва набояд фирефтаи шиорҳои дурӯғини ҳар гуна ҳизбу ҳаракатҳои ба зоҳир исломию дар асл экстремистию террористӣ шавем. Ҷавонони мо бояд ҳушёру зирак бошанд, то ба доми ин шахсони фитнагар наафтанд ва ҳаёти ширини худро аз даст надиҳанд. Насиҳати зебо ва пурмазмуни Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро, ки «ҷавонон бояд зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд», ҳеҷ гоҳ фаромӯш накунанд. Мо бояд садди роҳи нияти ғаразноки гурӯҳҳои ифротгаро ва экстремистӣ гардем,